Economie
Inhoud
0.1 Het doel van de economische wetenschap:.....................................................................................4
0.1.1 Behoefte:...................................................................................................................................4
0.1.2: Schaarse middelen:...................................................................................................................5
0.1.3: Nuttigheid en keuzeprobleem:.................................................................................................5
0.2 Welvaart en welzijn:.........................................................................................................................6
0.3 Soorten goederen:............................................................................................................................6
0.4 Consumptie en productie:................................................................................................................8
0.6 De ceteris-paribusclausule:...............................................................................................................9
0.7 Micro-, meso- en macro-economie:.................................................................................................9
1.1 De keuze van de optimale goederencombinatie (= evenwicht van de consument):......................10
1.1.1 De preferenties:.......................................................................................................................10
Indifferentiecurve (I-curve):..............................................................................................................11
1.1.2 Budget en prijzen:....................................................................................................................12
1.2 De (prijs)vraagcurve:.......................................................................................................................15
1.2.1 De afleiding van de individuele vraagcurve:............................................................................15
1.2.2 Een beweging langs de individuele vraagcurve:......................................................................16
1.2.3 Verschuivingen van de individuele vraagcurve:.......................................................................17
1.2.4 De collectieve of marktvraagcurve:.........................................................................................19
1.3 De elasticiteit van de vraag:............................................................................................................21
1.3.1 De prijselasticiteit van de vraag:..............................................................................................21
1.3.2 Kruiselingse prijselasticiteit van de vraag:...........................................................................23
1.3.3 De inkomenselasticiteit van de vraag:.................................................................................24
2.1 De bepaling van de optimale productiegrootte:.............................................................................28
2.2 Wet van toe- en afnemende meeropbrengsten:............................................................................29
2.3 Kostenverloop:...............................................................................................................................31
2.3.1 Totale constante kosten (TCK):................................................................................................32
2.3.2 Totale variabele kosten (TVK):.................................................................................................32
2.3.3 De totale kosten (TK):..............................................................................................................33
2.3.4 De gemiddelde en marginale kosten:......................................................................................33
2.4 Het opbrengstenverloop bij volkomen concurrentie:.....................................................................35
2.5 Optimale productiegrootte bij volkomen concurrentie (= evenwicht van de producent)..............36
2.6 Afleiding van de aanbodcurve bij volkomen concurrentie:.............................................................37
2.6.1 De individuele aanbodcurve:...................................................................................................37
2.6.2 Een beweging langs de individuele aanbodcurve:...................................................................38
1
, Economie
2.6.3 Verschuiving van de individuele aanbodcurve:........................................................................38
2.3.4 De collectieve of marktaanbodcurve:......................................................................................38
2.7 De breakevenanalyse:.....................................................................................................................39
3.1 Markt en marktvormen:.................................................................................................................41
3.2 De volkomen concurrentie:............................................................................................................42
3.2.1 Kenmerken:.............................................................................................................................42
3.2.2 Het marktevenwicht bij volkomen concurrentie:....................................................................42
Extra: het producenten- en consumenten surplus:..........................................................................44
3.2.4 Ingrijpen van de overheid in de prijsvorming:.........................................................................45
Extra: overheidsingrijpen: het surplus: maximumprijs:....................................................................46
Extra: overheidsingrijpen: het surplus: minimumprijs:.....................................................................47
3.3 Onvolkomen concurrentie:.............................................................................................................48
3.3.1 Monopolie:..............................................................................................................................49
3.3.2 Oligopolie:...............................................................................................................................52
3.3.3 Monopolistische concurrentie:................................................................................................53
4.1 De economische kringloop:............................................................................................................55
4.2 De berekening van de economische activiteit:...............................................................................57
4.2.1 ‘Bruto’ en ‘netto’:....................................................................................................................57
4.2.2 ‘Tegen markprijzen’ en ‘tegen factorprijzen’:..........................................................................60
4.2.3 ’Nationaal’ en ‘binnenlands’:...................................................................................................62
4.3 Reële en nominale BBP:..................................................................................................................64
4.4 Het BBP als maatstaf voor onze welvaart:......................................................................................65
5.1 De conjunctuur:..............................................................................................................................67
5.1.1 Beschrijving:.............................................................................................................................67
5.1.3 De conjunctuurpolitiek:...........................................................................................................70
5.2 De economische groei:...................................................................................................................71
5.2.1 Begrip:.....................................................................................................................................71
5.2.2 Determinanten van de groeibeweging:...................................................................................71
5.2.3 De voor- en nadelen van de economische groei:.....................................................................71
5.3 Ontwikkeling:..................................................................................................................................72
5.3.1 Inkomen als ontwikkelingsgraad:.............................................................................................72
5.3.2 Alternatieve maatstaven van maatschappelijk welzijn:...........................................................75
10.1 Milieu:...........................................................................................................................................79
10.1.1 Wereldwijde ongelijkheid in beslag op milieu:......................................................................79
10.1.2 Milieubeleid:..........................................................................................................................80
10.2 Duurzame ontwikkeling:...............................................................................................................82
2
, Economie
10.2.4 Circulaire economie en SDG’s:...............................................................................................82
10.2.5 Deeleconomie: duurzaam economisch model:......................................................................83
7.1 Het geld:.........................................................................................................................................84
7.1.3 Geldsubstitutie en geldschepping:...........................................................................................84
7.1.4 Vraag naar en aanbod van geld:..............................................................................................85
7.1.5 Het monetaire evenwicht:.......................................................................................................86
7.2 Monetaire politiek van het eurosysteem:.......................................................................................86
7.2.1 Doelstellingen en taken:..........................................................................................................86
7.2.2 Monetaire beleidsinstrumenten:.............................................................................................88
7.3 Het inflatieverschijnsel:..................................................................................................................88
7.3.1 Begrip:.....................................................................................................................................88
7.3.2 Oorzaken van inflatie:..............................................................................................................89
7.3.3 Gevolgen van inflatie:..............................................................................................................89
7.3.4 Bestrijden van inflatie:.............................................................................................................90
7.3.5 De inflatie 2017-2023 (België):................................................................................................90
7.6 Deflatie:..........................................................................................................................................91
8.4 De wisselmarkt:..............................................................................................................................92
8.4.1 Begrip:.....................................................................................................................................92
8.4.2 Hoogte van de wisselkoers:.....................................................................................................93
8.4.3 Wisselkoerssysteem:...............................................................................................................94
6.2.1 Aanbod van arbeidskrachten:..................................................................................................96
6.2.2 Vraag naar arbeidskrachten:....................................................................................................97
6.2.3 Werkloosheid:..........................................................................................................................98
3
, Economie
Hoofdstuk 0: Inleiding:
0.1 Het doel van de economische wetenschap:
Het doel van de economische wetenschap:
Consumenten, producten en overheden: behoefte keuzeprobleem middelen
o Behoefte: veelvuldig
Ervaren veel behoeften
Willen we maximaal bevredigen
o Keuzeprobleem
Economisch principe
Bijna elke handeling: bevat een economisch aspect economisch aspect:
keuzes maken
o Middelen: schaars en nuttig
Behoeftebevrediging: gebeurt door inzet van schaarse/ beperkte middelen
levert ons een bepaald nut op hierdoor geconfronteerd met
keuzeprobleem
0.1.1 Behoefte:
Behoefte:
Tekort die we ervaren en die we willen bevredigen
Subjectief karakter
Kunnen we bevredigen door inzet van middelen (goederen en diensten)
Soorten:
o Primaire behoefte:
Levensnoodzakelijke behoefte die we willen bevredigen
Bijvoorbeeld: behoefte om te: eten, drinken, huisvesting,…
o Immateriële behoefte:
Hoe meer de maatschappij evolueert hoe meer immateriële behoeften de
mensen willen bevredigen
Bijvoorbeeld: behoefte aan: erkenning, onderwijs, ontspanning,
geneeskundige verzorging,…
o Individuele behoeften:
Subjectief
Afhankelijk van jouw interesse
Worden bevredigd door inspanningen van personen of van hun gezin
Bijvoorbeeld: behoefte om te ontspannen iemand kan shoppen als
ontspanning zien terwijl de ander sporten als ontspanning kan zien
o Collectieve behoeften:
= gemeenschappelijke behoeften
Behoeften vanuit de gemeenschap of grote groep mensen
Wordt door de gemeenschap bevredigd
Minder subjectief
Bijvoorbeeld: behoefte aan: defensie, onderwijs, cultuur, bejaardenzorg,…
4
Inhoud
0.1 Het doel van de economische wetenschap:.....................................................................................4
0.1.1 Behoefte:...................................................................................................................................4
0.1.2: Schaarse middelen:...................................................................................................................5
0.1.3: Nuttigheid en keuzeprobleem:.................................................................................................5
0.2 Welvaart en welzijn:.........................................................................................................................6
0.3 Soorten goederen:............................................................................................................................6
0.4 Consumptie en productie:................................................................................................................8
0.6 De ceteris-paribusclausule:...............................................................................................................9
0.7 Micro-, meso- en macro-economie:.................................................................................................9
1.1 De keuze van de optimale goederencombinatie (= evenwicht van de consument):......................10
1.1.1 De preferenties:.......................................................................................................................10
Indifferentiecurve (I-curve):..............................................................................................................11
1.1.2 Budget en prijzen:....................................................................................................................12
1.2 De (prijs)vraagcurve:.......................................................................................................................15
1.2.1 De afleiding van de individuele vraagcurve:............................................................................15
1.2.2 Een beweging langs de individuele vraagcurve:......................................................................16
1.2.3 Verschuivingen van de individuele vraagcurve:.......................................................................17
1.2.4 De collectieve of marktvraagcurve:.........................................................................................19
1.3 De elasticiteit van de vraag:............................................................................................................21
1.3.1 De prijselasticiteit van de vraag:..............................................................................................21
1.3.2 Kruiselingse prijselasticiteit van de vraag:...........................................................................23
1.3.3 De inkomenselasticiteit van de vraag:.................................................................................24
2.1 De bepaling van de optimale productiegrootte:.............................................................................28
2.2 Wet van toe- en afnemende meeropbrengsten:............................................................................29
2.3 Kostenverloop:...............................................................................................................................31
2.3.1 Totale constante kosten (TCK):................................................................................................32
2.3.2 Totale variabele kosten (TVK):.................................................................................................32
2.3.3 De totale kosten (TK):..............................................................................................................33
2.3.4 De gemiddelde en marginale kosten:......................................................................................33
2.4 Het opbrengstenverloop bij volkomen concurrentie:.....................................................................35
2.5 Optimale productiegrootte bij volkomen concurrentie (= evenwicht van de producent)..............36
2.6 Afleiding van de aanbodcurve bij volkomen concurrentie:.............................................................37
2.6.1 De individuele aanbodcurve:...................................................................................................37
2.6.2 Een beweging langs de individuele aanbodcurve:...................................................................38
1
, Economie
2.6.3 Verschuiving van de individuele aanbodcurve:........................................................................38
2.3.4 De collectieve of marktaanbodcurve:......................................................................................38
2.7 De breakevenanalyse:.....................................................................................................................39
3.1 Markt en marktvormen:.................................................................................................................41
3.2 De volkomen concurrentie:............................................................................................................42
3.2.1 Kenmerken:.............................................................................................................................42
3.2.2 Het marktevenwicht bij volkomen concurrentie:....................................................................42
Extra: het producenten- en consumenten surplus:..........................................................................44
3.2.4 Ingrijpen van de overheid in de prijsvorming:.........................................................................45
Extra: overheidsingrijpen: het surplus: maximumprijs:....................................................................46
Extra: overheidsingrijpen: het surplus: minimumprijs:.....................................................................47
3.3 Onvolkomen concurrentie:.............................................................................................................48
3.3.1 Monopolie:..............................................................................................................................49
3.3.2 Oligopolie:...............................................................................................................................52
3.3.3 Monopolistische concurrentie:................................................................................................53
4.1 De economische kringloop:............................................................................................................55
4.2 De berekening van de economische activiteit:...............................................................................57
4.2.1 ‘Bruto’ en ‘netto’:....................................................................................................................57
4.2.2 ‘Tegen markprijzen’ en ‘tegen factorprijzen’:..........................................................................60
4.2.3 ’Nationaal’ en ‘binnenlands’:...................................................................................................62
4.3 Reële en nominale BBP:..................................................................................................................64
4.4 Het BBP als maatstaf voor onze welvaart:......................................................................................65
5.1 De conjunctuur:..............................................................................................................................67
5.1.1 Beschrijving:.............................................................................................................................67
5.1.3 De conjunctuurpolitiek:...........................................................................................................70
5.2 De economische groei:...................................................................................................................71
5.2.1 Begrip:.....................................................................................................................................71
5.2.2 Determinanten van de groeibeweging:...................................................................................71
5.2.3 De voor- en nadelen van de economische groei:.....................................................................71
5.3 Ontwikkeling:..................................................................................................................................72
5.3.1 Inkomen als ontwikkelingsgraad:.............................................................................................72
5.3.2 Alternatieve maatstaven van maatschappelijk welzijn:...........................................................75
10.1 Milieu:...........................................................................................................................................79
10.1.1 Wereldwijde ongelijkheid in beslag op milieu:......................................................................79
10.1.2 Milieubeleid:..........................................................................................................................80
10.2 Duurzame ontwikkeling:...............................................................................................................82
2
, Economie
10.2.4 Circulaire economie en SDG’s:...............................................................................................82
10.2.5 Deeleconomie: duurzaam economisch model:......................................................................83
7.1 Het geld:.........................................................................................................................................84
7.1.3 Geldsubstitutie en geldschepping:...........................................................................................84
7.1.4 Vraag naar en aanbod van geld:..............................................................................................85
7.1.5 Het monetaire evenwicht:.......................................................................................................86
7.2 Monetaire politiek van het eurosysteem:.......................................................................................86
7.2.1 Doelstellingen en taken:..........................................................................................................86
7.2.2 Monetaire beleidsinstrumenten:.............................................................................................88
7.3 Het inflatieverschijnsel:..................................................................................................................88
7.3.1 Begrip:.....................................................................................................................................88
7.3.2 Oorzaken van inflatie:..............................................................................................................89
7.3.3 Gevolgen van inflatie:..............................................................................................................89
7.3.4 Bestrijden van inflatie:.............................................................................................................90
7.3.5 De inflatie 2017-2023 (België):................................................................................................90
7.6 Deflatie:..........................................................................................................................................91
8.4 De wisselmarkt:..............................................................................................................................92
8.4.1 Begrip:.....................................................................................................................................92
8.4.2 Hoogte van de wisselkoers:.....................................................................................................93
8.4.3 Wisselkoerssysteem:...............................................................................................................94
6.2.1 Aanbod van arbeidskrachten:..................................................................................................96
6.2.2 Vraag naar arbeidskrachten:....................................................................................................97
6.2.3 Werkloosheid:..........................................................................................................................98
3
, Economie
Hoofdstuk 0: Inleiding:
0.1 Het doel van de economische wetenschap:
Het doel van de economische wetenschap:
Consumenten, producten en overheden: behoefte keuzeprobleem middelen
o Behoefte: veelvuldig
Ervaren veel behoeften
Willen we maximaal bevredigen
o Keuzeprobleem
Economisch principe
Bijna elke handeling: bevat een economisch aspect economisch aspect:
keuzes maken
o Middelen: schaars en nuttig
Behoeftebevrediging: gebeurt door inzet van schaarse/ beperkte middelen
levert ons een bepaald nut op hierdoor geconfronteerd met
keuzeprobleem
0.1.1 Behoefte:
Behoefte:
Tekort die we ervaren en die we willen bevredigen
Subjectief karakter
Kunnen we bevredigen door inzet van middelen (goederen en diensten)
Soorten:
o Primaire behoefte:
Levensnoodzakelijke behoefte die we willen bevredigen
Bijvoorbeeld: behoefte om te: eten, drinken, huisvesting,…
o Immateriële behoefte:
Hoe meer de maatschappij evolueert hoe meer immateriële behoeften de
mensen willen bevredigen
Bijvoorbeeld: behoefte aan: erkenning, onderwijs, ontspanning,
geneeskundige verzorging,…
o Individuele behoeften:
Subjectief
Afhankelijk van jouw interesse
Worden bevredigd door inspanningen van personen of van hun gezin
Bijvoorbeeld: behoefte om te ontspannen iemand kan shoppen als
ontspanning zien terwijl de ander sporten als ontspanning kan zien
o Collectieve behoeften:
= gemeenschappelijke behoeften
Behoeften vanuit de gemeenschap of grote groep mensen
Wordt door de gemeenschap bevredigd
Minder subjectief
Bijvoorbeeld: behoefte aan: defensie, onderwijs, cultuur, bejaardenzorg,…
4
