Inhoudsopgave
HOORCOLLEGE 1............................................................................................2
HOORCOLLEGE 2............................................................................................8
HOORCOLLEGE 3..........................................................................................11
HOORCOLLEGE 4..........................................................................................20
1
, HOORCOLLEGE 1
Inleiding rechtswetenschap
Contextualisme
Recht begrijpen door bestuderen concrete geval, in context van
functioneren en totstandkoming
Driehoekmodel
Onderverdeling contexten
o Normatief: geldend recht
o Ideëel: waarden & principes
o Actueel: maatschappelijke
context/sociale praktijken rondom het
juridisch probleem
VOORBEELD
• Het OM vervolgt de vrouw wegens poging tot doodslag op haar
ongeboren kind
• Het kind is levend geboren en verblijft met haar in de gevangenis
Kinderbescherming is blij met de vervolging:
"Het kan opleveren dat een moeder zich realiseert dat iets wat ze doet
strafbaar is en dat er een grens wordt gesteld. Maar het belangrijkste is
dat we op die manier ervoor zorgen dat die moeder hulp gaat
aanvaarden."
Hoogleraar Jeugdrecht Bruning:
Strafvervolging ligt ingewikkeld "Er ligt geen wettelijke basis voor.
Rechters zouden de wettelijke bepalingen moeten oprekken voor
ongeboren kinderen.
Daarvan is het de vraag of ze al mens zijn of niet.
Momenten van driehoekmodel:
1. Normatief: het gaat over de toepassing van de wetten en regels en
of dit wel of niet kan (vraag Mevrouw Bruning= is ongeboren kind al
mens of niet?)
2. Actueel: de 2e zin van de kinderbescherming, door het recht iets
sociaals bereiken namelijk dat de moeder hulp gaat vragen.
3. Ideëel: moeder moet zich realiseren dat haar gedrag strafbaar is en
dat er grenzen zijn aan hoe egoïstisch je mag zijn. Je moet je
verantwoordelijk voelen voor je ongeboren kind.
(Beschermwaardigheid ongeboren leven).
Normatief moment:
2
, - Discussie over wettelijk kader
Ideëel moment:
- Verschillende waarden en principes die botsen
- Bescherming kind, doel van strafrecht
- Ethisch
Actueel moment:
- Maatschappelijke gevolgen
- Oplossen sociaal probleem
Je gaat steeds heen en weet tussen de 3 momenten, vaak als je kijkt naar
het actuele moment ga je kijken hoe het normatieve moment hieraan
verbonden staat.
Als je kijkt naar het actuele moment over hoe de moeder hulp moet
krijgen is het normatieve moment belangrijk. Je moet je afvragen of je wel
bevoegd bent om haar te “dwingen” hulp te gaan zoeken.
Recht en taal
- Open texture van het recht
o Niet alles is makkelijk in taal uit te brengen er zijn veel
openingen waardoor onduidelijk is wat je ermee kan
o Taal van het recht sluit niet altijd goed aan op de werkelijkheid
o Algemeenheid van juridische begrippen
o Veranderende werkelijkheid
Mismatch kan komen door 2 dingen:
1. Algemeenheid juridische begrippen
Voorbeeld:
Ontslag op staande voet (Artikel 7:677 Burgerlijk Wetboek)
- Direct opzeggen arbeidsovereenkomst wegens ‘dringende reden’
- Wat geldt er precies als dringende reden?
2. Werkelijkheid is niet stabiel
- Wat moet het recht met nieuwe dingen?
Voorbeeld:
- Duitse rechtbankverslaggever door AI onterecht beschuldigd van
kindermisbruik
- Microsoft’s Copilot brengt hem in verband met misdrijven waarover
hij artikelen schreef
- Journalist klaagt Microsoft aan wegens smaad (schade persoon)
- Rechter geeft hem ongelijk: er is namelijk geen menselijk persoon
die er straf aan heeft en Microsoft is niet degene die het doet, maar
AI.
Rechtsvinding
Oordeel in concreet geval op basis van het geldende recht
2 vormen:
1. Regelgeleide rechtsvinding
3
HOORCOLLEGE 1............................................................................................2
HOORCOLLEGE 2............................................................................................8
HOORCOLLEGE 3..........................................................................................11
HOORCOLLEGE 4..........................................................................................20
1
, HOORCOLLEGE 1
Inleiding rechtswetenschap
Contextualisme
Recht begrijpen door bestuderen concrete geval, in context van
functioneren en totstandkoming
Driehoekmodel
Onderverdeling contexten
o Normatief: geldend recht
o Ideëel: waarden & principes
o Actueel: maatschappelijke
context/sociale praktijken rondom het
juridisch probleem
VOORBEELD
• Het OM vervolgt de vrouw wegens poging tot doodslag op haar
ongeboren kind
• Het kind is levend geboren en verblijft met haar in de gevangenis
Kinderbescherming is blij met de vervolging:
"Het kan opleveren dat een moeder zich realiseert dat iets wat ze doet
strafbaar is en dat er een grens wordt gesteld. Maar het belangrijkste is
dat we op die manier ervoor zorgen dat die moeder hulp gaat
aanvaarden."
Hoogleraar Jeugdrecht Bruning:
Strafvervolging ligt ingewikkeld "Er ligt geen wettelijke basis voor.
Rechters zouden de wettelijke bepalingen moeten oprekken voor
ongeboren kinderen.
Daarvan is het de vraag of ze al mens zijn of niet.
Momenten van driehoekmodel:
1. Normatief: het gaat over de toepassing van de wetten en regels en
of dit wel of niet kan (vraag Mevrouw Bruning= is ongeboren kind al
mens of niet?)
2. Actueel: de 2e zin van de kinderbescherming, door het recht iets
sociaals bereiken namelijk dat de moeder hulp gaat vragen.
3. Ideëel: moeder moet zich realiseren dat haar gedrag strafbaar is en
dat er grenzen zijn aan hoe egoïstisch je mag zijn. Je moet je
verantwoordelijk voelen voor je ongeboren kind.
(Beschermwaardigheid ongeboren leven).
Normatief moment:
2
, - Discussie over wettelijk kader
Ideëel moment:
- Verschillende waarden en principes die botsen
- Bescherming kind, doel van strafrecht
- Ethisch
Actueel moment:
- Maatschappelijke gevolgen
- Oplossen sociaal probleem
Je gaat steeds heen en weet tussen de 3 momenten, vaak als je kijkt naar
het actuele moment ga je kijken hoe het normatieve moment hieraan
verbonden staat.
Als je kijkt naar het actuele moment over hoe de moeder hulp moet
krijgen is het normatieve moment belangrijk. Je moet je afvragen of je wel
bevoegd bent om haar te “dwingen” hulp te gaan zoeken.
Recht en taal
- Open texture van het recht
o Niet alles is makkelijk in taal uit te brengen er zijn veel
openingen waardoor onduidelijk is wat je ermee kan
o Taal van het recht sluit niet altijd goed aan op de werkelijkheid
o Algemeenheid van juridische begrippen
o Veranderende werkelijkheid
Mismatch kan komen door 2 dingen:
1. Algemeenheid juridische begrippen
Voorbeeld:
Ontslag op staande voet (Artikel 7:677 Burgerlijk Wetboek)
- Direct opzeggen arbeidsovereenkomst wegens ‘dringende reden’
- Wat geldt er precies als dringende reden?
2. Werkelijkheid is niet stabiel
- Wat moet het recht met nieuwe dingen?
Voorbeeld:
- Duitse rechtbankverslaggever door AI onterecht beschuldigd van
kindermisbruik
- Microsoft’s Copilot brengt hem in verband met misdrijven waarover
hij artikelen schreef
- Journalist klaagt Microsoft aan wegens smaad (schade persoon)
- Rechter geeft hem ongelijk: er is namelijk geen menselijk persoon
die er straf aan heeft en Microsoft is niet degene die het doet, maar
AI.
Rechtsvinding
Oordeel in concreet geval op basis van het geldende recht
2 vormen:
1. Regelgeleide rechtsvinding
3
