Bank en geld
Inhoud
Hoofdstuk 1: Het Belgisch financiewezen:..............................................................................................9
1. Financiële sector in brede zin:........................................................................................................9
1.1 Kredietinstellingen (KI):............................................................................................................9
2. Betalingsinstellingen en instellingen voor elektronisch geld (EGI):...............................................12
2.1 Ontstaan:................................................................................................................................12
2.2 Betalingsdiensten:.................................................................................................................12
2.3 Betalingsinstellingen:..............................................................................................................13
2.4 EGI:.........................................................................................................................................13
3. Monetaire overheid:.....................................................................................................................13
3.1 ECB, ESCB en Eurosysteem:....................................................................................................13
3.2 Nationale Bank van België (NBB):...........................................................................................14
4. Controlerende instellingen:..........................................................................................................16
4.1 Gemeenschappelijk toezichtsmechanisme (GTM):.................................................................16
4.2 Nationale Bank van België (NBB):...........................................................................................16
4.3 Autoriteit voor financiële diensten en markten (FSMA):........................................................17
4.4 FOD Financiën:........................................................................................................................18
4.5 Hoge raad van financiën (HRF):...............................................................................................18
4.6 FOD Economie, KMO, middenstand en energie:.....................................................................19
4.7 Cel voor financiële informatieverschaffing (CFI):....................................................................19
4.8 Gegevensbeschermingautoriteit (GBA):.................................................................................21
5. Centrales:......................................................................................................................................21
5.1 Register van kredieten aan ondernemingen (RKO):................................................................21
5.2 Centrale voor kredieten aan particulieren (CKP):...................................................................21
5.3 Centraal aanspreekpunt voor rekeningen in financiële contracten (CAP):.............................22
6. Beroepsverenigingen en overlegorganen:....................................................................................23
6.1 Belgische federatie van het financiewezen (FEBELFIN):..........................................................23
6.2 Assuralia:................................................................................................................................23
6.3 Andere beroepsvereningen/ overlegorganen:........................................................................23
7. Ombudsdiensten:.........................................................................................................................24
7.1 Ombudsfin:.............................................................................................................................24
7.2 Ombudsman van de verzekeringen:.......................................................................................25
8. Garantiefonds en beschermingsfonds:.........................................................................................25
8.1 Omschrijving:..........................................................................................................................25
8.2 Bescherming van het garantiefonds:......................................................................................25
1
, Bank en geld
8.3 Bescherming van het beschermingsfonds:.............................................................................27
9. Bemiddelaars of tussenpersonen:................................................................................................27
9.1 Bemiddelaars in de bank- en beleggingsdiensten:..................................................................27
9.2 (Neven)verzekeringstussenpersonen:....................................................................................28
9.3 Kredietgever en kredietbemiddelaar:.....................................................................................29
10. Andere instellingen:....................................................................................................................29
Hoofdstuk 2: KI en intermediatie:.........................................................................................................30
1. Financiële intermediatie:..............................................................................................................30
1.1 Omschrijving:..........................................................................................................................30
1.2 Schematische voorstelling:.....................................................................................................30
1.3 Transformatie of omzetting:...................................................................................................31
1.4 Risico’s:...................................................................................................................................31
1.5 Toegevoegde waarde:............................................................................................................32
2. Balans van een bank:....................................................................................................................32
2.1 Schematische voorstelling:.....................................................................................................32
2.2 Passiva:...................................................................................................................................33
2.3 Activa:.....................................................................................................................................34
3. Resultaten KI:................................................................................................................................35
4. Intermediatie onder druk:........................................................................................................35
4.1 Branchevervanging en despecialisatie:...................................................................................35
4.2 Marktmodel:...........................................................................................................................36
4.3 Bankencrisis:...........................................................................................................................36
4.4 Digitalisering:..........................................................................................................................37
4.5 Sluiting bankkantoren:............................................................................................................37
4.6 Maatschappelijke verantwoord ondernemen (MVO):............................................................38
4.7 Blockchain (einde van intermediairs):.....................................................................................38
4.8 Fintech:...................................................................................................................................38
Hoofdstuk 3: KI en betalingen:.............................................................................................................39
1. Evolutie betaalmiddelen:..............................................................................................................39
2. Chartaal geld:................................................................................................................................39
2.1 Omschrijving:..........................................................................................................................39
2.2 Voordelen:..............................................................................................................................39
2.3 Nadelen:.................................................................................................................................40
2.4 Aanvaarding verplicht:............................................................................................................40
2.5 Cashverbod:............................................................................................................................40
3. Giraal geld:....................................................................................................................................41
2
, Bank en geld
4. Single euro payment area (SEPA):................................................................................................41
4.1 Omschrijving:..........................................................................................................................41
4.2 IBAN:.......................................................................................................................................41
4.3 BIC:..........................................................................................................................................41
4.4 SEPA Credit Transfer (SCT):.....................................................................................................42
4.5 SEPA Direct Debet (SDD):........................................................................................................42
4.6 Betaalkaarten:........................................................................................................................42
5. Payment services directive (PSD):.................................................................................................42
5.1 PSD 1:......................................................................................................................................42
5.2 PSD 2:......................................................................................................................................43
6. Zichtrekening:...............................................................................................................................44
6.1 Omschrijving:..........................................................................................................................44
6.2 Werking:.................................................................................................................................44
6.3 Valutering:..............................................................................................................................45
6.4 Rekeningafschriften:...............................................................................................................46
6.5 Kosten:....................................................................................................................................46
6.6 Extra diensten:........................................................................................................................47
7. Overschrijving:..............................................................................................................................48
7.1 Omschrijving:..........................................................................................................................48
7.3 Transfers voor terugkerende betalingen:...............................................................................49
9. Debetkaart:...................................................................................................................................51
9.1 Omschrijving:..........................................................................................................................51
9.2 Verlies of diefstal:..................................................................................................................51
9.3 Functies:.................................................................................................................................51
9.4 Kostprijs:.....................................................................................................................................52
10. Kredietkaart:...............................................................................................................................52
10.1 Omschrijving:........................................................................................................................52
10.2 Kredietkaartkrediet:.............................................................................................................52
10.3 Aanbod:................................................................................................................................53
10.4 Kostprijs:...............................................................................................................................53
10.5 Verlies, diefstal, fraude:........................................................................................................53
11. Prepaidkaart:..............................................................................................................................53
12. Payconiq by bancontact-app:.................................................................................................54
13. Europese betaalapp WERO:........................................................................................................54
14. Digitaal geld: bitcoin:..............................................................................................................54
15. Digitaal bankieren:......................................................................................................................54
3
, Bank en geld
15.1 Geldautomaten en betaalterminals:.....................................................................................54
15.2 Selfbanks:..............................................................................................................................55
15.3 Homebanking:.......................................................................................................................55
15.4 Bankapps:.............................................................................................................................55
Hoofdstuk 4: KI en diensten:................................................................................................................55
1. Algemeen:.....................................................................................................................................55
1.1 Balans- en buitenbalansactiviteiten:.......................................................................................55
1.2 Belang van de niet-rente-inkomsten:.....................................................................................56
1.3 Overzicht van de ‘andere’ verrichtingen:................................................................................56
2. Bankverzekering:..........................................................................................................................56
3. Wisselverrichtingen:.....................................................................................................................57
3.1 Vreemde valuta en wisselkoers:.............................................................................................57
3.2 Wisseltransactie:.....................................................................................................................57
3.3 Wisselkosten:..........................................................................................................................57
3.4 Wisselrisico:............................................................................................................................58
4. Verhuur van bankkluizen:.............................................................................................................58
4.1 Omschrijving:..........................................................................................................................58
4.2 Toegang:.................................................................................................................................58
4.3 Overlijden huurder:................................................................................................................58
5. Slapende rekening:.......................................................................................................................59
6. Nalatenschapsdossier:..................................................................................................................59
6.1 Overlijden van de bankklant:..................................................................................................59
6.2 Akte van erfopvolging:............................................................................................................59
6.3 Kostprijs:.................................................................................................................................60
8. Effectenrekening:..........................................................................................................................60
8.1 Omschrijving:..........................................................................................................................60
8.2 Kosten:....................................................................................................................................60
8.3 Effectentaks 2.0:.....................................................................................................................60
8.4 Faillissement KI/ beursvennootschap:....................................................................................61
9. Private banking:............................................................................................................................61
9.1 Omschrijving:..........................................................................................................................61
9.2 Overzicht Belgische markt:.....................................................................................................62
11. Aanbieden van crowdfundingsplatform:....................................................................................62
12. Bemiddelen bij leasingscontracten:............................................................................................62
Hoofdstuk 5: Start to invest:.................................................................................................................64
1. Financiële basiskennis:.................................................................................................................64
4
Inhoud
Hoofdstuk 1: Het Belgisch financiewezen:..............................................................................................9
1. Financiële sector in brede zin:........................................................................................................9
1.1 Kredietinstellingen (KI):............................................................................................................9
2. Betalingsinstellingen en instellingen voor elektronisch geld (EGI):...............................................12
2.1 Ontstaan:................................................................................................................................12
2.2 Betalingsdiensten:.................................................................................................................12
2.3 Betalingsinstellingen:..............................................................................................................13
2.4 EGI:.........................................................................................................................................13
3. Monetaire overheid:.....................................................................................................................13
3.1 ECB, ESCB en Eurosysteem:....................................................................................................13
3.2 Nationale Bank van België (NBB):...........................................................................................14
4. Controlerende instellingen:..........................................................................................................16
4.1 Gemeenschappelijk toezichtsmechanisme (GTM):.................................................................16
4.2 Nationale Bank van België (NBB):...........................................................................................16
4.3 Autoriteit voor financiële diensten en markten (FSMA):........................................................17
4.4 FOD Financiën:........................................................................................................................18
4.5 Hoge raad van financiën (HRF):...............................................................................................18
4.6 FOD Economie, KMO, middenstand en energie:.....................................................................19
4.7 Cel voor financiële informatieverschaffing (CFI):....................................................................19
4.8 Gegevensbeschermingautoriteit (GBA):.................................................................................21
5. Centrales:......................................................................................................................................21
5.1 Register van kredieten aan ondernemingen (RKO):................................................................21
5.2 Centrale voor kredieten aan particulieren (CKP):...................................................................21
5.3 Centraal aanspreekpunt voor rekeningen in financiële contracten (CAP):.............................22
6. Beroepsverenigingen en overlegorganen:....................................................................................23
6.1 Belgische federatie van het financiewezen (FEBELFIN):..........................................................23
6.2 Assuralia:................................................................................................................................23
6.3 Andere beroepsvereningen/ overlegorganen:........................................................................23
7. Ombudsdiensten:.........................................................................................................................24
7.1 Ombudsfin:.............................................................................................................................24
7.2 Ombudsman van de verzekeringen:.......................................................................................25
8. Garantiefonds en beschermingsfonds:.........................................................................................25
8.1 Omschrijving:..........................................................................................................................25
8.2 Bescherming van het garantiefonds:......................................................................................25
1
, Bank en geld
8.3 Bescherming van het beschermingsfonds:.............................................................................27
9. Bemiddelaars of tussenpersonen:................................................................................................27
9.1 Bemiddelaars in de bank- en beleggingsdiensten:..................................................................27
9.2 (Neven)verzekeringstussenpersonen:....................................................................................28
9.3 Kredietgever en kredietbemiddelaar:.....................................................................................29
10. Andere instellingen:....................................................................................................................29
Hoofdstuk 2: KI en intermediatie:.........................................................................................................30
1. Financiële intermediatie:..............................................................................................................30
1.1 Omschrijving:..........................................................................................................................30
1.2 Schematische voorstelling:.....................................................................................................30
1.3 Transformatie of omzetting:...................................................................................................31
1.4 Risico’s:...................................................................................................................................31
1.5 Toegevoegde waarde:............................................................................................................32
2. Balans van een bank:....................................................................................................................32
2.1 Schematische voorstelling:.....................................................................................................32
2.2 Passiva:...................................................................................................................................33
2.3 Activa:.....................................................................................................................................34
3. Resultaten KI:................................................................................................................................35
4. Intermediatie onder druk:........................................................................................................35
4.1 Branchevervanging en despecialisatie:...................................................................................35
4.2 Marktmodel:...........................................................................................................................36
4.3 Bankencrisis:...........................................................................................................................36
4.4 Digitalisering:..........................................................................................................................37
4.5 Sluiting bankkantoren:............................................................................................................37
4.6 Maatschappelijke verantwoord ondernemen (MVO):............................................................38
4.7 Blockchain (einde van intermediairs):.....................................................................................38
4.8 Fintech:...................................................................................................................................38
Hoofdstuk 3: KI en betalingen:.............................................................................................................39
1. Evolutie betaalmiddelen:..............................................................................................................39
2. Chartaal geld:................................................................................................................................39
2.1 Omschrijving:..........................................................................................................................39
2.2 Voordelen:..............................................................................................................................39
2.3 Nadelen:.................................................................................................................................40
2.4 Aanvaarding verplicht:............................................................................................................40
2.5 Cashverbod:............................................................................................................................40
3. Giraal geld:....................................................................................................................................41
2
, Bank en geld
4. Single euro payment area (SEPA):................................................................................................41
4.1 Omschrijving:..........................................................................................................................41
4.2 IBAN:.......................................................................................................................................41
4.3 BIC:..........................................................................................................................................41
4.4 SEPA Credit Transfer (SCT):.....................................................................................................42
4.5 SEPA Direct Debet (SDD):........................................................................................................42
4.6 Betaalkaarten:........................................................................................................................42
5. Payment services directive (PSD):.................................................................................................42
5.1 PSD 1:......................................................................................................................................42
5.2 PSD 2:......................................................................................................................................43
6. Zichtrekening:...............................................................................................................................44
6.1 Omschrijving:..........................................................................................................................44
6.2 Werking:.................................................................................................................................44
6.3 Valutering:..............................................................................................................................45
6.4 Rekeningafschriften:...............................................................................................................46
6.5 Kosten:....................................................................................................................................46
6.6 Extra diensten:........................................................................................................................47
7. Overschrijving:..............................................................................................................................48
7.1 Omschrijving:..........................................................................................................................48
7.3 Transfers voor terugkerende betalingen:...............................................................................49
9. Debetkaart:...................................................................................................................................51
9.1 Omschrijving:..........................................................................................................................51
9.2 Verlies of diefstal:..................................................................................................................51
9.3 Functies:.................................................................................................................................51
9.4 Kostprijs:.....................................................................................................................................52
10. Kredietkaart:...............................................................................................................................52
10.1 Omschrijving:........................................................................................................................52
10.2 Kredietkaartkrediet:.............................................................................................................52
10.3 Aanbod:................................................................................................................................53
10.4 Kostprijs:...............................................................................................................................53
10.5 Verlies, diefstal, fraude:........................................................................................................53
11. Prepaidkaart:..............................................................................................................................53
12. Payconiq by bancontact-app:.................................................................................................54
13. Europese betaalapp WERO:........................................................................................................54
14. Digitaal geld: bitcoin:..............................................................................................................54
15. Digitaal bankieren:......................................................................................................................54
3
, Bank en geld
15.1 Geldautomaten en betaalterminals:.....................................................................................54
15.2 Selfbanks:..............................................................................................................................55
15.3 Homebanking:.......................................................................................................................55
15.4 Bankapps:.............................................................................................................................55
Hoofdstuk 4: KI en diensten:................................................................................................................55
1. Algemeen:.....................................................................................................................................55
1.1 Balans- en buitenbalansactiviteiten:.......................................................................................55
1.2 Belang van de niet-rente-inkomsten:.....................................................................................56
1.3 Overzicht van de ‘andere’ verrichtingen:................................................................................56
2. Bankverzekering:..........................................................................................................................56
3. Wisselverrichtingen:.....................................................................................................................57
3.1 Vreemde valuta en wisselkoers:.............................................................................................57
3.2 Wisseltransactie:.....................................................................................................................57
3.3 Wisselkosten:..........................................................................................................................57
3.4 Wisselrisico:............................................................................................................................58
4. Verhuur van bankkluizen:.............................................................................................................58
4.1 Omschrijving:..........................................................................................................................58
4.2 Toegang:.................................................................................................................................58
4.3 Overlijden huurder:................................................................................................................58
5. Slapende rekening:.......................................................................................................................59
6. Nalatenschapsdossier:..................................................................................................................59
6.1 Overlijden van de bankklant:..................................................................................................59
6.2 Akte van erfopvolging:............................................................................................................59
6.3 Kostprijs:.................................................................................................................................60
8. Effectenrekening:..........................................................................................................................60
8.1 Omschrijving:..........................................................................................................................60
8.2 Kosten:....................................................................................................................................60
8.3 Effectentaks 2.0:.....................................................................................................................60
8.4 Faillissement KI/ beursvennootschap:....................................................................................61
9. Private banking:............................................................................................................................61
9.1 Omschrijving:..........................................................................................................................61
9.2 Overzicht Belgische markt:.....................................................................................................62
11. Aanbieden van crowdfundingsplatform:....................................................................................62
12. Bemiddelen bij leasingscontracten:............................................................................................62
Hoofdstuk 5: Start to invest:.................................................................................................................64
1. Financiële basiskennis:.................................................................................................................64
4