Samenvatting Belgisch Publiek Recht

BELGISCH PUBLIEK RECHT
Les 1: Deel 1 - krachtlijnen
Inleiding
Het recht:
 Middel om samenleving te ordenen en vorm te geven, anders chaos
= Rationeel opgebouwd geheel van door de overheid uitgevaardigde en via sancties
afdwingbare normen die dienen tot organisatie, handhaving of herstel van de orde in de
samenleving.

 Vertoont onderlinge samenhang (rationeel opgebouwd systeem)
- Systeem met eigen begrippenkader, begrippen moeten door iedereen op
dezelfde manier worden geïnterpreteerd
- Systeem heeft onderliggende basiswaarden: rechtszekerheid & billijkheid
o Rechtszekerheid: gelijke gevallen moeten op gelijke manieren behandeld
worden
o Billijkheid: individuele gevallen moeten op individuele manieren worden
geïnterpreteerd
 Zoeken naar evenwicht tussen deze 2 waarden

 Kan worden afgedwongen (door de overheid): onderscheid het recht van andere
regels die als bindend worden ervaren; moreel, godsdienstige regels, afspraken
binnen familieverband

 Constante interactie met de maatschappij
- Ingrijpen op de maatschappij >< continue invloed op de maatschappij
 Reactie binnen de maatschappij op nieuwe wetgeving vb boeren
 Maatschappelijke evoluties hebben invloed vb homoseksualiteit

Doel van het recht: orde scheppen in de chaos, in de samenleving.
 Regels maken die onze samenleving ordenen om de chaos tegen te gaan
Als er geen regels zijn is een mensenleven niet veel waard, dan krijgt de sterkste zijn gelijk
 Mens gaat van nature uit regels maken, orde scheppen zodat iedereen gelijk & eerlijk
wordt behandeld.


Recht opdelen in rechtstakken: summa divisio= het hoogste onderscheid
- Privaatrecht: private personen, bedrijven
 Relaties tussen particuliere personen (individuen) en rechtspersonen (vzw’s)
Vb erfrecht, huwelijkscontract

- Publiekrecht: relaties tussen overheid en particuliere personen of tussen
overheden onderling
 Overheid betrokken
Vb tussen parlement en regering of tussen parlement en mijzelf over wetgeving
! Staatsrecht en bestuursrecht (belastingrecht, mensenrechtenrecht, strafrecht…)

1

, Deel 1: krachtlijnen
! België is een meergelaagde, democratische rechtsstaat in Europa.

1. De Belgische staat
Ontstaan van staten:
 Oorspronkelijk ontstaan: vroeger; stuk grond was van niemand  vanaf nu van mij
 Afgeleid ontstaan
- Dekolonisatie: kolonies die onafhankelijke staat worden vb Congo
- Secessie: deel van land zich afsplitsen van bestaand land vb Catalonië (België)
- Dismembratio= uiteenvallen: 1 land uiteenvallen in 2/3 nieuwe landen vb
Tsjechië-Slowakije
- Fusie: 2 of meer landen worden 1 nieuw land vb Oost- en West-Duitsland
 Lang, moeilijk politiek proces & grote, belangrijke juridische gevolgen


1.1 Het ontstaan van België
Oktober 1830  België onafhankelijk

1814: Congres van Wenen
 Napoleon verbannen naar Elba
 4 overwinnende landen: nieuw plan voor Europa uittekenen, zodat er niet meer zo’n
oorlog kan plaatsvinden op dit continent (niet gelukt)
 Grenzen hertekenen om vrede op het Europese continent te bewerkstelligen
 Frankrijk proberen te beperken, Europa beschermen voor Frankrijk: bufferstaten
rond leggen, sterke landen rond Frankrijk die Frankrijk konden tegenhouden

1815: bufferstaat tot stand gekomen = Verenigd Koninkrijk der Nederlanden
(= equivalent van Nederland + equivalent van België, Luxemburg en paar provincies
van West-Duitsland)
 Onder heerschappij van Koning Willem I

! Heeft
Noordelijke niet equivalent
provincies: lang bestaan want zuidelijke provincies waren snel ontevreden: (spanningen)
van Nederland
- equivalent
Zuidelijke provincies: Willem I:van
autoritaire
België heerser
-Economische tegenstellingen:
o Zuidelijk: geïndustrialiseerde economie
o Noordelijk: op handel gericht
- Zuiden ondervertegenwoordigd in Parlement en regering
- Inmenging in Kerk, wou bisschoppen en priesters zelf aanstellen en wou zich
inmengen in katholiek onderwijs in België
o Noordelijk: Protestants
o Zuidelijk: Katholiek
- Zware ingreep in persvrijheid (vanwege autoritair karakter)
- Taalconflict
o Noordelijk: Nederlands
o Zuidelijk: Frans
 Beleid: versterken positie Nederlands en verzwakken positie Frans
Monsterverbond van Zuidelijke elites: Katholieken en Liberalen
2

,  Tegengas, protest tegen beleid van Willem I
 Grootste vormen van spanningen wegnemen
   Heeft niet gewerkt… spanningen bleven groeien, beleid nog autoritairder

Aanleiding onafhankelijkheid: opera (De Stomme van Portici)
Werd gezongen over ‘Heilige hart van uw vaderland’  kleine oorlog tss Noord & Zuid
Leger Koning Willem verslagen  paar revolutionairen onafhankelijkheid uitgeroepen
 Voorlopig bewind: onafhankelijkheid 4 oktober 1830
 Nog geen juridisch bindend ontstaan van een staat




1.2 België als staat
4 Voorwaarden om juridisch gezien van een staat te kunnen spreken:
 Verdrag van Montevideo 1933 inzake rechten en plichten van staten
 Permanente bevolking (adhv nationaliteit)
 Afgebakend grondgebied
- Grondgebied België  Verdrag van Maastricht 1843
- Art. 7 GW: veranderlijk maar kan enkel via wet
 Effectieve overheid (Federale staat, deelstaten, steden, rechtscolleges…)
 Onafhankelijk
 Land moet kerntaken zelfstandig kunnen uitvoeren, zonder hulp of inmenging van
andere landen
 Land moet optreden in internationale rechtsorde vb door diplomatie,
lidmaatschap VN,…

5e (declaratieve) voorwaarde: internationale erkenning
Wanneer je niet erkend wordt door andere landen zal het moeilijk worden om in de praktijk
als staat te kunnen optreden, ook al voldoe je aan vorige 4 voorwaarden.
- Andere staat bevestigd bestaan van nieuwe staat
- Erkenning van staten, niet van regeringen
- België: Verdrag van Londen 1839




1.3 Gevolgen van de kwalificatie als staat
 Rechtspersoonlijkheid= juridisch gezien bestaat België, een rechtspersoon België

3