wat is sociale psychologie en wat is het verschil met andere disciplines?
Definitie sociale psychologie: de wetenschappelijke studie naar de manier waarop
gedachten, gevoelens en gedragingen van mensen worden beïnvloed door de werkelijke of
imaginaire aanwezigheid van andere mensen.
Verschillen met verwante disciplines:
persoonlijkheidspsychologie: persoonlijkheidspsychologen richting zich op individuele
verschillen. kijken naar de aspecten van iemands persoonlijkheid om te verklaren hoe ze
zich gedragen. sociale psychologie kijkt, zoals de naam al doet vermoeden, naar de rol van
de sociale omgeving in hoe iemand zich gedraagt.
sociologie, politicologie, economie: deze disciplines kijken allemaal naar de invloed van de
sociale omgeving op mensen hun gedrag. het grootste verschil met sociale psychologie is
het analyseniveau.
bijvoorbeeld met sociologie: het grootste verschil is dat sociologie niet kijkt naar de
psychologie van een persoon maar naar de samenleving in het geheel (analyseniveau dus).
voorbeeldvraag sociologie: waarom zoveel moorden vs? voorbeeldvraag sociale
psychologie: gaat frustratie altijd vooraf aan agressie?
Wat is belangrijker: de persoonlijkheid of de situatie?
De situatie onderschatten heet de fundamentele attributiefout. Veel mensen kiezen ervoor
om, wanneer ze het gedrag van anderen moeten verklaren, dat te doen door het gedrag te
wijten aan de persoonlijkheid van de persoon waarvan ze het voorspellen. wanneer ze hun
eigen gedrag moeten verklaren (dus als het gedrag negatief is) zullen ze het echter aan de
omgeving wijten.
bijdrage behaviorisme en gestaltpsychologie aan sociale psychologie.
definitie behaviorisme: stroming in de psychologie die de stelling verdedigt dat men, om
menselijk gedrag te begrijpen, slechts hoeft te kijken naar de bekrachtigende eigenschappen
van de omgeving.
Het grootste probleem met het behaviorisme is dat ze een belangrijk aspect van sociale
ervaringen vergeten: de interpretatie van gedrag. (bv als iemand naar je toe komt, je op de
rug slaat en vraagt hoe je je voelt. dan ligt hoe jij de vraag interpreteert heel erg aan of het
bijvoorbeeld een goede vriend is die dit vroeg).
definitie gestaltpsychologie: stroming in de psychologie die het belang benadrukt van het
bestuderen van de persoonlijke (subjectieve) manier waarop een object wordt
waargenomen. in plaats van het bestuderen van de manier waarop de objectieve, fysieke
eigenschappen van het object zijn samengevoegd.
,wat zijn de verschillen tussen het motief eigenwaarde en het motief sociale cognitie?
eigenwaarde motief is de behoefte aan een positief zelfbeeld. je wil positief uit de verf
komen. dit kan leiden tot een situatie waarin je niet leert van je fouten (je wil positief zijn over
jezelf dus je geeft jezelf niet de schuld van een probleem).
sociale cognitie motief: dit is de behoefte om accuraat waar te nemen hierbij hoort, onder
andere, de selffulfilling prophecy.
deze twee motieven kunnen elkaar soms in de weg zitten. mensen hebben liever gelijk over
hun waarneming dan dat ze een positief zelfbeeld hebben.
hoe kan sociale psychologie maatschappelijke problemen helpen oplossen?
sociale psychologen houden zich bezig met allerlei maatschappelijke problemen.
voorbeelden hiervan zijn:
● hoe kun je mensen beïnvloeden om veilige seks te bedrijven?
● wat is het effect van geweld op tv op jonge kijkers?
● hoe kun je duurzaamheidsgedrag stimuleren?
● welke onderhandelingsstrategieën zijn effectief?
in hoeverre denken we automatisch en welke rol spelen schema’s daarbij?
definitie automatische cognitie: denken dat onbewust, onopzettelijk, onwillekeurig plaatsvindt
en geen inspanning vereist.
definitie schema: mentale structuren die mensen gebruiken om hun kennis over de sociale
wereld te organiseren rond bepaalde thema’s of objecten.
scripts zijn schema’s over bepaalde gebeurtenissen.
Priming is een process waarbij recente gebeurtenissen de toegankelijkheid van een schema,
kenmerk of concept tijdelijk verhogen. (je hebt net iemand zien drinken dus als iemand raar
doet denk je meteen die is dronken).
aantal heuristieken werken ook vooral door automatisch denken. denk aan de
beschikbaarheidsheuristiek, representativiteitsheuristiek, informatie over de basisfrequentie.
bij deze heuristieken vorm je al onbewust een beeld over iets.
heuristieken kunnen handig zijn om snel iets te beslissen ze zijn snel, vereisen weinig
cognitieve aandacht en meestal is de beslissing ook nog eens redelijk. ze zijn echter niet
altijd foutloos.
ff de heuristieken nog in het kort voor wie ze niet meer weet:
Beschikbaarheidsheuristiek: je gaat ervan uit dat iets waarschijnlijker is als je er cognitief
makkelijker bij komt. (mensen denken dat vliegtuig gevaarlijker is dan auto want je hoort veel
vaker vliegtuigcrashes in nieuwd dan autocrashes).
representativiteitsheuristiek: dit is een mentale aanname waarbij je iets op een bepaalde
manier classificeert omdat dit lijkt op een klassiek geval (gozer met dikke bril en een vest is
een nerd dus slim). deze heuristiek valt samen met de kennis van de basisfrequentie (of
eigenlijk hoe weinig we dat hebben). je gaat ervan uit dat iemand heel slim is als hij zich
, kleedt als een nerd zonder erbij stil te staan dat er veel minder nerds zijn dan niet nerds en
dat dus de kans groter is dat het gewoon een dude is met een kut kledingstijl, no offense.
anker en correctie heuristiek: je gebruikt een eerder waargenomen getal of waarde als
basispunt. (mediamarkt 1e tv die je ziet is tyfus duur, vervolgens zie je een tv die minder
duur is maar je zit nog steeds in de mediamarkt dus het is waarschijnlijk alsnog een te dure
tv. maar omdat je de 1e tyfus dure tv hebt gezien lijkt de ‘gewoon’ te dure tv veel
aantrekkelijker.). je corrigeert dus te weinig op het ankerpunt.
Welke verschillende soorten automatisch denken zijn er en hoe werken die?
Holistisch denken: aandacht voor het geheel en de wijze waarop objecten zich tot elkaar
verhouden.
Analytisch denken: meer aandacht voor kenmerken van objecten. minder aandacht voor
context.
wat is de invloed van cultuur op sociaal denken?
gecontroleerde sociale cognitie: denken dat bewust, opzettelijk, en uit vrije wil plaatsvindt
definitie tegenfeitelijk denken: een aspect van het verleden op mentaal niveau veranderen
zodat je je kunt voorstellen hoe het had kunnen zijn.
Positief: dit kan helpen je te laten leren van je ervaringen.
laat je realiseren dat het erger had kunnen zijn (werkt dus troostend).
Een ander aspect van sociale cognitie is gedachteonderdrukking:
hierbij zijn er 2 belangrijke processen in het spel die beiden moeten functioneren. als je moe
bent dan lukt niet dit en dan ontstaat het boemerang effect (denk er niet aan, ah shit nu denk
ik er juist aan. die opdracht is echt teruggekomen in mijn gezicht net als een boemerang).
Monitoringsproces (scant het bewustzijn op de te onderdrukken gedachte)
Operating Proces: de bewuste inspanning om jezelf af te leiden van de te onderdrukken
gedachte.
Barrière van overdreven zelfvertrouwen: teveel vertrouwen op de nauwkeurigheid van je
eigen beoordeling.
hoe kun je deze barrière doorbreken?
● breng mensen aan het twijfelen (geef ze bijvoorbeeld de opdracht om een
tegenstrijdig standpunt in te nemen)
● statistisch redeneren (geef ze bijvoorbeeld lessen in onderzoeksvaardigheden en
logica zodat ze zich kunnen beseffen dat hun standpunt bagger is).
Wanneer en hoe kunnen we denken beïnvloeden?
paar dingen die al genoemd zijn worden hier herhaald maar bare with me.
ten eerste kun je mensen laten twijfelen over hun standpunt (barrière van overdreven
Definitie sociale psychologie: de wetenschappelijke studie naar de manier waarop
gedachten, gevoelens en gedragingen van mensen worden beïnvloed door de werkelijke of
imaginaire aanwezigheid van andere mensen.
Verschillen met verwante disciplines:
persoonlijkheidspsychologie: persoonlijkheidspsychologen richting zich op individuele
verschillen. kijken naar de aspecten van iemands persoonlijkheid om te verklaren hoe ze
zich gedragen. sociale psychologie kijkt, zoals de naam al doet vermoeden, naar de rol van
de sociale omgeving in hoe iemand zich gedraagt.
sociologie, politicologie, economie: deze disciplines kijken allemaal naar de invloed van de
sociale omgeving op mensen hun gedrag. het grootste verschil met sociale psychologie is
het analyseniveau.
bijvoorbeeld met sociologie: het grootste verschil is dat sociologie niet kijkt naar de
psychologie van een persoon maar naar de samenleving in het geheel (analyseniveau dus).
voorbeeldvraag sociologie: waarom zoveel moorden vs? voorbeeldvraag sociale
psychologie: gaat frustratie altijd vooraf aan agressie?
Wat is belangrijker: de persoonlijkheid of de situatie?
De situatie onderschatten heet de fundamentele attributiefout. Veel mensen kiezen ervoor
om, wanneer ze het gedrag van anderen moeten verklaren, dat te doen door het gedrag te
wijten aan de persoonlijkheid van de persoon waarvan ze het voorspellen. wanneer ze hun
eigen gedrag moeten verklaren (dus als het gedrag negatief is) zullen ze het echter aan de
omgeving wijten.
bijdrage behaviorisme en gestaltpsychologie aan sociale psychologie.
definitie behaviorisme: stroming in de psychologie die de stelling verdedigt dat men, om
menselijk gedrag te begrijpen, slechts hoeft te kijken naar de bekrachtigende eigenschappen
van de omgeving.
Het grootste probleem met het behaviorisme is dat ze een belangrijk aspect van sociale
ervaringen vergeten: de interpretatie van gedrag. (bv als iemand naar je toe komt, je op de
rug slaat en vraagt hoe je je voelt. dan ligt hoe jij de vraag interpreteert heel erg aan of het
bijvoorbeeld een goede vriend is die dit vroeg).
definitie gestaltpsychologie: stroming in de psychologie die het belang benadrukt van het
bestuderen van de persoonlijke (subjectieve) manier waarop een object wordt
waargenomen. in plaats van het bestuderen van de manier waarop de objectieve, fysieke
eigenschappen van het object zijn samengevoegd.
,wat zijn de verschillen tussen het motief eigenwaarde en het motief sociale cognitie?
eigenwaarde motief is de behoefte aan een positief zelfbeeld. je wil positief uit de verf
komen. dit kan leiden tot een situatie waarin je niet leert van je fouten (je wil positief zijn over
jezelf dus je geeft jezelf niet de schuld van een probleem).
sociale cognitie motief: dit is de behoefte om accuraat waar te nemen hierbij hoort, onder
andere, de selffulfilling prophecy.
deze twee motieven kunnen elkaar soms in de weg zitten. mensen hebben liever gelijk over
hun waarneming dan dat ze een positief zelfbeeld hebben.
hoe kan sociale psychologie maatschappelijke problemen helpen oplossen?
sociale psychologen houden zich bezig met allerlei maatschappelijke problemen.
voorbeelden hiervan zijn:
● hoe kun je mensen beïnvloeden om veilige seks te bedrijven?
● wat is het effect van geweld op tv op jonge kijkers?
● hoe kun je duurzaamheidsgedrag stimuleren?
● welke onderhandelingsstrategieën zijn effectief?
in hoeverre denken we automatisch en welke rol spelen schema’s daarbij?
definitie automatische cognitie: denken dat onbewust, onopzettelijk, onwillekeurig plaatsvindt
en geen inspanning vereist.
definitie schema: mentale structuren die mensen gebruiken om hun kennis over de sociale
wereld te organiseren rond bepaalde thema’s of objecten.
scripts zijn schema’s over bepaalde gebeurtenissen.
Priming is een process waarbij recente gebeurtenissen de toegankelijkheid van een schema,
kenmerk of concept tijdelijk verhogen. (je hebt net iemand zien drinken dus als iemand raar
doet denk je meteen die is dronken).
aantal heuristieken werken ook vooral door automatisch denken. denk aan de
beschikbaarheidsheuristiek, representativiteitsheuristiek, informatie over de basisfrequentie.
bij deze heuristieken vorm je al onbewust een beeld over iets.
heuristieken kunnen handig zijn om snel iets te beslissen ze zijn snel, vereisen weinig
cognitieve aandacht en meestal is de beslissing ook nog eens redelijk. ze zijn echter niet
altijd foutloos.
ff de heuristieken nog in het kort voor wie ze niet meer weet:
Beschikbaarheidsheuristiek: je gaat ervan uit dat iets waarschijnlijker is als je er cognitief
makkelijker bij komt. (mensen denken dat vliegtuig gevaarlijker is dan auto want je hoort veel
vaker vliegtuigcrashes in nieuwd dan autocrashes).
representativiteitsheuristiek: dit is een mentale aanname waarbij je iets op een bepaalde
manier classificeert omdat dit lijkt op een klassiek geval (gozer met dikke bril en een vest is
een nerd dus slim). deze heuristiek valt samen met de kennis van de basisfrequentie (of
eigenlijk hoe weinig we dat hebben). je gaat ervan uit dat iemand heel slim is als hij zich
, kleedt als een nerd zonder erbij stil te staan dat er veel minder nerds zijn dan niet nerds en
dat dus de kans groter is dat het gewoon een dude is met een kut kledingstijl, no offense.
anker en correctie heuristiek: je gebruikt een eerder waargenomen getal of waarde als
basispunt. (mediamarkt 1e tv die je ziet is tyfus duur, vervolgens zie je een tv die minder
duur is maar je zit nog steeds in de mediamarkt dus het is waarschijnlijk alsnog een te dure
tv. maar omdat je de 1e tyfus dure tv hebt gezien lijkt de ‘gewoon’ te dure tv veel
aantrekkelijker.). je corrigeert dus te weinig op het ankerpunt.
Welke verschillende soorten automatisch denken zijn er en hoe werken die?
Holistisch denken: aandacht voor het geheel en de wijze waarop objecten zich tot elkaar
verhouden.
Analytisch denken: meer aandacht voor kenmerken van objecten. minder aandacht voor
context.
wat is de invloed van cultuur op sociaal denken?
gecontroleerde sociale cognitie: denken dat bewust, opzettelijk, en uit vrije wil plaatsvindt
definitie tegenfeitelijk denken: een aspect van het verleden op mentaal niveau veranderen
zodat je je kunt voorstellen hoe het had kunnen zijn.
Positief: dit kan helpen je te laten leren van je ervaringen.
laat je realiseren dat het erger had kunnen zijn (werkt dus troostend).
Een ander aspect van sociale cognitie is gedachteonderdrukking:
hierbij zijn er 2 belangrijke processen in het spel die beiden moeten functioneren. als je moe
bent dan lukt niet dit en dan ontstaat het boemerang effect (denk er niet aan, ah shit nu denk
ik er juist aan. die opdracht is echt teruggekomen in mijn gezicht net als een boemerang).
Monitoringsproces (scant het bewustzijn op de te onderdrukken gedachte)
Operating Proces: de bewuste inspanning om jezelf af te leiden van de te onderdrukken
gedachte.
Barrière van overdreven zelfvertrouwen: teveel vertrouwen op de nauwkeurigheid van je
eigen beoordeling.
hoe kun je deze barrière doorbreken?
● breng mensen aan het twijfelen (geef ze bijvoorbeeld de opdracht om een
tegenstrijdig standpunt in te nemen)
● statistisch redeneren (geef ze bijvoorbeeld lessen in onderzoeksvaardigheden en
logica zodat ze zich kunnen beseffen dat hun standpunt bagger is).
Wanneer en hoe kunnen we denken beïnvloeden?
paar dingen die al genoemd zijn worden hier herhaald maar bare with me.
ten eerste kun je mensen laten twijfelen over hun standpunt (barrière van overdreven
