Bestuurs- en
omgevingsrecht
Omgevingsrecht is een tak van het bestuursrecht
- Vb omgevings: ordening, onr. Erfgoed, maatschappelijk belang
In handboek staat heel veel, niet alles kennen lessen zijn belangrijkste vr
examen (samenvatting op slides)
Enkel open vragen (theorie, ja-nee vragen, casus)
wetboek heel belangrijk (publiekrecht)
Bestuursrecht
Structuur:
Deel I. Bestuursrecht: begrip, indeling, kenmerken en bronnen
Deel II. Besluitvormingsinstrumentarium van het bestuur
Deel III. Mensen en middelen van het bestuur
Deel IV. Bestuursorganisatie en het begrip bestuur
Deel V. Preventieve rechtsbescherming tegen het bestuur
Deel VI. Curatieve rechtsbescherming tegen het bestuur
DEEL 1
1. Definitie bestuursrecht
Onderscheid privaat vs. publiekrecht
Privaat recht : tussen private personen
Publiek recht :
- Organisatie en werking van ‘de overheid’ (in ruime zin)
- Tussen overheden onderling
- Tussen overheid en private personen
,Bestuursrecht?
“Het geheel van rechtsregels met betrekking tot de organisatie, de bevoegdheden
en de werking van de organen die met uitvoerende macht zijn bekleed, m.a.w.
van de organen die noch tot de wetgevende, noch tot de rechterlijke macht behoren.”
à Definitie vanuit organiek oogpunt: uitgaande van de ‘machten’
à De uitvoerende macht
à Definitie vanuit functioneel oogpunt: uitgaande van de ‘functies’
à De taken van de organen (in de zin van een werkwoord),
besturen = uitvoeren
Bestuursrecht?
Maar:
- Wie is ‘de uitvoerende macht’? (uit organiek oogpunt)
Ø Gw: koning en de regering
Ø Maar in praktijk nog veel meer, bv: openbare instellingen
(NMBS), gemeenten, provincies, …
- Bovendien méér dan enkel ‘uitvoeren’ (functioneel oogpunt),
Er zijn besturen die ook andere taken hebben dan het zuiver
uitvoeren, Bv :
Ø Ook ‘regelgevende’ (reglementaire) bevoegdheid, bv. van lokale
besturen (politiereglement, belastingsreglement, …)
Ø Ook geschillenbeslechting door besturen (bv. GAS-boete)
Ø Ook bestuurlijke handelingen van wetgevende en rechterlijke
macht
- bv. Tuchtbeslissing valt onder bestuursrecht volgens dit
oogpunt
2. Indeling: ALGEMEEN vs. BIJZONDER
BESTUURSRECHT
Algemeen bestuursrecht
‣ Betreft de algemene regels en principes die het globale bestuursrecht regelen
, - (alles wat te maken heeft met werking, organisatie, instrumenten, algemene
regels en principes, …)
- Bv. overheidsgoederen, overheidspersoneel, beginselen van behoorlijk
bestuur, …
- Deze cursus
Bijzonder bestuursrecht
‣ Betreft diverse pecifieke, sectorale regelingen binnen het bestuursrecht (vaak zeer
technisch, gedetailleerd, met eigen begrippensystematiek en werking)
- Bv. Omgevingsrecht, energierecht, migratierecht, onderwijsrecht…
- Aparte cursussen
Functies van bestuursrecht NIET kennen (stuk dat wordt overgeslagen in boek)
3. Kenmerken van het bestuursrecht
3.1 Autonomie en eigenheid van het bestuursrecht
Bestuursrecht = uitzonderingsrecht?
‣ bestuursrecht ontstaan als uitzonderingsrecht t.a.v. het privaatrecht
- Verzamelingsnaam vr alle uitzonderingen van privaatrecht
- Bijzondere voorrechten (bv. EBR)
- Eenzijdige bestuurlijke rechtshandelingen
- Het bestuur kan zelf (eenzijdig) optreden in het algemeen belang (dat is
een voordeel dat daaruit meekomt)
- Bijzondere verplichtingen (bv. (formele) motiveringsplicht, geen vrije keuze in
medecontractant (bv aannemers), …)
- Nadelen die uit het ontstaan meekomen
‣ Nu: een alomvattende, volwaardige eigen rechtstak
Nuancering van uitzonderingspositie
̶ Wisselwerking met het privaatrecht (‘privatisering’ van het
bestuursrecht)
̶ Meer en meer privaatrechtelijke principes zijn ingeworteld in het
bestuursrecht
̶ Bv: de OV heeft uw grond nodig om door te gaan (onteigening)
maar er is ook een privaatrechtelijk alternatief: gwn het huis
overkopen (waar de OV optreed als een (rechts)persoon
, ̶ Naar een meer onderhandelend of ‘horizontaal’ bestuur
̶ Minder van bovenaf nr beneden toe
̶ Bv inspraak en participatie van burger bij bestuur gaat
heel ver
3.2 Meergelaagdheid van het (Belgisch) bestuursrecht
- Fragmentarisch karakter van het (Belgisch) bestuursrecht door diverse
staatshervormingen:
à Dus nu spreek men niet alleen van federaal bestuursrecht maar ook
van ‘Vlaams’, ‘Waals’, ‘Brussels’ bestuursrecht
à Bv inzake openbaring van bestuur (zie later)
- Daarnaast zekere harmonisering van het bestuursrecht:
à Opmars ‘Europees bestuursrecht’, bv.:
- EU-regelgeving met invloed op nationaal bestuursrecht
- Gemeenschappelijke regels en beginselen van bestuursrecht in
Europese landen
- Bv gelijkheids- en transparantiebeginsel
- Invloed Raad van Europa en rechtspraak EHRM (bv. art. 6
EVRM, …)
4. Bronnen van het bestuursrecht
Voorafgaand
Geen ‘Algemene wet bestuursrecht’
Waaier aan normen en regels (verschillende beginselen, wetten, …)
Nuancering: op vlaams niveau heb je wel enkele kaderdecreten (maar geen
algemene)
Metaprincipes- of waarden van het bestuursrecht
de ‘wortels, de fundamenten, de waarden van het bestuursrecht
Bronnen van het positief bestuursrecht
de ‘formele bronnen: die zijn ontstaan uit die wortels
omgevingsrecht
Omgevingsrecht is een tak van het bestuursrecht
- Vb omgevings: ordening, onr. Erfgoed, maatschappelijk belang
In handboek staat heel veel, niet alles kennen lessen zijn belangrijkste vr
examen (samenvatting op slides)
Enkel open vragen (theorie, ja-nee vragen, casus)
wetboek heel belangrijk (publiekrecht)
Bestuursrecht
Structuur:
Deel I. Bestuursrecht: begrip, indeling, kenmerken en bronnen
Deel II. Besluitvormingsinstrumentarium van het bestuur
Deel III. Mensen en middelen van het bestuur
Deel IV. Bestuursorganisatie en het begrip bestuur
Deel V. Preventieve rechtsbescherming tegen het bestuur
Deel VI. Curatieve rechtsbescherming tegen het bestuur
DEEL 1
1. Definitie bestuursrecht
Onderscheid privaat vs. publiekrecht
Privaat recht : tussen private personen
Publiek recht :
- Organisatie en werking van ‘de overheid’ (in ruime zin)
- Tussen overheden onderling
- Tussen overheid en private personen
,Bestuursrecht?
“Het geheel van rechtsregels met betrekking tot de organisatie, de bevoegdheden
en de werking van de organen die met uitvoerende macht zijn bekleed, m.a.w.
van de organen die noch tot de wetgevende, noch tot de rechterlijke macht behoren.”
à Definitie vanuit organiek oogpunt: uitgaande van de ‘machten’
à De uitvoerende macht
à Definitie vanuit functioneel oogpunt: uitgaande van de ‘functies’
à De taken van de organen (in de zin van een werkwoord),
besturen = uitvoeren
Bestuursrecht?
Maar:
- Wie is ‘de uitvoerende macht’? (uit organiek oogpunt)
Ø Gw: koning en de regering
Ø Maar in praktijk nog veel meer, bv: openbare instellingen
(NMBS), gemeenten, provincies, …
- Bovendien méér dan enkel ‘uitvoeren’ (functioneel oogpunt),
Er zijn besturen die ook andere taken hebben dan het zuiver
uitvoeren, Bv :
Ø Ook ‘regelgevende’ (reglementaire) bevoegdheid, bv. van lokale
besturen (politiereglement, belastingsreglement, …)
Ø Ook geschillenbeslechting door besturen (bv. GAS-boete)
Ø Ook bestuurlijke handelingen van wetgevende en rechterlijke
macht
- bv. Tuchtbeslissing valt onder bestuursrecht volgens dit
oogpunt
2. Indeling: ALGEMEEN vs. BIJZONDER
BESTUURSRECHT
Algemeen bestuursrecht
‣ Betreft de algemene regels en principes die het globale bestuursrecht regelen
, - (alles wat te maken heeft met werking, organisatie, instrumenten, algemene
regels en principes, …)
- Bv. overheidsgoederen, overheidspersoneel, beginselen van behoorlijk
bestuur, …
- Deze cursus
Bijzonder bestuursrecht
‣ Betreft diverse pecifieke, sectorale regelingen binnen het bestuursrecht (vaak zeer
technisch, gedetailleerd, met eigen begrippensystematiek en werking)
- Bv. Omgevingsrecht, energierecht, migratierecht, onderwijsrecht…
- Aparte cursussen
Functies van bestuursrecht NIET kennen (stuk dat wordt overgeslagen in boek)
3. Kenmerken van het bestuursrecht
3.1 Autonomie en eigenheid van het bestuursrecht
Bestuursrecht = uitzonderingsrecht?
‣ bestuursrecht ontstaan als uitzonderingsrecht t.a.v. het privaatrecht
- Verzamelingsnaam vr alle uitzonderingen van privaatrecht
- Bijzondere voorrechten (bv. EBR)
- Eenzijdige bestuurlijke rechtshandelingen
- Het bestuur kan zelf (eenzijdig) optreden in het algemeen belang (dat is
een voordeel dat daaruit meekomt)
- Bijzondere verplichtingen (bv. (formele) motiveringsplicht, geen vrije keuze in
medecontractant (bv aannemers), …)
- Nadelen die uit het ontstaan meekomen
‣ Nu: een alomvattende, volwaardige eigen rechtstak
Nuancering van uitzonderingspositie
̶ Wisselwerking met het privaatrecht (‘privatisering’ van het
bestuursrecht)
̶ Meer en meer privaatrechtelijke principes zijn ingeworteld in het
bestuursrecht
̶ Bv: de OV heeft uw grond nodig om door te gaan (onteigening)
maar er is ook een privaatrechtelijk alternatief: gwn het huis
overkopen (waar de OV optreed als een (rechts)persoon
, ̶ Naar een meer onderhandelend of ‘horizontaal’ bestuur
̶ Minder van bovenaf nr beneden toe
̶ Bv inspraak en participatie van burger bij bestuur gaat
heel ver
3.2 Meergelaagdheid van het (Belgisch) bestuursrecht
- Fragmentarisch karakter van het (Belgisch) bestuursrecht door diverse
staatshervormingen:
à Dus nu spreek men niet alleen van federaal bestuursrecht maar ook
van ‘Vlaams’, ‘Waals’, ‘Brussels’ bestuursrecht
à Bv inzake openbaring van bestuur (zie later)
- Daarnaast zekere harmonisering van het bestuursrecht:
à Opmars ‘Europees bestuursrecht’, bv.:
- EU-regelgeving met invloed op nationaal bestuursrecht
- Gemeenschappelijke regels en beginselen van bestuursrecht in
Europese landen
- Bv gelijkheids- en transparantiebeginsel
- Invloed Raad van Europa en rechtspraak EHRM (bv. art. 6
EVRM, …)
4. Bronnen van het bestuursrecht
Voorafgaand
Geen ‘Algemene wet bestuursrecht’
Waaier aan normen en regels (verschillende beginselen, wetten, …)
Nuancering: op vlaams niveau heb je wel enkele kaderdecreten (maar geen
algemene)
Metaprincipes- of waarden van het bestuursrecht
de ‘wortels, de fundamenten, de waarden van het bestuursrecht
Bronnen van het positief bestuursrecht
de ‘formele bronnen: die zijn ontstaan uit die wortels
