Samenvatting - bouw van planten hoofdstuk 3

Hoofdstuk 3: histologie van de cormus
3.1. Inleiding
Hogere plant bestaat slechts uit 3 basisdelen:

 Bladeren
 Stengels
 Wortels
Cormus: geheel van bebladerde stengel en wortel
 Deze plantenvorm is het resultaat van een evolutionair proces

Ontstaan

Eerste leven ontstond in de zee → zag er heel anders uit dan de huidige landplanten.


De verovering van het land → een aantal bijzondere uitdagingen aan verbonden

Eerste landplanten (420 miljoen jaar geleden) waren aangespoelde wieren of overleefden in de bedding van
uitdrogende meren of rivieren → hadden geen wortel, stengels of bladeren → platte structuren in modder
→ naarmate er meer en meer van deze primitieve landplanten waren bleek dat bepaalde exemplaren die steviger
en meer rechtop gericht waren meer licht konden opvangen en ook schaduwen wierpen op de lagere planten, die
op hun beurt minder licht konden opvangen → elke plant die een mutatie had die hem toeliet rechtop te groeien
en zo boven andere uitstak had een selectief voordeel → meer zonlicht opvangen → meer fotosynthese

Plant die rechtop staat moet een aantal uitdagingen overwinnen:

 Delen die opgericht zijn → geen contact met vocht in de bodem → een watertransportsysteem is nodig
→ bescherming tegen uitdroging: zelfs bij een hoge relatieve luchtvochtigheid is lucht nog altijd droger dan
een levende cel en zal verdamping optreden.
 Ze kunnen makkelijker omwaaien → moeten extra verstevigd worden → bij waterplanten worden hun
weefsels door water gedragen.
 Onderste delen → liggen in de schaduw → kunnen niet aan fotosynthese doen → fotosyntheseproducten
transporteren naar deze cellen.
 Vorming van gespecialiseerde weefsels en organen, als aanpassing aan al deze verschillende uitdagingen.

Gespecialiseerde weefsels:

 Afschermingsweefsels als bescherming tegen droogte
 Steunweefsels om rechtop te kunnen staan in de lucht
 Absorptieweefsels om water uit de bodem te kunnen opnemen (ook absorptie licht)
 Transportweefsels om water naar hoger gelegen delen te kunnen transporteren en om
fotosyntheseproducten naar lager gelegen delen te kunnen brengen

 Het ontstaan van deze verschillende weefsels binnen één organisme zijn al deze celtypes afkomstig van de zygote, die
zich deelt → Differentiatie: cellen ondergaan geleidelijk fysiologisch en structurele veranderingen waardoor ze geschikt
worden voor het vervullen van een welbepaalde functie

Bij hogere planten → celdeling op bepaalde plaatsen en op bepaalde tijdstippen → groepering van cellen die zich
kunnen delen noemt men een meristeem.

Delingsactiviteit van gevormde cellen zal verminderen → over het algemeen ontwikkelt zich een centrale vacuole en
de celwand wordt in de meeste gevallen dikker → vaak treedt er ook een gespecialiseerd metabolisme op → zolang er
een levend protoplasma behouden blijft, kunnen gedifferentieerde cellen zich in bepaalde gevallen opnieuw delen.

, Differentiatie verloopt volgens een bepaald ruimtelijk patroon zodat er weefsels ontstaan, d.w.z. groeperingen van
gelijkaardige cellen, of geordende groeperingen van enkele celtypes

Idioblasten: als één cel van een weefsel zich duidelijk kan onderscheiden van de omliggende cellen door grootte, vorm
of inhoud

Transdifferentiatie: als een gedifferentieerde cel getransformeerd wordt in een ander celtype zonder dat er
celdelingen optreden

Dedifferentiatie: als een gedifferentieerde cel opnieuw celdelingen ondergaat en in een ander celtype wijzigt




3.2. De meristemen (= bron van cellen)
Meristematische cellen:

 Klein
 Sluiten tegen elkaar aan zonder intercellulaire kanalen
 Dunne celwanden hoofdzakelijk bestaande uit pectine
 Geen vacuolen zichtbaar met de lichtmicroscoop
 Kern neemt groot volume in → meristemen worden intenser gekleurd bij basische kleurstoffen.

Indeling van meristemen volgens plaats in plant

Apicale meristemen:
 Primaire meristemen, al van in embryo aanwezig
 Werkzaam vanaf de eerste ontwikkelingsfasen en blijven actief zolang de
plant leeft
 aan de top (of apex) van stengels en wortels
 maakt primaire weefsels aan
 primaire groei (= lengtegroei)

Laterale meristemen:

 secundaire meristemen, ontstaan door dedifferentiatie van reeds gedifferentieerde cellen
 Meestal holcilindrische meristemen
 Gelegen onder het oppervlak van stengel en wortel
 Hiertoe behoren het cambium en het fellogeen
 In oudere plantendelen volgt na de primaire groei vaak een secundaire groei (= diktegroei) die het gevolg is
van de werking van het cambium. Tegelijk vormt het fellogeen nieuwe afschermingsweefsel → secundaire
weefsels


Intercalaire meristemen:

 in de bladeren, onderste stengeldelen en knopen van vele monocotylen
 geven aanleiding tot verdere lengtegroei, terwijl andere cellen al gedifferentieerd zijn
 ook verantwoordelijk voor de strekking van bloem- of vruchtstelen

Meristemoïden:

 groepen van meristematische cellen omgeven door gedifferentieerde cellen
 door celdeling aanleiding geven tot anders gedifferentieerde structuren zoals huidmondje en haren
 kunnen tot op enige afstand een remming uitoefenen op de celdeling → huidmondjes en
epidermisharen worden volgens bepaald patroon aangelegd en niet willekeurig verspreid over het
bladoppervlak.