Deel 1: Algemene beginselen
1 Wezen & ftie GR
1.1 Begripsomschrijving
Wat is GR?
- GR = geheel rechtsregels mbt effectuering materieelrecht aanspraken vd
rechtssubjecten
o Rechtssubject = entiteit die drager kan zijn van R & P
o Mat recht aanspraken (mat R <-> form R)
- Recht op eerlijk proces (art. 6 EVRM)
o Verpl om nr rechter te gaan
-> want verbod op eigenrichting (= zelf recht in eigen handen nemen, MAAR wett
uitz: bv. overgroeiende takken wegdoen)
o + R op eerlijk proces
-> bedoeling proces = in uitspraak, rechtmatig aanspraken honoreren
- Gelijk hebben VS gelijk krijgen
o Want wetten & praktisch bezwaren
o Bv. handelsagent heeft na ontslag recht op verg -> gegronde vord + alle
bewijsstukken MAAR nt op tijd -> ongelijk
o + (Deels) gelijk VS ongelijk
1.2 Bronnen
GW
- Art. 13 GW: recht op toegang tot rechter
o ≠ louter theoretisch, = effectief
o Nt bv. eerst €10 000 betalen om nr rechter te kunnen gaan
- Art. 23 2° GW: recht op jur bijstand (soc grondR)
o Vermijden dat je niks begrijpt van proces
o + Onafh & onpartijdige rechter
- Art. 40, 144-159 GW: RM
o Art. 40 GW: uitspraak
o Art. 149 GW: motiveringsplicht
o
EU verdragen
- Art. 6 EVRM: recht op eerlijk proces
o Nt bv. ∆ wet -> kortere beroepstermijn (beperking)
o Nt bv. uitspraak 12j na dagv (≠ redelijke termijn)
- Brussel I bis VO: rechterlijke bev in burg & handelszaken (grensoverschrijdend procesR)
GerW
- 1967: °GerW
o Ontwerp van Charles van Reepinghen (Koninklijke commissaris)
o Tendensen
▪ Eenheid v rechtsmacht
▪ Eenheid v rechtspleging
• Van toep op alle procedures in BE
1
, • Alg procedure TENZIJ specifieke regeling)
▪ Vereenv & versnelling v rechtspleging
bv. minder formalisme
- Latere aanvullingen (uitbreiding GerW): bv. Arbitragewet (buitengerecht geschillenopl)
- 1970-1995: verwaarlozing
- Daarna talrijke ∆
- Vanaf 2007: belangrijke hervormingen
bv. 2013: hervorming gerechjt arrondissementen
o Tot 2013: kleinere arrond
▪ Bv. Antw, Mechelen & Turnhout
▪ Nadelig voor GDW (mag enkel betekenen binnen zijn arrond)
o Hervorming
▪ Oude arrond = “afd”
▪ Nieuwe arrond vallen grotendeels samen met prov
▪ Uitz
• Vl Br = Leuven, Br & Halle Vilvoorde
• Luik = Luik & Eupen
o Gevolgen
▪ Praktisch
▪ Bev: gn terr onbev binnen arrond meer mogelijk (wel intern
verdelingsincident binnen RC’s)
- Potpourri-wetten: bv. afschaffing verzet
- Waterzooiwet: bv. alternatieve geschillenbeslechting
Bijz wetten
- Bv. handelshuur -> handelshuurwet (vrederechter = bev)
- Gevolg: gn eenheid v rechtspleging (afbreuk idee 1 allesomvattende codex)
RP
- BE ≠ precedentenwerking (art. 6 GerW)
o <-> VK (case law)
o Elk geschil moet afz behandeld worden (ook als gelijkaardig)
o Oorspr invulling + motiveringsplicht
o Wel redelijk vaste RP
bv. ontslag om dringende reden -> invulling dringende reden door RP MAAR
rechter moet elke dringende reden afz evalueren
- Hvc
o Nt verdeeld per arrond
o Ftie
▪ Uitspraak HvC -> eerdere uitspraak bestaat nt meer -> nr verwijsrechter
-> nieuwe uitspraak obv cass
▪ ≠ Uitspraak bij wege v alg geldende besl (HvC ≠ wetgever)
▪ + kan ARB erkennen
RL
- ≠ bindende rechtsbron
= gezaghebbende bron
- GerW = stimulans voor nieuw wetensch onderzoek inzake ger R
2
,1.3 Kenmerken
1) Nationaal MAAR internationalisering rechtsbetrekkingen DUS ook rek houden met
- EU procesR
oa. bepaalde begrippen verdragsautonoom uitleggen (bv. HvJ = “gewoon rechtsmiddel”)
- Benelux procesR
bv. dwangsom -> verdragsautonome interpr “hoofdveroord”
2) Gemengd: publ + privR
- Publ: recht org (= hoe RB er uitziet)
- Priv: conflictopl / effectuering mat belangen private personen
3) Dynamisch
- Invloed v evolutie mat R (bv. versoepeling echtscheiding)
- Invloed v maatsch evolutie (bv. informatisering)
- + Omgekeerd: ger R kan maatsch gedrag beïnvloeden (bv. verhoging gerechtsK -> minder
snel proces opstarten)
4) Formalistisch
- Wett opgelegde vormvereisten
o Bv. wat moet in dagv staan?
o Meestal op straffe v nietigh (art. 860 GerW)
o => Formalisme = nt-naleving 1 vormvereiste -> quasi-autom nietig
- +: rechtszek (vorm naleven -> zeker dat start proces)
- -: 1 fout -> gn gevolgen
- => Deformalisering: vereist v belangenschade & mogelijkh tot regularisatie
bv. nt voldaan aan 1 vereiste -> belangen tegenpartij = geschaad? -> als nee, vord toch nt
nietig
5) Dwingend?
- Aanv + dwingend + OO
- Bv. OO = onafh & onpart rechter, onverenigbaarheden
6) Dienend
- = regels bestaan nt op zichzelf, enkel toepassen bij gratie v conflict (enkel als nr RB gaan)
- Humane opl v indiv conflictsituaties
7) Autonoom
- ≠ Accessorium vh mat R
- ≠ Regels uit mat R toepassen
- Eigen begrippenapparaat
- + Alg interpr regels toepassen (voorkeur teleologische interpr)
1.4 Basisbeginselen
Grondrechten art. 6 EVRM
- Subj R = essentieel voor realisatie mat aanspraken
-> ≠ pol R
- Besch tav ov + 3denwerking
- Waarborgen
o Recht op eerlijke behandeling
o Recht op openb behandeling & uitspraak
o Binnen redelijke termijn
o Voor onafh & onpartijdige rechterlijke instantie die bij de wet is ingesteld
Toegang tot gerecht
3
, - Immuniteiten
o Nt zomaar tegen om het even wie proces starten
o Bv. diplomaten, parl leden, koning
- Jur & feit hinderpalen
o Financ
▪ K om zaak te starten
▪ MAAR iedereen moet toegang hebben DUS pro deo adv (art. 664-699ter
GerW)
o Jur
▪ Termijnen: te laat -> nt meer nr rechter gaan
▪ Ontv vereisten: gn belang, gn hoedanigh… -> nt nr rechter
▪ Gezag v gewijsde: al uitspraak gekregen -> nt 2de keer nr rechter
- Toegang beperken? Art. 6 EVRM -> 3 vw’en
o Beperking ≠ kern R op toegang aantasten
o Wettig doel
o Proportionaliteit
Bv. cass = enkel met cass adv: gn aantasting R want evt. adv aangewezen door
stafhouder, doel = minder nutteloze cass beroepen
Bv. appellabiliteitsgrens: vord met geringe waarde ≠ hoger beroep
Onafh & onpartijdig gerecht
- Onafh
o = rechter beslist autonoom, zonder beïnvloeding v buitenaf (WM, UM, pers)
o Scheiding der machten
o Statuut rechter (art. 151-155 GW)
▪ Voor leven benoemd (kunnen nt zomaar ontslagen worden na bep
uitspraak)
▪ Wedden vastgesteld bij wet
▪ Onverenigbaarheden
- Onpart
o = rechter mag gn partij kiezen (onbevooroordeeld recht spreken)
o Obj: samenst RC
▪ Rechter doet voor 1ste x uitspraak over die zaak (nog gn kennis + nog gn
oordeel)
▪ MAAR bv. rechter enkel betrokken bij adm deel zaak (nt geoordeeld) ->
mag wel zaak in hoger beroep behandelen
o Subj: concrete houding rechter <-> partijen
▪ = tijdens zaak blijk geven v favoritisme / partij misprijzen
▪ Ook bij schijn v partijdigh
▪ <-> OM (mag partijdig zijn)
▪ Gevolgen
• Intern: rechter moet terugtrekken OF wraking (art. 828 GerW)
• Extern: als alle rechter binnen RC = partijdig -> onttrekking ->
andere RB (art. 648… GerW)
Eerlijk en openbaar proces
- Eerlijke & gelijke behandeling
o Recht om gehoord te worden
▪ Debat -> partijen zetten standpunten uiteen
4
1 Wezen & ftie GR
1.1 Begripsomschrijving
Wat is GR?
- GR = geheel rechtsregels mbt effectuering materieelrecht aanspraken vd
rechtssubjecten
o Rechtssubject = entiteit die drager kan zijn van R & P
o Mat recht aanspraken (mat R <-> form R)
- Recht op eerlijk proces (art. 6 EVRM)
o Verpl om nr rechter te gaan
-> want verbod op eigenrichting (= zelf recht in eigen handen nemen, MAAR wett
uitz: bv. overgroeiende takken wegdoen)
o + R op eerlijk proces
-> bedoeling proces = in uitspraak, rechtmatig aanspraken honoreren
- Gelijk hebben VS gelijk krijgen
o Want wetten & praktisch bezwaren
o Bv. handelsagent heeft na ontslag recht op verg -> gegronde vord + alle
bewijsstukken MAAR nt op tijd -> ongelijk
o + (Deels) gelijk VS ongelijk
1.2 Bronnen
GW
- Art. 13 GW: recht op toegang tot rechter
o ≠ louter theoretisch, = effectief
o Nt bv. eerst €10 000 betalen om nr rechter te kunnen gaan
- Art. 23 2° GW: recht op jur bijstand (soc grondR)
o Vermijden dat je niks begrijpt van proces
o + Onafh & onpartijdige rechter
- Art. 40, 144-159 GW: RM
o Art. 40 GW: uitspraak
o Art. 149 GW: motiveringsplicht
o
EU verdragen
- Art. 6 EVRM: recht op eerlijk proces
o Nt bv. ∆ wet -> kortere beroepstermijn (beperking)
o Nt bv. uitspraak 12j na dagv (≠ redelijke termijn)
- Brussel I bis VO: rechterlijke bev in burg & handelszaken (grensoverschrijdend procesR)
GerW
- 1967: °GerW
o Ontwerp van Charles van Reepinghen (Koninklijke commissaris)
o Tendensen
▪ Eenheid v rechtsmacht
▪ Eenheid v rechtspleging
• Van toep op alle procedures in BE
1
, • Alg procedure TENZIJ specifieke regeling)
▪ Vereenv & versnelling v rechtspleging
bv. minder formalisme
- Latere aanvullingen (uitbreiding GerW): bv. Arbitragewet (buitengerecht geschillenopl)
- 1970-1995: verwaarlozing
- Daarna talrijke ∆
- Vanaf 2007: belangrijke hervormingen
bv. 2013: hervorming gerechjt arrondissementen
o Tot 2013: kleinere arrond
▪ Bv. Antw, Mechelen & Turnhout
▪ Nadelig voor GDW (mag enkel betekenen binnen zijn arrond)
o Hervorming
▪ Oude arrond = “afd”
▪ Nieuwe arrond vallen grotendeels samen met prov
▪ Uitz
• Vl Br = Leuven, Br & Halle Vilvoorde
• Luik = Luik & Eupen
o Gevolgen
▪ Praktisch
▪ Bev: gn terr onbev binnen arrond meer mogelijk (wel intern
verdelingsincident binnen RC’s)
- Potpourri-wetten: bv. afschaffing verzet
- Waterzooiwet: bv. alternatieve geschillenbeslechting
Bijz wetten
- Bv. handelshuur -> handelshuurwet (vrederechter = bev)
- Gevolg: gn eenheid v rechtspleging (afbreuk idee 1 allesomvattende codex)
RP
- BE ≠ precedentenwerking (art. 6 GerW)
o <-> VK (case law)
o Elk geschil moet afz behandeld worden (ook als gelijkaardig)
o Oorspr invulling + motiveringsplicht
o Wel redelijk vaste RP
bv. ontslag om dringende reden -> invulling dringende reden door RP MAAR
rechter moet elke dringende reden afz evalueren
- Hvc
o Nt verdeeld per arrond
o Ftie
▪ Uitspraak HvC -> eerdere uitspraak bestaat nt meer -> nr verwijsrechter
-> nieuwe uitspraak obv cass
▪ ≠ Uitspraak bij wege v alg geldende besl (HvC ≠ wetgever)
▪ + kan ARB erkennen
RL
- ≠ bindende rechtsbron
= gezaghebbende bron
- GerW = stimulans voor nieuw wetensch onderzoek inzake ger R
2
,1.3 Kenmerken
1) Nationaal MAAR internationalisering rechtsbetrekkingen DUS ook rek houden met
- EU procesR
oa. bepaalde begrippen verdragsautonoom uitleggen (bv. HvJ = “gewoon rechtsmiddel”)
- Benelux procesR
bv. dwangsom -> verdragsautonome interpr “hoofdveroord”
2) Gemengd: publ + privR
- Publ: recht org (= hoe RB er uitziet)
- Priv: conflictopl / effectuering mat belangen private personen
3) Dynamisch
- Invloed v evolutie mat R (bv. versoepeling echtscheiding)
- Invloed v maatsch evolutie (bv. informatisering)
- + Omgekeerd: ger R kan maatsch gedrag beïnvloeden (bv. verhoging gerechtsK -> minder
snel proces opstarten)
4) Formalistisch
- Wett opgelegde vormvereisten
o Bv. wat moet in dagv staan?
o Meestal op straffe v nietigh (art. 860 GerW)
o => Formalisme = nt-naleving 1 vormvereiste -> quasi-autom nietig
- +: rechtszek (vorm naleven -> zeker dat start proces)
- -: 1 fout -> gn gevolgen
- => Deformalisering: vereist v belangenschade & mogelijkh tot regularisatie
bv. nt voldaan aan 1 vereiste -> belangen tegenpartij = geschaad? -> als nee, vord toch nt
nietig
5) Dwingend?
- Aanv + dwingend + OO
- Bv. OO = onafh & onpart rechter, onverenigbaarheden
6) Dienend
- = regels bestaan nt op zichzelf, enkel toepassen bij gratie v conflict (enkel als nr RB gaan)
- Humane opl v indiv conflictsituaties
7) Autonoom
- ≠ Accessorium vh mat R
- ≠ Regels uit mat R toepassen
- Eigen begrippenapparaat
- + Alg interpr regels toepassen (voorkeur teleologische interpr)
1.4 Basisbeginselen
Grondrechten art. 6 EVRM
- Subj R = essentieel voor realisatie mat aanspraken
-> ≠ pol R
- Besch tav ov + 3denwerking
- Waarborgen
o Recht op eerlijke behandeling
o Recht op openb behandeling & uitspraak
o Binnen redelijke termijn
o Voor onafh & onpartijdige rechterlijke instantie die bij de wet is ingesteld
Toegang tot gerecht
3
, - Immuniteiten
o Nt zomaar tegen om het even wie proces starten
o Bv. diplomaten, parl leden, koning
- Jur & feit hinderpalen
o Financ
▪ K om zaak te starten
▪ MAAR iedereen moet toegang hebben DUS pro deo adv (art. 664-699ter
GerW)
o Jur
▪ Termijnen: te laat -> nt meer nr rechter gaan
▪ Ontv vereisten: gn belang, gn hoedanigh… -> nt nr rechter
▪ Gezag v gewijsde: al uitspraak gekregen -> nt 2de keer nr rechter
- Toegang beperken? Art. 6 EVRM -> 3 vw’en
o Beperking ≠ kern R op toegang aantasten
o Wettig doel
o Proportionaliteit
Bv. cass = enkel met cass adv: gn aantasting R want evt. adv aangewezen door
stafhouder, doel = minder nutteloze cass beroepen
Bv. appellabiliteitsgrens: vord met geringe waarde ≠ hoger beroep
Onafh & onpartijdig gerecht
- Onafh
o = rechter beslist autonoom, zonder beïnvloeding v buitenaf (WM, UM, pers)
o Scheiding der machten
o Statuut rechter (art. 151-155 GW)
▪ Voor leven benoemd (kunnen nt zomaar ontslagen worden na bep
uitspraak)
▪ Wedden vastgesteld bij wet
▪ Onverenigbaarheden
- Onpart
o = rechter mag gn partij kiezen (onbevooroordeeld recht spreken)
o Obj: samenst RC
▪ Rechter doet voor 1ste x uitspraak over die zaak (nog gn kennis + nog gn
oordeel)
▪ MAAR bv. rechter enkel betrokken bij adm deel zaak (nt geoordeeld) ->
mag wel zaak in hoger beroep behandelen
o Subj: concrete houding rechter <-> partijen
▪ = tijdens zaak blijk geven v favoritisme / partij misprijzen
▪ Ook bij schijn v partijdigh
▪ <-> OM (mag partijdig zijn)
▪ Gevolgen
• Intern: rechter moet terugtrekken OF wraking (art. 828 GerW)
• Extern: als alle rechter binnen RC = partijdig -> onttrekking ->
andere RB (art. 648… GerW)
Eerlijk en openbaar proces
- Eerlijke & gelijke behandeling
o Recht om gehoord te worden
▪ Debat -> partijen zetten standpunten uiteen
4
