Inkoop periode 3
Hoofdstuk 1
1.1 Introductie
Inkoop vanuit 2 perspectieven:
- Voortbrengingsketen (waardeketenmodel van Porter)
- Lineaire en cyclische inkoopproces.
1.2 Inkoop in de keten van vraag en aanbod
In het businessmodel van een organisatie worden keuzes gemaakt over hoe de organisatie omgaat met
veranderingen en ontwikkelingen.
Inkoop binnen een organisatie begint met de keuze tussen zelf doen of inkopen, dit heet de make or buy-
beslissing.
Waardeperspectieven – het Propeller Model
Inkoop moet ook waarde toevoegen. Vanuit dit waarde perspectief onderscheiden we klantwaarde,
maatschappelijke waarde en aandeelhouderswaarde. De leveranciers kunnen aan deze drie waarde
begrippen bijdragen.
1. Klantwaarde:
Producten aanbieden op basis van vooruitstrevende technologie (auto batterij die lang meegaat zonder op
te laden), een product te koppelen aan een slimme dienstverlening of door een goede kwaliteit te koppelen
aan een lage prijs. Om klantwaarde te ontwikkelen is het noodzakelijk dat er een afstemming is tussen
klantwensen, marktmogelijkheden en kwaliteit en capaciteit van het bedrijf.
2. Maatschappelijke waarde:
Dit is een voorwaarde om succesvol te zijn en wordt steeds belangrijker. Dit komt door de ethische normen
en waarde, mensen hechten zich steeds meer aan de ecologische en sociale waarden.
3. Aandeelhouderswaarde:
Dit zijn financiële resultaten van het bedrijf.
Ketenperspectief – het Porter Model
Porter maakt onderscheid tussen primaire en ondersteunende processen binnen een organisatie. Als deze
processen uitgevoerd worden zorgt het ervoor dat de klant bereid is meer te betalen voor het product dan
het heeft gekost. Dit is dus de marge op het product.
Er zijn 2 soorten activiteiten: primair en ondersteunende.
Primaire activiteiten: fysieke transformatie en verspreiden van het eindproduct. Porter noemt 5 primaire
activiteiten:
1. Inkomende logistiek: bijvoorbeeld inkomend transport, opslag en voorraadbeheer.
2. Productie: alle activiteiten die te maken hebben met van grondstof naar eindproduct.
3. Uitgaande logistiek: activiteiten die ervoor zorgen dat het product bij de klant komt.
4. Marketing en verkoop: voorbereiden en uitvoeren van verkooptransacties, marktonderzoek en het
binnenhalen van nieuwe klanten.
, 5. Service: activiteiten na de verkoop die gericht zijn op klantrelatie.
Ondersteunende activiteiten: zijn nodig voor het in stand houden van de primaire activiteiten. Porter
noemt 4 ondersteunende activiteiten:
1. Inkoop en bevoorrading: iemand moet het inkopen.
2. Technologie en ontwikkeling: processen verbeteren (productie, proces of informatietechnologie)
3. Personeelsmanagement: alle activiteiten die ervoor zorgen dat het personeel er is en weet wat ze
moeten doen.
4. Infrastructuur organisatie: ondersteuning van processen, zoals financiële administratie of
management.
1.3 Definities en begripsafbakening
Engelstalige termen
Purchasing, procurement = inkopen
Supply management = bevoorrading
Sourcing = leveranciersselectie (marktonderzoek)
Supply chain management (voorraad), value chain management (waarde) = keten management
Inkoopfunctie
De inkoopfunctie is de inrichting en uitvoering van een inkoopproces.
Het inkoopproces:
1. Specificeren: wat moet er worden ingekocht?
2. Selecteren: welke leverancier?
3. Contracteren: onderhandelen en vastleggen afspraken.
4. Bestellen.
5. Bewaken: controleren afspraken, op tijd geleverd, kwaliteit, hoeveelheid?
6. Nazorg: leveranciersbeoordeling.
1.5 Inkoop voor bedrijven of publieke instellingen
- Politieke omgeving: beïnvloed de inkoop voor de publieke instellingen.
- Openbaarheid van bestuur: Wet Openbaarheid van Bestuur (WOB), de overheid is verplicht dingen
openbaar te maken.
- Strakke regelgeving: de aanbestedingswet heeft invloed op welke leverancier uiteindelijk de
opdracht krijgt.
- Veel verschillende en mogelijk conflicterende doelstellingen: inkopers in de publieke sector moeten
zich houden aan verschillende doelstellingen, zoals mensen met een beperking aan werk helpen en
bijdragen aan duurzaamheid.
- Budgetoriëntatie: bij publiek instellingen werkt het anders dan bij commerciële bedrijven. Publiek
instellingen krijgen bv 1 miljoen in het jaar. Als ze 800.000 gebruiken, mogen ze de overige 200.000
niet meenemen naar volgend jaar.
Een manier om het belang van inkoop te laten zien is door te kijken naar de inkoopquote. Dit is het aandeel
dat de totale kosten van de ingekochte goederen hebben, uitgedrukt in percentage. Een andere manier om
het belang van inkoop te laten zien is de DuPont-methode. Dit laat zien wat het effect is van
inkoopbesparingen op de winst van het bedrijf.
, 1.6 Inkoop goederenclassificatie
Capex = kapitaalkosten, investering in grote dingen die een bedrijf lang gebruikt zoals machines of
gebouwen.
Opex = dagelijkse kosten, zoals huur en salaris, je betaalt ze steeds opnieuw.
Pianoo helpt de publieke sector met slim inkopen.
Wat voor goederen heb je allemaal, in welke groepen horen deze? (Goederenclassificatie)
- Grondstoffen: basismateriaal
- Halffabrikaten: goederen die al een bewerking hebben en fysiek aanwezig zijn bij het eindproduct.
- Componenten: een onderdeel van het eindproduct, goederen die niet meer worden veranderd.
- Gereed product: product dat wordt ingekocht en zonder doorverwijzing wordt doorverkocht.
- Hulpstoffen: goederen die je niet ziet in het eindproces maar gebruikt worden in het
productieproces, zoals industriële gassen.
- Indirecte- of verbruiksgoederen: goederen die noodzakelijk zijn voor het functioneren van een
bedrijf. Zoals laptops of kopieerpapier.
- Diensten: activiteiten die door medewerkers van leveranciers voor het bedrijf worden verricht.
- Investeringsgoederen: Gebouwen, computers, bedrijfsauto’s.
1.7 Trends en ontwikkelingen
- Veranderingen bij klanten en bij publieke organisatie en burgers gaan snel. Bijvoorbeeld tijdens
corona ging iedereen online shoppen. Zo moet je hier snel op inspelen.
- Corona heeft ook invloed op leveranciers. Aandacht duurzaamheid loopt op en kinderarbeid niet
meer toegestaan.
- Organisaties moeten denken om duurzaamheid, een van de drie waarde perspectieven uit het
propeller model.
- Innovatie is en blijft belangrijk, vooral innovatiekracht bij leveranciers. Dus organisaties gaan
daarmee samenwerken.
- Risicomanagement neemt toe. Dit betekent dat je vooraf nadenkt over risico’s. Kunnen deze risico’s
bedreigingen veroorzaken of kansen opleveren? Daarna bedenk je hoe je ze beheert. Dit is een
belangrijk onderdeel van het cyclisch inkoopmodel, waarin je steeds opnieuw kijkt hoe je slimmer
en veiliger kunt inkopen.
- Digitalisering onmisbaar. Het delen van tactische inkoopprocessen wordt waarschijnlijk gedaan door
computers.
- War on talent, er is een zoektocht naar goede inkoopprofessionals. CPO’s willen de beste mensen
aantrekken. Daarom moet inkoop een belangrijke en aantrekkelijke plek krijgen binnen een bedrijf.
Begrippen hoofdstuk 1
Aanbestedingswet = De inkoopopdracht vanuit de overheid, deze bevat regels zoals het gebruik maken van
slimme en duurzame strategieën en niet het streven naar winst.
Waardegericht inkopen = Het product dat ingekocht is voldoet aan je verwachtingen, of niet. Welke
waarden vindt onze klant belangrijk?
Directe inkoop = het product
Indirecte inkoop = lunch, personeel, machines
WOB = wet openbaar bestuur, alles openbaar kunnen laten zien qua inkoop.
Privaat = zelfstandig binnen de overheid, ziekenhuizen, onderwijs.
Hoofdstuk 1
1.1 Introductie
Inkoop vanuit 2 perspectieven:
- Voortbrengingsketen (waardeketenmodel van Porter)
- Lineaire en cyclische inkoopproces.
1.2 Inkoop in de keten van vraag en aanbod
In het businessmodel van een organisatie worden keuzes gemaakt over hoe de organisatie omgaat met
veranderingen en ontwikkelingen.
Inkoop binnen een organisatie begint met de keuze tussen zelf doen of inkopen, dit heet de make or buy-
beslissing.
Waardeperspectieven – het Propeller Model
Inkoop moet ook waarde toevoegen. Vanuit dit waarde perspectief onderscheiden we klantwaarde,
maatschappelijke waarde en aandeelhouderswaarde. De leveranciers kunnen aan deze drie waarde
begrippen bijdragen.
1. Klantwaarde:
Producten aanbieden op basis van vooruitstrevende technologie (auto batterij die lang meegaat zonder op
te laden), een product te koppelen aan een slimme dienstverlening of door een goede kwaliteit te koppelen
aan een lage prijs. Om klantwaarde te ontwikkelen is het noodzakelijk dat er een afstemming is tussen
klantwensen, marktmogelijkheden en kwaliteit en capaciteit van het bedrijf.
2. Maatschappelijke waarde:
Dit is een voorwaarde om succesvol te zijn en wordt steeds belangrijker. Dit komt door de ethische normen
en waarde, mensen hechten zich steeds meer aan de ecologische en sociale waarden.
3. Aandeelhouderswaarde:
Dit zijn financiële resultaten van het bedrijf.
Ketenperspectief – het Porter Model
Porter maakt onderscheid tussen primaire en ondersteunende processen binnen een organisatie. Als deze
processen uitgevoerd worden zorgt het ervoor dat de klant bereid is meer te betalen voor het product dan
het heeft gekost. Dit is dus de marge op het product.
Er zijn 2 soorten activiteiten: primair en ondersteunende.
Primaire activiteiten: fysieke transformatie en verspreiden van het eindproduct. Porter noemt 5 primaire
activiteiten:
1. Inkomende logistiek: bijvoorbeeld inkomend transport, opslag en voorraadbeheer.
2. Productie: alle activiteiten die te maken hebben met van grondstof naar eindproduct.
3. Uitgaande logistiek: activiteiten die ervoor zorgen dat het product bij de klant komt.
4. Marketing en verkoop: voorbereiden en uitvoeren van verkooptransacties, marktonderzoek en het
binnenhalen van nieuwe klanten.
, 5. Service: activiteiten na de verkoop die gericht zijn op klantrelatie.
Ondersteunende activiteiten: zijn nodig voor het in stand houden van de primaire activiteiten. Porter
noemt 4 ondersteunende activiteiten:
1. Inkoop en bevoorrading: iemand moet het inkopen.
2. Technologie en ontwikkeling: processen verbeteren (productie, proces of informatietechnologie)
3. Personeelsmanagement: alle activiteiten die ervoor zorgen dat het personeel er is en weet wat ze
moeten doen.
4. Infrastructuur organisatie: ondersteuning van processen, zoals financiële administratie of
management.
1.3 Definities en begripsafbakening
Engelstalige termen
Purchasing, procurement = inkopen
Supply management = bevoorrading
Sourcing = leveranciersselectie (marktonderzoek)
Supply chain management (voorraad), value chain management (waarde) = keten management
Inkoopfunctie
De inkoopfunctie is de inrichting en uitvoering van een inkoopproces.
Het inkoopproces:
1. Specificeren: wat moet er worden ingekocht?
2. Selecteren: welke leverancier?
3. Contracteren: onderhandelen en vastleggen afspraken.
4. Bestellen.
5. Bewaken: controleren afspraken, op tijd geleverd, kwaliteit, hoeveelheid?
6. Nazorg: leveranciersbeoordeling.
1.5 Inkoop voor bedrijven of publieke instellingen
- Politieke omgeving: beïnvloed de inkoop voor de publieke instellingen.
- Openbaarheid van bestuur: Wet Openbaarheid van Bestuur (WOB), de overheid is verplicht dingen
openbaar te maken.
- Strakke regelgeving: de aanbestedingswet heeft invloed op welke leverancier uiteindelijk de
opdracht krijgt.
- Veel verschillende en mogelijk conflicterende doelstellingen: inkopers in de publieke sector moeten
zich houden aan verschillende doelstellingen, zoals mensen met een beperking aan werk helpen en
bijdragen aan duurzaamheid.
- Budgetoriëntatie: bij publiek instellingen werkt het anders dan bij commerciële bedrijven. Publiek
instellingen krijgen bv 1 miljoen in het jaar. Als ze 800.000 gebruiken, mogen ze de overige 200.000
niet meenemen naar volgend jaar.
Een manier om het belang van inkoop te laten zien is door te kijken naar de inkoopquote. Dit is het aandeel
dat de totale kosten van de ingekochte goederen hebben, uitgedrukt in percentage. Een andere manier om
het belang van inkoop te laten zien is de DuPont-methode. Dit laat zien wat het effect is van
inkoopbesparingen op de winst van het bedrijf.
, 1.6 Inkoop goederenclassificatie
Capex = kapitaalkosten, investering in grote dingen die een bedrijf lang gebruikt zoals machines of
gebouwen.
Opex = dagelijkse kosten, zoals huur en salaris, je betaalt ze steeds opnieuw.
Pianoo helpt de publieke sector met slim inkopen.
Wat voor goederen heb je allemaal, in welke groepen horen deze? (Goederenclassificatie)
- Grondstoffen: basismateriaal
- Halffabrikaten: goederen die al een bewerking hebben en fysiek aanwezig zijn bij het eindproduct.
- Componenten: een onderdeel van het eindproduct, goederen die niet meer worden veranderd.
- Gereed product: product dat wordt ingekocht en zonder doorverwijzing wordt doorverkocht.
- Hulpstoffen: goederen die je niet ziet in het eindproces maar gebruikt worden in het
productieproces, zoals industriële gassen.
- Indirecte- of verbruiksgoederen: goederen die noodzakelijk zijn voor het functioneren van een
bedrijf. Zoals laptops of kopieerpapier.
- Diensten: activiteiten die door medewerkers van leveranciers voor het bedrijf worden verricht.
- Investeringsgoederen: Gebouwen, computers, bedrijfsauto’s.
1.7 Trends en ontwikkelingen
- Veranderingen bij klanten en bij publieke organisatie en burgers gaan snel. Bijvoorbeeld tijdens
corona ging iedereen online shoppen. Zo moet je hier snel op inspelen.
- Corona heeft ook invloed op leveranciers. Aandacht duurzaamheid loopt op en kinderarbeid niet
meer toegestaan.
- Organisaties moeten denken om duurzaamheid, een van de drie waarde perspectieven uit het
propeller model.
- Innovatie is en blijft belangrijk, vooral innovatiekracht bij leveranciers. Dus organisaties gaan
daarmee samenwerken.
- Risicomanagement neemt toe. Dit betekent dat je vooraf nadenkt over risico’s. Kunnen deze risico’s
bedreigingen veroorzaken of kansen opleveren? Daarna bedenk je hoe je ze beheert. Dit is een
belangrijk onderdeel van het cyclisch inkoopmodel, waarin je steeds opnieuw kijkt hoe je slimmer
en veiliger kunt inkopen.
- Digitalisering onmisbaar. Het delen van tactische inkoopprocessen wordt waarschijnlijk gedaan door
computers.
- War on talent, er is een zoektocht naar goede inkoopprofessionals. CPO’s willen de beste mensen
aantrekken. Daarom moet inkoop een belangrijke en aantrekkelijke plek krijgen binnen een bedrijf.
Begrippen hoofdstuk 1
Aanbestedingswet = De inkoopopdracht vanuit de overheid, deze bevat regels zoals het gebruik maken van
slimme en duurzame strategieën en niet het streven naar winst.
Waardegericht inkopen = Het product dat ingekocht is voldoet aan je verwachtingen, of niet. Welke
waarden vindt onze klant belangrijk?
Directe inkoop = het product
Indirecte inkoop = lunch, personeel, machines
WOB = wet openbaar bestuur, alles openbaar kunnen laten zien qua inkoop.
Privaat = zelfstandig binnen de overheid, ziekenhuizen, onderwijs.
