Samenvatting Inleiding tot het Europees recht (B001690A) - geslaagd eerste zit

1.1 DE VERDIEPING VAN HET EUROPEES INTEGRATIEPROCES...............................................................................3
1.1.1 De eerste initiatieven tot intergouvernementele samenwerking in Europa................................................... 3
1.1.2 Oprichting van de Europese Gemeenschappen....................................................................................................... 4
1.1.2.1 De Verklaring van Schuman en de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal..........................4
1.1.2.2 De Europese Defensiegemeenschap en de Europese Politieke Gemeenschap................................4
1.1.2.3 De Europese Gemeenschap voor atoomenergie..........................................................................................5
1.1.2.4 De Europese Economische Gemeenschap..................................................................................................... 5
1.1.3 Van Europese Gemeenschappen naar Europese Unie...........................................................................................6
1.1.3.1 De politiek van de lege stoel en het compromis van luxemburg............................................................6
1.1.3.2 De Europese Akte: van Gemeenschappelijke markt naar Interne markt............................................ 6
1.1.3.3 Samenwerking buiten het kader van de Europese verdragen................................................................7
1.1.3.4 Het Verdrag van Maastricht: een Europese Unie met drie pijlers.......................................................... 8
1.1.3.5 Het Verdrag van Amsterdam: een mislukte poging tot hervorming.....................................................9
1.1.3.6 Het Verdrag v Nice en het mislukken ve nieuw verdrag tot vaststellen ve GW vr Europa.......... 9
1.1.3.7 Het Verdrag van Lissabon: een nieuw hervormingsverdrag...................................................................9
1.1.3.8 Een blik op de toekomst: wat is de procedure voor aanpassing van de EU-verdragen?........... 10
1.2 DE VERBREDING VAN EUROPEES INTEGRATIEPROCES....................................................................................11
1.2.1 Wat is de juridische procedure voor de toetreding van nieuwe lidstaten tot de Europese Unie.........11
1.2.2 Wat zijn de voorwaarden om toe te treden tot de Europese Unie..................................................................12
1.2.3 De evolutie van het EU-uitbreidingsproces..............................................................................................................13
1.2.3.1 De eerste uitbreidingsgolven............................................................................................................................ 14
1.2.3.2 De ‘big bang’-uitbreiding....................................................................................................................................15
1.2.3.3 Uitbreiding naar de Westelijke Balkan en Oost-Europa: perspectieven voor de toekomst...... 16
1.3 BREXIT ALS EEN BIJZONDERE EPISODE IN HET EUROPEES INTEGRATIEPROCES................................... 18
1.3.1 Hoe kunnen lidstaten uit de Europese Unie treden?.............................................................................................18
1.3.2 Het verhaal van de Brexit...............................................................................................................................................18
1.4 DE EUROPESE UNIE ALS EEN GEDIFFERENTIEERDE RECHTSORDE..............................................................20
1.4.1 De eurozone.........................................................................................................................................................................21
1.4.2 De Schengenzone: een ruimte zonder interne grenscontroles......................................................................... 23
1.4.3 De procedure tot nauwere samenwerking...............................................................................................................25
1.4.4 Permanente Gestructureerde Samenwerking........................................................................................................ 25
2.1 MEER DAN EEN SAMENWERKINGSVERBAND TUSSEN LIDSTATEN: DIRECTE WERKING EN
VOORRANG............................................................................................................................................................................. 25
2.1.1 Hoe verhoudt het EU-recht zich tot het nationaal grondwettelijk recht?..................................................... 25
2.1.2 Hoe verhoudt het EU-recht zich tot het internationaal recht?.......................................................................... 28
2.2 EEN RECHTSORDE GEBASEERD OP GEMEENSCHAPPELIJKE WAARDEN................................................... 28
2.2.1 Het beginsel van wederzijds vertrouwen.................................................................................................................28
2.2.2 Grenzen aan het beginsel van wederzijds vertrouwen.......................................................................................29
2.2.2.1 De procedure van artikel 7 VEU: een ultieme stok achter de deur..................................................... 30
2.2.2.2 Het Europees rechtsstaatmechanisme......................................................................................................... 32
2.2.2.3 Het financieel conditionaliteitsmechanisme voor de bescherming van de EU-begroting......... 32
2.2.2.4 Juridische controle op de naleving van de gemeenschappelijke waarden......................................33
2.2.2.5 Conclusies ivm autonomie van de EU rechtsorde..................................................................................... 34
2.3 EEN RECHTSORDE GEBASEERD OP DE BESCHERMING VAN GRONDRECHTEN.......................................34
2.3.1 Het handvest van de grondrechten van de Europese Unie............................................................................... 34
2.3.2 De toetreding tot het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens...................................................... 36
2.4 EEN RECHTSORDE GEBASEERD OP LOYALE SAMENWERKING..................................................................... 37
2.5 EEN RECHTSORDE GEBASEERD OP GELIJKHEID TUSSEN STATEN EN BURGERS.................................... 37




1

,2.6 HET BEGINSEL VAN WEDERZIJDSE ERKENNING................................................................................................. 42
3.1 HET PRINCIPE VAN TOEGEWEZEN BEVOEGDHEDEN........................................................................................ 45
3.1.1 De verschillende categorieën van EU-bevoegdheden.........................................................................................46
3.1.2 De keuze van de juiste rechtsgrond............................................................................................................................47
3.2 DE BEGINSELEN VAN SUBSIDIARITEIT EN EVENREDIGHEID........................................................................... 48
4.1 DE INSTELLINGEN VAN DE EUROPESE UNIE......................................................................................................... 50
4.1.1 Het Europees Parlement................................................................................................................................................. 51
4.1.1.1 Samenstelling......................................................................................................................................................... 51
4.1.1.2 Bevoegdheden........................................................................................................................................................51
4.1.1.2.1 Wetgevende en budgettaire bevoegdheden..................................................................................51
4.1.1.2.2 Controlerende en adviserende bevoegdheden..............................................................................51
4.1.1.3 Werkwijze.................................................................................................................................................................52
4.1.2 De Europese Raad.............................................................................................................................................................52
4.1.2.1 Samenstelling......................................................................................................................................................... 52
4.1.2.2 Bevoegdheden........................................................................................................................................................53
4.1.2.3 Werkwijze.................................................................................................................................................................53
4.1.3 De Raad.................................................................................................................................................................................53
4.1.3.1 Samenstelling......................................................................................................................................................... 53
4.1.3.2 Bevoegdheden........................................................................................................................................................53
4.1.3.3 Werkwijze.................................................................................................................................................................54
4.1.4 De Europese Commissie..................................................................................................................................................54
4.1.4.1 Samenstelling......................................................................................................................................................... 54
4.1.4.2 Bevoegdheden........................................................................................................................................................55
4.1.4.2.1 Initiator van EU-wetgeving................................................................................................................... 55
4.1.4.2.2 Uitvoerende bevoegdheden..................................................................................................................55
4.1.4.2.3 Toezichthoudende bevoegdheden..................................................................................................... 56
4.1.4.2.4 Vertegenwoordigingsbevoegdheid.................................................................................................... 56
4.1.4.3 Werkwijze.................................................................................................................................................................56
4.1.5 Het Hof van Justitie van de Europese Unie.............................................................................................................. 56
4.1.5.1 Samenstelling......................................................................................................................................................... 56
4.1.5.2 Bevoegdheden........................................................................................................................................................57
4.1.5.3 Werkwijze.................................................................................................................................................................57
4.1.6 De Europese Centrale bank........................................................................................................................................... 63
4.1.7 De Europese Rekenkamer.............................................................................................................................................. 63
4.1.8 Andere organen en instanties van de Europese Unie..........................................................................................63
4.2 DE WETGEVINGSPROCEDURE...................................................................................................................................63
4.2.1 De gewone wetgevingsprocedure.............................................................................................................................. 63
4.2.2 De bijzondere wetgevingsprocedures....................................................................................................................... 65
4.3 DE VERSCHILLENDE VORMEN VAN EU-RECHT....................................................................................................65
4.3.1 Overzicht van het primair recht....................................................................................................................................66
4.3.2 Overzicht van het secundair recht.............................................................................................................................. 66
4.3.2.1 Internationale akkoorden................................................................................................................................... 66
4.3.2.2 Autonome rechtshandelingen.......................................................................................................................... 67
4.3.2.2.1 Verordening.................................................................................................................................................67
4.3.2.2.2 Richtlijn......................................................................................................................................................... 68
4.3.2.2.3 Besluit............................................................................................................................................................70
4.3.2.2.4 Aanbevelingen en adviezen..................................................................................................................70
4.3.3 Welke andere vormen van EU-recht bestaan er?..................................................................................................70




2

,HOOFDSTUK 1. HOE IS DE EUROPESE UNIE GEËVOLUEERD ALS RECHTSSYSTEEM?
1.1 DE VERDIEPING VAN HET EUROPEES INTEGRATIEPROCES.
1.1.1 De eerste initiatieven tot intergouvernementele samenwerking in Europa.
→ Pas na 2e WO, intergouvernementele initiatieven obv internationale akkoorden tss Europese Staten.


-​ Benelux.
-​ Als regionale organisatie tss België, Nederland en Luxemburg.
-​ 1944: Douane-unie - vrij verkeer van personen, goederen en diensten.
-​ 1958: Verdrag tot instelling van Benelux Economische Unie.


-​ OEES.
-​ 1948: Organisatie voor Europese Economische Samenwerking.
-​ Verbonden met Amerikaans Marshall plan.
-​ Financiering, maar met voorwaarde dat staten zich moeten coördineren.


-​ 1961: Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling. (OESO)
-​ Ook niet-Europese landen.
-​ Geen Europese focus meer - ruimere economische en sociale thema’s.


-​ Raad van Europa.
-​ 7 - 11 mei 1948: Congres van Den Haag.
-​ Europese vertegenwoordigers samengebracht, onder voorzitterschap vn Churchill.
-​ Brainstormen om nieuwe oorlog te vermijden - nood aan internationale organisatie
om democratie, mensenrechten en rechtsstaat in Europa te bevorderden.


-​ 5 mei 1949: Raad van Europa.
-​ Functioneert als intergouvernementele organisatie met eigen institutionele
structuur. (↔ EU, supranationaal)




Intergouvernementeel Supranationaal
- Lidstaten als belangrijkste actor. - Instellingen opereren onafhankelijk van lidstaten
- Beslissingen bij consensus of unanimiteit. - Beslissingen bij meerderheid
- Bronnen van internationaal recht. (vb EVRM) - Autonome rechtsorde met eigen rechtsbronnen
- Rechtsgevolgen in nationale rechtsorde worden - Directe werking en voorrang
bepaald door nationaal grondwettelijk recht



Raad v Europa Europese Unie
- 46 lidstaten. - 27 lidstaten.
- 1949. - 1950s.
- Conventies. (vb. EVRM, FCNM) - Verdragen van Rome + amendementen.
- Belangrijkste instellingen: - Belangrijkste instellingen:
-​ Comité van Ministers -​ Europese Raad.
-​ Parlementaire assemblee. -​ Commissie.
-​ Commissaris voor Mensenrechten. -​ Raad.
-​ Europees Hof voor Rechten van de -​ Europees Parlement
Mens. -​ Hof van Justitie.



3

,1.1.2 Oprichting van de Europese Gemeenschappen.
1.1.2.1 De Verklaring van Schuman en de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal.
→ Jean Monet en Robert Schuman als founding fathers van de Europese Unie.


-​ 9 mei 1950: Verklaring van Schuman.
-​ Via economische integratie oorlog voorkomen / materieel onmogelijk maken.
-​ Bevoegdheden inzake Frans-Duitse productie van kolen en staal onder
supranationaal gezag plaatsen.


-​ 1951: Verdrag van Parijs.
-​ Verdrag tot oprichting van de EGKS werd ondertekend door FR, DE, BE, NL, LU en IT.
-​ Voor een periode van 50 jaar, in 2002 opgeheven.


-​ Supranationale organisatie.
-​ Hoge Autoriteit, samengesteld uit onafhankelijke experten.
-​ Gemeenschappelijke Vergadering, samengesteld uit vertegenw vd nationale parlementen.
-​ Raad van Ministers, met vertegenw van de lidstaten.
-​ Hof van Justitie, dat moet toezien op het naleven.


1.1.2.2 De Europese Defensiegemeenschap en de Europese Politieke Gemeenschap.

-​ 1950: Pleven Plan.
-​ Voorstel Franse minister van Buitenlandse Zaken, Pleven.


-​ Militaire middelen van Europese landen zouden w geïntegreerd onder gemeenschappelijk
Europees gezag.
-​ Politieke context vd koude oorlog: West-DE zou zich zo kunnen verdedigen tgn
dreiging Sovjet Unie, zonder eigen leger op te richten.


-​ Wilden dan ook EPG oprichten om buitenlands beleid vd lidstaten te coördineren.


-​ Verdrag tot oprichting EDG en EPG.
-​ Beide verdragen opgericht en ondertekend, maar nooit in werking getrden.
-​ Ratificatie verworpen in het Frans Parlement.


-​ Conferentie van Messina.
-​ Sectorale economische integratie.
-​ Visie van oa Jean Monnet.
-​ Model van EGKS toepassen op andere economische sectoren.


-​ Algemene economische integratie.
-​ Visie van oa Johan Willem Beyen.
-​ Europese gemeenschappelijke markt – waarin alle handelsbarrières tussen
lidstaten w opgeheven – met coördinatie vh economisch beleid vd lidstaten.


-​ Spaak-rapport.
-​ Vormt grondslag voor een intergouvernementele conferentie, die op zn beurt hebben geleid
tot de Verdragen van Rome.




4

,1.1.2.3 De Europese Gemeenschap voor atoomenergie.

-​ : Euratom.
-​ Voor de sector kernenergie apart verdrag door EGKS-leden.
-​ Voor onbepaalde tijd gesloten - nooit fundamenteel gewijzigd.
-​ Toetreding EU = toetreding Euratom, uittreding EU = uittreding Euratom.
-​ Automatisch, voorzien in het verdrag.


1.1.2.4 De Europese Economische Gemeenschap.

-​ : EEG.
-​ Totstandkoming van de gemeenschappelijke markt als centrale doelstelling.
-​ Vrij verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal. (4 economische vrijheden)

-​ Bevoegdheid voor het voeren van een gezamenlijk beleid in sectoren.


-​ Vrije concurrentie tss ondernemingen worden gegarandeerd.
→ EEG-Verdrag voorzag hier 12 jaar voor.


Art. 2 EEG-Verdrag.
"De Gemeenschap heeft, door het instellen van een gemeenschappelijke markt en door het geleidelijk
nader tot elkaar brengen van het economische beleid van de lidstaten, tot taak de bevordering van de
harmonische ontwikkeling van de economische activiteit binnen de gehele Gemeenschap, een
gestadige en evenwichtige expansie, een grotere stabiliteit, een toenemende verbetering van de
levensstandaard en nauwere betrekkingen tussen de in de Gemeenschap verenigde staten".



Vormen van economische integratie.
Vrijhandelszone.
- Douanerechten en quota afgeschaft voor
goederen die tss lidstaten worden verhandeld.
- Elk land behoudt eigen handelstarieven met
niet-lidstaten.


Douane-unie.
- Vrijhandelszone + gemeenschappelijk extern
douanetarief voor goederen uit niet-lidstaten.


Gemeenschappelijke markt / interne markt.
- Vrij verkeer van productiefactoren zoals arbeid,
kapitaal, goederen en diensten.
- Gemeenschappelijk beleid.


Economische en monetaire unie.
- Meest verregaande vorm..
- Gemeenschappelijke munt en gezamenlijk
monetair beleid.




5

,1.1.3 Van Europese Gemeenschappen naar Europese Unie.
1.1.3.1 De politiek van de lege stoel en het compromis van luxemburg.

-​ 1965: ‘lege stoel crisis’.
-​ Politieke houding van FR olv president Charles de Gaulle.
-​ Verzetten zich tegen toepassing van meerderheidsbesluitvorming bij
gemeenschappelijk landbouwbeleid.


-​ Niet meer aanwezig bij bijeenkomsten vd Raad van Ministers.


-​ 1966: Akkoord van Luxemburg.
-​ Ingeval een lidstaat een vitaal nationaal belang inroept in de Raad / wanneer
zwaarwichtige belangen van een of meerde lidstaten op het spel staan, kan geen
beslissing bij meerderheid w genomen, maar moeten de lidstaten verder overleggen tot een
oplossing w gevonden die voor allen aanvaardbaar is.


1.1.3.2 De Europese Akte: van Gemeenschappelijke markt naar Interne markt.
→ Ondanks overgangsperiode van 12 jaar, gemeenschappelijke markt nog maar gedeeltelijk verwezenlijkt.


-​ Periode van eurosclerose / europessimisme.
-​ Economische crisis van tweede helft jaren 70 en begin jaren 80.
-​ Staten grijpen naar protectionistische remedies.


-​ 1985: Jacques Delors. (1992 programma)
-​ Nieuwe voorzitter van de Europese Commissie.
-​ Witboek over de voltooiing van de interne markt, als werkprogramma van de Commissie.
-​ 279 maatregelen die tgn 31 dec 1992 voor interne markt moeten zorgen.
-​ Hiervoor moesten de Verdragen voor de eerste keer worden gewijzigd.


-​ : De Europese Akte.
-​ Een tekst die alle wijzigingen bundelt die aan de drie Gemeenschapsverdragen w
aangebracht.
-​ Begin van proces van verdieping.


-​ Verdragswijzigingen.
-​ Interne markt als ruimte zonder binnengrenzen.


-​ Gekwalificeerde meerderheid voor harmonisatierichtlijnen.
-​ Maatregelen om nationale wetgevingen op elkaar af te stemmen.
-​ QMV = 55% vd lidstaten, die 65% vd bevolking vertegenwoordigen.


-​ Bevoegdheidsuitbreiding vd EEG.


-​ Institutionele aanpassingen.
-​ Oprichting van de Europese Raad.
-​ Bevoegdheidsuitbreiding van Europees Parlement.
-​ Oprichting Gerecht van Eerste Aanleg.




6

, Gemeenschappelijke markt Interne markt
- Een ruimte zonder binnengrenzen waarin het - Enkel als algemene doelstelling vermeld in het
vrije verkeer van goederen, personen, diensten en oorspronkelijke EEG-Verdrag.
kapitaal is gewaarborgd volgens de bepalingen
van de verdragen.
- Art. 26, lid 2, VWEU.


1.1.3.3 Samenwerking buiten het kader van de Europese verdragen.
→ Na 1992 zullen al deze internationale akkoorden w samengebracht in één juridische structuur– de Europese Unie.


→ Buitenlands- en veiligheidsbeleid.
-​ 1961: Fouchet plan.
-​ President Charles de Gaulle en diplomaat Christian Fouchet.
-​ Frans initiatief om politieke unie te vormen.
-​ Sterke intergouvernementele benadering - lidstaten behouden soevereiniteit.


-​ 1970: Rapport Davignon.
-​ Europese Politieke Samenwerking.
-​ Halfjaarlijkse bijeenkomsten tss ministers van Buitenlandse Zaken.
-​ Standpunten van internationale vraagstukken coördineren.
-​ Beslissingen bij consensus - geen gevolgen op Gemeenschapsrecht.


→ Economische en monetaire integratie.
-​ 1970: Rapport Werner.
-​ Douane-unie omvormen tot Economische en Monetaire Unie. (EMU, stapsgewijs)
1.​ Europees wisselkoersmechanisme.
-​ Waardeschommelingen tss nationale munten w beperkt. (max 2.25 %)

2.​ 1978: European Currency Unit. (ECU)
-​ Rekeneenheid voor het wisselkoersmechanisme.


→ Justitie en binnenlandse zaken.
-​ 1969: EEX Verdrag.
-​ Overeenkomst inzake politiële en justitiële samenwerking in strafzaken en gerechtelijke
samenwerking in burgerlijke zaken.


-​ : Schengen akkoorden.
-​ Oorspronkelijk intergouvernementeel initiatief tss Benelux, FR en DE.


-​ Afschaffen vn personen- en goederencontroles aan de binnengrenzen vd Schengenzone.


-​ Invoeren van personen- en goederencontroles aan de buitengrenzen vd Schengenzone +
gemeenschappelijke regels voor toekenning visas.


-​ 1990: Dublin Conventie.
-​ Eerste stap richting gemeenschappelijk asielbeleid.


-​ Voor elk asielaanvraag één lidstaat verantwoordelijk.




7

,1.1.3.4 Het Verdrag van Maastricht: een Europese Unie met drie pijlers.

-​ : Verdrag van Maastricht.
-​ Sfeer van onzekerheid in Europa + lidstaten willen
geboekte vooruitgang verder zetten.
-​ Europese Unie werd opgericht.


-​ Driepijlersysteem.
1.​ EGKS / E(E)G / Euratom.
-​ Communautaire / supranationale pijler.


-​ Wetgeving w aangenomen op voorstel vd Europese Commissie, met goedkeuring
vd Raad en het Europees Parlement, onder juridische controle vh Hof v Justitie.


2. & 3. Gemeenschappelijk Buitenlands en Veiligheidsbeleid en Samenwerking inzake
Justitie en Binnenlandse Zaken.
-​ Niet-communautaire / intergouvernementele pijler.


-​ Intergouvernementele besluitvormingsproces, besluiten met eenparigheid.


-​ Geen wetgevend initiatiefrecht voor de Europese Commissie, geen bevoegdheid
voor het Hof van Justitie en geen wetgevende taak voor het Europees Parlement.


→ Delen alle 3 hetzelfde institutionele kader, maar geen sprake van eenvormige
besluitvormingsprocedures en rechtsinstrumenten.


-​ Economische en Monetaire Unie.
-​ Maastrichtcriteria.
-​ Voorwaarden waaraan landen die de euro willen invoeren moeten voldoen.
-​ Moet zorgen voor de stabiliteit van de munt.
-​ Art. 140, VWEU.


-​ : Euro ingevoerd als betaalmiddel.
-​ Criteria voor de invoering + oprichting vd Europese Centrale Bank.


-​ Niet alle EU-lidstaten maken deel uit van de eurozone.
-​ Voorbeeld Polen: voldeed op het moment van toetreding tot de EU in 2004
nog niet aan alle Maastrichtcriteria - behoudt een derogatie.


-​ Europees burgerschap. (art. 20, VWEU)
-​ Iedereen die de nationaliteit van een lidstaat bezit, is ook burger van de Unie.
-​ Burgerschapsrechten aan verbonden.
-​ Recht om vrij op het grondgebied van de EU te reizen en te verblijven.
-​ Ongeacht of je een economische activiteit uitoefent of niet.
-​ Actief en passief kiesrecht bij Europese en lokale verkiezingen.
-​ Diplomatieke en consulaire bescherming in buitenland.
-​ Procedurele rechten - interactie met EU instellingen.




8

,1.1.3.5 Het Verdrag van Amsterdam: een mislukte poging tot hervorming.
-​ Aanpassing en consolidatie pijlerstructuur.
-​ Visa, asiel en migratie naar 1e pijler.
-​ Communautarisering van Schengen acquis.
-​ 3e pijler: Politiële en Justitiële Samenwerking in Strafzaken.


-​ Beperkte materiële wijzigingen.
-​ Rechtsgrond non-discriminatie geslacht, ras, godsdienst, leeftijd, handicap, seksuele geaardheid.
-​ Invoeging Art. 7 VEU.
-​ Invoeging constructieve onthouding GBVB.
-​ Onthouding verhinderd niet dat beslissing w genomen, nuance op strikte unanimiteit.
-​ Nauwere samenwerking.


-​ Hernummering van de verdragen.


-​ Institutionele aanpassing voor uitbreiding onvoldoende.


1.1.3.6 Het Verdrag v Nice en het mislukken ve nieuw verdrag tot vaststellen ve GW vr Europa.

-​ De noodzaak om de EU institutioneel voor te bereiden op de toetreding van nieuwe lidstaten.


-​ 26 februari 2001: Verdrag van Nice.
-​ Protocol betreffende de uitbreiding van de Europese Unie.


-​ Verklaring betreffende de toekomst van de Europese Unie.
-​ Meer diepgaande en fundamentele aanpassingen ad EU-verdragen nodig.
-​ Vereenvoudiging vd verdragen.
-​ Nauwkeurige en heldere bevoegdheidsafbakening.
-​ Statuut Handvest van de grondrechten verduidelijken.
-​ Nationale parlementen meer bij besluitvorming betrekken.


1.1.3.7 Het Verdrag van Lissabon: een nieuw hervormingsverdrag.

-​ Achtergrond.
-​ Verklaring van Laken (2001), Europese Conventie en Grondwettelijk Verdrag (2004).
-​ Grondwettelijk Verdrag wordt voorbereid binnen Europese Conventie.
-​ Doel: nieuw verdrag maken, geen aanpassing van oude.


-​ Negatieve referenda Frankrijk, Nederland (2005).
-​ Bevolking keurde Grondwettelijk Verdrag af.
-​ Betekende einde voor plan om alle verdragen te vervangen door 1 nieuw verdrag.


-​ Mandaat voor ‘hervormingsverdrag’ (2007).
-​ Werd het Verdrag van Lissabon.
-​ Hervormde bestaande verdragen, geen nieuw kader.


-​ Verdragswijziging.
-​ Geconsolideerde versie van het VEU en het VWEU, ipv EG- en EU-Verdrag.




9

, -​ Belangrijkste aanpassingen.
-​ Afschaffen pijlerstructuur en enkelvoudige rechtspersoonlijkheid. (art. 1 en art. 47, VEU)
-​ Nu een enkelvoudige juridische structuur en rechtspersoonlijkheid vr de Unie.
-​ Nuance: gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid is aan specifieke
regels en procedures onderworpen. (art. 24 en 40, VEU)


-​ Democratisering van de EU besluitvorming.
-​ Uitbreiding beslissingsmacht Europees Parlement.
-​ Rol van de nationale parlementen bij subsidiariteitstoets.
-​ Burgerinitiatief. (art. 11, VEU)


-​ Coherentie van het EU extern beleid.
-​ Institutionele innovaties.
-​ Hoge vertegenwoordiger van de Unie voor het buitenlands beleid: Kaja Kallas.


-​ Handvest van de grondrechten wordt juridisch bindend.
-​ Handvest vd grondrechten vd Europese Unie blijft een apart document, maar w
bindend ‘met dezelfde juridische waarde’ als het VEU en VWEU. (art. 6, lid 1, VEU)


1.1.3.8 Een blik op de toekomst: wat is de procedure voor aanpassing van de EU-verdragen?

-​ Procedure voor aanpassingen ad basisverdragen vastgelegd in artikel 48, VEU.


-​ Gewone verdragsherzieningsprocedure. (art. 48, lid 1-5, VEU)
-​ De bevoegdheidsverdeling tussen de EU en de lidstaten kan w herzien.
-​ Al dan niet in combinatie met andere verdragswijzigingen.


-​ Het initiatief kan uitgaan van de regering van een lidstaat, het EP of de Commissie.


-​ De voorstellen tot herziening worden voorgelegd aan de Raad, bezorgt ad Europese Raad,
meegedeeld ad nationale parlementen.


-​ De Europese Raad beslist (na raadpleging vh EP, de Commissie en bij monetaire zaken de
ECB) of de procedure w voortgezet.


-​ Indien Europese Raad besluit om op vraag tot verdragswijziging in te gaan. (gewone meerderheid)
-​ De vz vd Europese Raad roept een conventie bijeen.
-​ Bestaat uit vertegenw vn nationale parlementen, staatshoofden en
regeringsleiders, het Europees Parlement en de Europese Commissie.


-​ De Europese Raad kan beslissen géén conventie bijeen te roepen.
-​ Met toestemming van het Europees Parlement.
-​ Als de wijziging beperkt is.


-​ De conventie.
-​ Bespreekt de voorstellen.
-​ Formuleert een aanbeveling bij consensus ad intergouvernementele conferentie.
-​ IGC: formele bijeenkomst met vertegenwoordigers van de lidstaten.




10