ONDERZOEKSONTWERP IN
DE CRIMINOLOGIE
Samenvatting
Joren Brauwers
Academiejaar 2024-2025
, PARTIM PROF HARDYNS
DEEL 1: CURSUS ONDERZOEKSONTWERP IN DE CRIMINOLOGIE
HOOFDSTUK 1: ONDERZOEKSONTWERP
INLEIDING
Bij het opbouwen van een onderzoek (zeker in het kader van een bachelorproef/masterproef, is het ONDERZOEKSONTWERP
of plan eigenlijk enorm belangrijk… Over het algemeen kan gesteld worden dat het onderzoeksplan bestaat uit 2 grote delen,
namelijk
- (1) Conceptueel ontwerp = dit gaat over WAT je in & met uw onderzoek wilt bereiken… Meer in specifiek wordt er
bepaald WAT, WAAROM & HOEVEEL we gaan onderzoeken… Je kan dit zien als eigenlijk uw fundamenten of
onderbouw… het heeft een STURENDE functie, het stuurt uw onderzoek de juiste kant op (of de foute)
- (2) Onderzoekstechnisch ontwerp = dit geeft aan HOE je dit denkt te bereiken… Dit is de BOVENBOUW
Onderzoeks-
ontwerp
Conceptueel
ontwerp
Doelstelling
Onderzoeksmodel
Vraagstelling
Begripsbepaling
Onderzoekstechnisc
h ontwerp
Onderzoeksmateriaal
Onderzoeksstrategie
Onderzoeksplanning
ITERATIEF PROCES/ONTWERP
Doorheen je onderzoek zal je NIET altijd lineair van de ene fase op de andere kunnen springen, onderzoek voeren is NAMELIJK
een voortdurend ITERATIEF PROCES. Dit houdt in dat je voortdurend heen & weer moet bewegen tussen alle verschillende
fases in uw onderzoek, om iets aan te passen, toe te voegen, te verwijderen,…
1
,HOOFDSTUK 2: CONCEPTUEEL ONTWERP
Bij de start van je onderzoek is er sprake van een BESTAAND problematiek waarbinnen je het onderzoek een plaats wil geven,
dit noemen we het “projectkader”… In het begin van uw onderzoek/studie ga dus je een probleemstelling in deze context
(kader) formuleren, Een onderwerp (probleemstelling) maakt altijd deel uit van een bredere context (projectkader)
BELANGRIJK is echter wel dat het projectkader veel te ruim & te complex is om volledig empirisch te gaan onderzoeken,
daarom moeten wij het afbakenen…Deze afbakening zal uiteindelijk resulteren in de vraagstelling & doelstelling van uw
onderzoek
Jouw onderzoek dient een bijdrage aan een oplossing van een probleem te zijn. Welke bijdrage je zal leveren, wordt in het
conceptueel ontwerp vastgesteld… In dit conceptueel ontwerp staat namelijk welke kennis het onderzoek gaat opleveren
(vraagstelling) en hoe deze kennis kan bijdragen aan het oplossen v/e probleem (doelstelling).
Probleemstelling = doelstelling + vraagstelling…..Dus aan het einde van de Probleemstelling zal je 2 zaken moeten vermelden
- (1) Doelstelling (wat je met je onderzoek wilt bereiken) = extern doel
- (2) Vraagstelling Uit de probleemstelling ga je dan ook de Centrale onderzoeksvraag (of hoofdvraag) formuleren. Deze
vraag wil je aan het einde van je onderzoek beantwoord hebben.
o Deze algemene onderzoeksvraag, kan worden opgedeeld in DEELVRAGEN (dit zijn soort van tussenstappen, want
de antwoorden op deze deelvragen zullen stap voor stap een antwoord bieden op uw centrale hoofdvraag
FASE 1: DOELSTELLING
PROJECTKADER & DOELSTELLING
Elk onderzoek beoogt kennis, inzichten en/of informatie op te leveren waarmee een bijdrage kan worden geleverd aan de
oplossing van een bepaald PROBLEMATIEK in een bepaalde context (dit noemen we het projectkader). Je onderzoek voegt
bijvoorbeeld iets toe aan de theorievorming in je vakgebied (theoriegericht onderzoek) of je levert met je onderzoek een
bijdrage aan de oplossing van een of ander beleidsprobleem (praktijkgericht onderzoek)
In een Theoriegericht onderzoek:
- Projectkader (context) gevormd door het proces en product van kennisvorming binnen het vakgebied van je
onderzoek, waarbinnen een bepaalde problematiek zich kan voordoen (zoals hiaten/gaten in kennis, discussies over
theorieën, kritische blik op bestaande theorieën,…).
o Product kennis in bibliotheken
o Proces: mensen/instituties die zich met deze kennisvorming bezighouden
- Doelstelling: Bij een theoriegericht onderzoek gaat het om het helpen oplossen van een probleem in de
theorievorming van een bepaald vakgebied, met 2 types
o (1) Theorieontwikkelend onderzoek: vaak is de aanleiding om een bepaald theorie te gaan ontwikkelen,
een HIAAT in de theorievorming…
o (2) Theorietoetsend; Hierin gaat men BESTAAND inzichten/theorieën toetsen, om ze mogelijks te verfijnen,
aan te passen, te verbeteren of bijstellen. (door te vergelijken met andere onderzoekers of door uw eigen
onderzoek te gaan doen)
In een Praktijkgericht onderzoek:
- Het projectkader (context): is een binnen een beleidsinstantie of organisatie als problematisch ervaren situatie,
waarvan je m.b.v. de resultaten v/h onderzoek een bijdrage wil leveren aan de oplossing.
o Een onderzoeker kan handig gebruik maken van de “intervisiecyclus” om een doelstelling te formuleren, deze
cyclus bestaan uit een reeks van fasen die je moet doorlopen bij het oplossen van een bepaald probleem
▪ Fase 1: Probleemanalyse: men brengt het probleem onder de aandacht van de belanghebbenden
= ‘agendasetting’. Het probleem moet voor ied zichtbaar en bespreekbaar worden. In deze fase
wordt duidelijk wat het probleem is, waarom dit zo is en wiens probleem het is.
▪ Fase 2: Diagnose: bestuderen van de achtergrond en het ontstaan van het probleem.
▪ Fase 3: Ontwerp: er wordt een interventieplan gemaakt voor de oplossing van het probleem
▪ Fase 4: Interventie/verandering: het ontwerp wordt gerealiseerd door een interventie of
veranderingstraject.
▪ Fase 5: Evaluatie: controleren of ingevoerde verandering het probleem heeft opgelost.
2
, - Doelstelling: In praktijkgericht onderzoek kan je aan ELK van deze 5 fasen een bijdrage leveren. DAAROM zijn er ook
parallel 5 typen praktijkgericht onderzoek… Praktijkgericht onderzoek is onderzoek waarin je als doelstelling hebt
een bijdrage te leveren aan een interventie om een bestaande praktijksituatie/probleem te veranderen/op te lossen.
Het gaat dus om het genereren van kennis die een aanzet kan geven tot het oplossen van een bepaald
praktijkprobleem, dit deze bijdrage kan zich situeren in deze 5 types
1) Probleemanalytisch onderzoek
2) Diagnostisch onderzoek
3) Ontwerpgericht onderzoek
4) Verandergericht onderzoek
5) Evaluatieonderzoek
CONCLUSIE
De eerste stap in het maken van je onderzoeksontwerp is het in kaart brengen van het projectkader, de brede context
waarbinnen bepaalde problemen bestaan. De tweede stap is dat je hieruit een deel of aspect afzondert dat je als doel van je
onderzoek neemt.
- Stap 1: Verkenning van het projectkader: Om het projectkader te verkennen kan je vragen stellen zoals
(1) Welke problemen spelen er binnen het projectkader?
(2) Welke actoren spelen een rol in hun projectkader en wat zijn hun belangen?
(3) Welke mening hebben de actoren over de oorzaken van de problemen?
(4) In welke richting zoekt men zoal naar oplossingen?
- Stap 2: formuleren van een adequate doelstelling, deze moet voldoen aan bepaalde voorwaarden
o (1) Nuttig: Welke bijdrage levert uw onderzoek aan de problematiek
o (2) Realistisch = Uw bijdrage moet nog wel REALISTISCH blijven
o (3) Haalbaarheid = Uw onderzoek moet wel HAALBAAR zijn, en uitvoerbaar binnen een bepaalde tijd
▪ Als je de doelstelling niet genoeg afbakent dan leidt dit tot een onuitvoerbaar onderzoek of tot
een onderzoek met zwak valide of geheel ongeldige en/of onbetrouwbare resultaten
o (4) Eenduidig = Uw bijdrage moet eenduidig worden geformuleerd, op een heldere manier
o (5) Informatierijk: welke kennis zal mijn onderzoek genereren om bijdrage te leveren? Een informatierijke
doelstelling maakt 2 dingen duidelijk
▪ A-gedeelte: Beschrijving wat je beoogt om te bereiken of bij te dragen aan het probleem in het
projectkader, dit is het EXTERN DOEL (doel VAN het onderzoek)
▪ B-gedeelte: Beschrijving van wat er globaal in het onderzoek gaat gebeuren, dit is het INTERN
DOEL (doel IN het onderzoek)
UITEINDELIJK GESCHIKTE FORMULERING van een informatierijke doelstelling
• “Het doel van dit onderzoek is ..(a).. door ..(b)..”
VERDUIDELIJKING:
NATUURLIJK start je onderzoek altijd op basis van een bepaalde PROBLEEMSTELLING, dit is eigenlijk het ONDERWERP van uw
onderzoek & Een onderwerp (probleemstelling) maakt altijd deel uit van een bredere context (projectkader), dit houdt in dat
er een bepaalde problematiek is in een zekere context dat je zou willen onderzoeken, de keuze van het onderzoeksprobleem
kan bepaald worden door verschillende zaken, waaronder:
- (1) Politieke & sociale context = bv na aanslagen van Zaventem was er instroom van probleemstelling (thema’s) van
radicalisering, terrorisme,…
- (2) Wensen van de opdrachtgever = Het probleem dat men vaak gaat onderzoeken kan bepaald worden door
bepaalde opdrachtgevers (zoals universiteiten, overheid, bedrijven,…)
- (3) Criminologisch paradigma = Wij hebben enorm veel theorieën gezien, en sommige theorieën kunnen worden
geclusterd onder een bepaald paradigma (bepaalde bril die men opzet om naar de werkelijkheid & wetenschap te
kijken), iedereen heeft een bepaalde voorkeur voor specifieke theorieën waardoor zij deze ook gaan hanteren in hun
onderzoek
o Gevaar: Theoretical blindness (je bent te eng gefocust op 1 of 2 theorieën waardoor je het breder beeld
kwijt speelt)
- (4) Waarden & Normen, vaak bij deze keuze van je thema (probleemstelling) ga je uw baseren op wat jij belangrijk
vindt, maar je EIGEN opvatting mogen geen impact hebben op uw onderzoek zelf, je moet neutraal je vaststellingen
doen (objectiviteit)
3
DE CRIMINOLOGIE
Samenvatting
Joren Brauwers
Academiejaar 2024-2025
, PARTIM PROF HARDYNS
DEEL 1: CURSUS ONDERZOEKSONTWERP IN DE CRIMINOLOGIE
HOOFDSTUK 1: ONDERZOEKSONTWERP
INLEIDING
Bij het opbouwen van een onderzoek (zeker in het kader van een bachelorproef/masterproef, is het ONDERZOEKSONTWERP
of plan eigenlijk enorm belangrijk… Over het algemeen kan gesteld worden dat het onderzoeksplan bestaat uit 2 grote delen,
namelijk
- (1) Conceptueel ontwerp = dit gaat over WAT je in & met uw onderzoek wilt bereiken… Meer in specifiek wordt er
bepaald WAT, WAAROM & HOEVEEL we gaan onderzoeken… Je kan dit zien als eigenlijk uw fundamenten of
onderbouw… het heeft een STURENDE functie, het stuurt uw onderzoek de juiste kant op (of de foute)
- (2) Onderzoekstechnisch ontwerp = dit geeft aan HOE je dit denkt te bereiken… Dit is de BOVENBOUW
Onderzoeks-
ontwerp
Conceptueel
ontwerp
Doelstelling
Onderzoeksmodel
Vraagstelling
Begripsbepaling
Onderzoekstechnisc
h ontwerp
Onderzoeksmateriaal
Onderzoeksstrategie
Onderzoeksplanning
ITERATIEF PROCES/ONTWERP
Doorheen je onderzoek zal je NIET altijd lineair van de ene fase op de andere kunnen springen, onderzoek voeren is NAMELIJK
een voortdurend ITERATIEF PROCES. Dit houdt in dat je voortdurend heen & weer moet bewegen tussen alle verschillende
fases in uw onderzoek, om iets aan te passen, toe te voegen, te verwijderen,…
1
,HOOFDSTUK 2: CONCEPTUEEL ONTWERP
Bij de start van je onderzoek is er sprake van een BESTAAND problematiek waarbinnen je het onderzoek een plaats wil geven,
dit noemen we het “projectkader”… In het begin van uw onderzoek/studie ga dus je een probleemstelling in deze context
(kader) formuleren, Een onderwerp (probleemstelling) maakt altijd deel uit van een bredere context (projectkader)
BELANGRIJK is echter wel dat het projectkader veel te ruim & te complex is om volledig empirisch te gaan onderzoeken,
daarom moeten wij het afbakenen…Deze afbakening zal uiteindelijk resulteren in de vraagstelling & doelstelling van uw
onderzoek
Jouw onderzoek dient een bijdrage aan een oplossing van een probleem te zijn. Welke bijdrage je zal leveren, wordt in het
conceptueel ontwerp vastgesteld… In dit conceptueel ontwerp staat namelijk welke kennis het onderzoek gaat opleveren
(vraagstelling) en hoe deze kennis kan bijdragen aan het oplossen v/e probleem (doelstelling).
Probleemstelling = doelstelling + vraagstelling…..Dus aan het einde van de Probleemstelling zal je 2 zaken moeten vermelden
- (1) Doelstelling (wat je met je onderzoek wilt bereiken) = extern doel
- (2) Vraagstelling Uit de probleemstelling ga je dan ook de Centrale onderzoeksvraag (of hoofdvraag) formuleren. Deze
vraag wil je aan het einde van je onderzoek beantwoord hebben.
o Deze algemene onderzoeksvraag, kan worden opgedeeld in DEELVRAGEN (dit zijn soort van tussenstappen, want
de antwoorden op deze deelvragen zullen stap voor stap een antwoord bieden op uw centrale hoofdvraag
FASE 1: DOELSTELLING
PROJECTKADER & DOELSTELLING
Elk onderzoek beoogt kennis, inzichten en/of informatie op te leveren waarmee een bijdrage kan worden geleverd aan de
oplossing van een bepaald PROBLEMATIEK in een bepaalde context (dit noemen we het projectkader). Je onderzoek voegt
bijvoorbeeld iets toe aan de theorievorming in je vakgebied (theoriegericht onderzoek) of je levert met je onderzoek een
bijdrage aan de oplossing van een of ander beleidsprobleem (praktijkgericht onderzoek)
In een Theoriegericht onderzoek:
- Projectkader (context) gevormd door het proces en product van kennisvorming binnen het vakgebied van je
onderzoek, waarbinnen een bepaalde problematiek zich kan voordoen (zoals hiaten/gaten in kennis, discussies over
theorieën, kritische blik op bestaande theorieën,…).
o Product kennis in bibliotheken
o Proces: mensen/instituties die zich met deze kennisvorming bezighouden
- Doelstelling: Bij een theoriegericht onderzoek gaat het om het helpen oplossen van een probleem in de
theorievorming van een bepaald vakgebied, met 2 types
o (1) Theorieontwikkelend onderzoek: vaak is de aanleiding om een bepaald theorie te gaan ontwikkelen,
een HIAAT in de theorievorming…
o (2) Theorietoetsend; Hierin gaat men BESTAAND inzichten/theorieën toetsen, om ze mogelijks te verfijnen,
aan te passen, te verbeteren of bijstellen. (door te vergelijken met andere onderzoekers of door uw eigen
onderzoek te gaan doen)
In een Praktijkgericht onderzoek:
- Het projectkader (context): is een binnen een beleidsinstantie of organisatie als problematisch ervaren situatie,
waarvan je m.b.v. de resultaten v/h onderzoek een bijdrage wil leveren aan de oplossing.
o Een onderzoeker kan handig gebruik maken van de “intervisiecyclus” om een doelstelling te formuleren, deze
cyclus bestaan uit een reeks van fasen die je moet doorlopen bij het oplossen van een bepaald probleem
▪ Fase 1: Probleemanalyse: men brengt het probleem onder de aandacht van de belanghebbenden
= ‘agendasetting’. Het probleem moet voor ied zichtbaar en bespreekbaar worden. In deze fase
wordt duidelijk wat het probleem is, waarom dit zo is en wiens probleem het is.
▪ Fase 2: Diagnose: bestuderen van de achtergrond en het ontstaan van het probleem.
▪ Fase 3: Ontwerp: er wordt een interventieplan gemaakt voor de oplossing van het probleem
▪ Fase 4: Interventie/verandering: het ontwerp wordt gerealiseerd door een interventie of
veranderingstraject.
▪ Fase 5: Evaluatie: controleren of ingevoerde verandering het probleem heeft opgelost.
2
, - Doelstelling: In praktijkgericht onderzoek kan je aan ELK van deze 5 fasen een bijdrage leveren. DAAROM zijn er ook
parallel 5 typen praktijkgericht onderzoek… Praktijkgericht onderzoek is onderzoek waarin je als doelstelling hebt
een bijdrage te leveren aan een interventie om een bestaande praktijksituatie/probleem te veranderen/op te lossen.
Het gaat dus om het genereren van kennis die een aanzet kan geven tot het oplossen van een bepaald
praktijkprobleem, dit deze bijdrage kan zich situeren in deze 5 types
1) Probleemanalytisch onderzoek
2) Diagnostisch onderzoek
3) Ontwerpgericht onderzoek
4) Verandergericht onderzoek
5) Evaluatieonderzoek
CONCLUSIE
De eerste stap in het maken van je onderzoeksontwerp is het in kaart brengen van het projectkader, de brede context
waarbinnen bepaalde problemen bestaan. De tweede stap is dat je hieruit een deel of aspect afzondert dat je als doel van je
onderzoek neemt.
- Stap 1: Verkenning van het projectkader: Om het projectkader te verkennen kan je vragen stellen zoals
(1) Welke problemen spelen er binnen het projectkader?
(2) Welke actoren spelen een rol in hun projectkader en wat zijn hun belangen?
(3) Welke mening hebben de actoren over de oorzaken van de problemen?
(4) In welke richting zoekt men zoal naar oplossingen?
- Stap 2: formuleren van een adequate doelstelling, deze moet voldoen aan bepaalde voorwaarden
o (1) Nuttig: Welke bijdrage levert uw onderzoek aan de problematiek
o (2) Realistisch = Uw bijdrage moet nog wel REALISTISCH blijven
o (3) Haalbaarheid = Uw onderzoek moet wel HAALBAAR zijn, en uitvoerbaar binnen een bepaalde tijd
▪ Als je de doelstelling niet genoeg afbakent dan leidt dit tot een onuitvoerbaar onderzoek of tot
een onderzoek met zwak valide of geheel ongeldige en/of onbetrouwbare resultaten
o (4) Eenduidig = Uw bijdrage moet eenduidig worden geformuleerd, op een heldere manier
o (5) Informatierijk: welke kennis zal mijn onderzoek genereren om bijdrage te leveren? Een informatierijke
doelstelling maakt 2 dingen duidelijk
▪ A-gedeelte: Beschrijving wat je beoogt om te bereiken of bij te dragen aan het probleem in het
projectkader, dit is het EXTERN DOEL (doel VAN het onderzoek)
▪ B-gedeelte: Beschrijving van wat er globaal in het onderzoek gaat gebeuren, dit is het INTERN
DOEL (doel IN het onderzoek)
UITEINDELIJK GESCHIKTE FORMULERING van een informatierijke doelstelling
• “Het doel van dit onderzoek is ..(a).. door ..(b)..”
VERDUIDELIJKING:
NATUURLIJK start je onderzoek altijd op basis van een bepaalde PROBLEEMSTELLING, dit is eigenlijk het ONDERWERP van uw
onderzoek & Een onderwerp (probleemstelling) maakt altijd deel uit van een bredere context (projectkader), dit houdt in dat
er een bepaalde problematiek is in een zekere context dat je zou willen onderzoeken, de keuze van het onderzoeksprobleem
kan bepaald worden door verschillende zaken, waaronder:
- (1) Politieke & sociale context = bv na aanslagen van Zaventem was er instroom van probleemstelling (thema’s) van
radicalisering, terrorisme,…
- (2) Wensen van de opdrachtgever = Het probleem dat men vaak gaat onderzoeken kan bepaald worden door
bepaalde opdrachtgevers (zoals universiteiten, overheid, bedrijven,…)
- (3) Criminologisch paradigma = Wij hebben enorm veel theorieën gezien, en sommige theorieën kunnen worden
geclusterd onder een bepaald paradigma (bepaalde bril die men opzet om naar de werkelijkheid & wetenschap te
kijken), iedereen heeft een bepaalde voorkeur voor specifieke theorieën waardoor zij deze ook gaan hanteren in hun
onderzoek
o Gevaar: Theoretical blindness (je bent te eng gefocust op 1 of 2 theorieën waardoor je het breder beeld
kwijt speelt)
- (4) Waarden & Normen, vaak bij deze keuze van je thema (probleemstelling) ga je uw baseren op wat jij belangrijk
vindt, maar je EIGEN opvatting mogen geen impact hebben op uw onderzoek zelf, je moet neutraal je vaststellingen
doen (objectiviteit)
3
