LES 1
16 invul/mk vragen(12pt) & 2-4 open vragen (8pt)
je krijgt examenvragen die kort zijn;
• bv; welke rb is bevoegd om van deze eis kennis te nemen?
• op welke wetsbepaling baseert u zich?
• mag de rechter ambtshalve bevoegdheid in twijfel trekken (indien bij
verkeerde rechter)
dan 2 vragen die omvangrijker zijn;
• bv; termijnberekening
• kan in deze beslag worden gelegd (voorwaarden nagaan & toetsen)
• is deze uitspraak uitvoerbaar bij voorraad?
Deel I. Algemene beginselen
Hfdstk I. Wezen en functie van het gerechtelijk recht
Afdeling 1. begripsomschrijving
Definitie gerechtelijk recht;
“het geheel van rechtsregels die betrekking hebben op de effectuering van de
materieelrechtelijke aanspraken van de rechtssubjecten” A -> B
= uitspraak; gelijk of ongelijk
Verschil gelijk hebben en gelijk krijgen ->
Bv; handelsagent cola in Antwerpen; vordering tegen principaal, kan allemaal
gegrond zijn. Vorderingen hieruit moet binnen jaar, doet u dat niet? Pech ->
geen aanspraak meer maken op die vergoeding, heeft die man gelijk ja? , maar
rechter zal zeggen ik ga het u niet geven.
è ‘ uw vordering is ontvankelijk, maar ongegrond’
Materieel recht beïnvloedt in dit geval uw mogelijkheid om proces te voeren
Formele recht is op maat gemaakt op die aanspraken te honoreren, maar helaas
niet altijd het geval
-verbod op eigenrichting -> drm burgerlijk proces
in zakenrecht wel recht in eigen handen nemen; bv takken van uw buur
afsnijden, maar eigenrichting zeer uitzonderlijk…
-recht op eerlijk proces art 6EVRM
Cursus;
- Rechterlijke organisatie; Hoe is justitie in ons land georganiseerd?
Hoe rb georganiseerd, welke rb, welke afdeling?
- De bevoegdheid; welke rc kennis nemen (oorzaak van uw aanspraak
die de bevoegdheid bepaalt (band met materieel recht^) welk SOORT
rc, de materiele & territoriale bevoegdheid
- De rechtspleging; hoe verloopt die ? a-> b , maar b zegt niets tegen te
maken en stelt vrijwaardigingvordering tot c… hoger beroep…
incidenten; b kan tegenvordering instellen b naar a, bewijsrecht,
1
,executie = dit geheel noemt met het gerechtelijk recht, gerechtelijk
recht is ruimer dan burgerlijk procesrecht( louter de rechtspleging a
naar b) , ger recht ruimer bevat ook organisatie, bevoegdheid & de
mogelijkheid tot uitvoering.
Afdeling 2. Bronnen
-1. grondwet; art 13; recht van toegang tot de rechter, moet effectief
zijn, niet louter theoretisch. (niet eerst betalen voor toegang)
art 23 l2; recht op juridische bijstand, rechter moet onpartijdig zijn.
Art 40gw; uitspraak ten uitvoer leggen
art 149; motiveringsverplichting; rechter moet zeggen wrm die
uitspraak doet
-2. Verdragsrecht en recht van de Europese Unie
-EVRM; art 6evrm; recht op eerlijk proces
-verordeningen r v europa & EP ( we zijn lid van de eu); proces
grotendeels nationaal georganiseerd, maar niet immuun aan
buitenlandse invloeden.
-> Brussel I bis Verordening; betreffende de rechterlijke bevoegdheid,
de erkenning en de ten uitvoerlegging van
beslissingen in burgerlijke en handelszaken.
(italie vs belgie, hoe uitvoeren? Die regels vind je in die verordening)
Probleem? Oplossing vind je in die verordening
( gwn da weten niet dier andere verordening op die slides kennen)
(alleen die brussel Ib bis verordening bestaan kennen, inhoud niet)
-3. gerechtelijk wetboek 1967; Charles van Reepinghen, (wou alles in
1 wetboek van procesrechtelijke regels)
Koninklijke commissaris voor de gerechtelijke hervorming, heeft
studie van procesrecht ten harte genomen. (naam wel kennen)
Eerste tendens het gerechtelijk wetboek:
-eenheid van rechtspleging; art 2. (gemeen recht tenzij in bijzondere
procedures afwijkende bepalingen; zoals bv tuchtsancties artsen,
gerechtelijk deskundigonderzoek -> die bepalingen zijn niet van
toepassing in het strafprocesrecht (alles laten zien etc, niet
tegensprekelijk is geheim, kan niet zeggen tegen schriftdeskundige)
Gebeurt niet contradictoir ih strafrecht, hier kan men niet
terugkomen op art 2.
-uitbreidingen; bv de arbitragewet: buitengerechtelijke wijze van
geschillenoplossing.
-eerste wijziging; 1992
Vanaf 2007 heel veel gebeurd; alle wijzigingen slides 33 tot 35 (weet
wetswijzigingen gebeurd, maar niet kennen)
è Wel kennen; Wetswijziging van 2013 tot hervorming van de
gerechtelijke arrondissementen
12 nieuwe gerechtelijke arrondissementen
Vallen grotendeels samen met de provincies
Geen arrondissement vl brabant, wel arrondissement leuven, brussel
& halle-vilvoorde
Pronvincie luik groter dan arrondissement luik want je hebt ook
Eupen.
Voor het overige vallen die samen met de provincies, oude
arrondissement gedegradeerd tot afdelingen (vroeger antwerpen,
turnhout, mechelen) nu -> bv antwerpen afdeling antwerpen,
2
, turnhout & mechelen. Ook gevolgen voor de bevoegdheid (interne
verdeling ipv verkeerd arrondissement)
alles binnen arrondissement Antwerpen nooit territoriale
onbevoegdheid kunnen inroepen, maar alleen maar een
verdelingsincident.
-Potpourri wetgevingen: hebben het ger recht zeer diepgaand
hervormd. Bv; a dagvaardt b, maar b komt niet, a verkrijgt
verstekvonnis, vroeger b mogelijkheid verzet aan te tekenen, maar b
kon ook onmiddellijk hb aantekenen, hij had de keuze. Potpourri heeft
die keuze afgeschaft & heeft verzet grotendeels afgeschaft. Sinds deze
wetgeving kan je geen verzet meer aantekenen tenzij hb uitgesloten
is. ( omdat de zogenaamde aanleggrens niet is overschreden)
(potpourri I)
Weten Waterzooiwet bestaat (oog op de bevordering van alternatieve
vormen van geschillenoplossing) (last rb verminderen) (art 6evrm
redelijke termijn begint stilaan onder druk te komen)
- 4. bijzondere wetteksten; WER, bijz wetten & decreten;
woninghuurdecreet; gevolg: geen eenheid van rechtspleging
(charles van Reephingen)
- 5. Rechtspraak; we hebben geen bindende precedentenwerking
(zoals in Engeland) zie art 6ger.w, elke zaak wordt afzonderlijk
beoordeeld.
en bv vaste rs wat is ontslag dringende redenen, maar desondanks
elke rb elke dringende reden afzonderlijk evalueren.
->MAAR Feitelijk gezag van de cassatierechtspraak; zie
nochtans art. 6 Ger. W.
iedere rechter die uitspraak moet doen na cassatie, moet rekening
houden met wat HvC heeft beslist.
Wat mag het HvC niet; uitspraak doen bij wege van een algemeen
geldende beslissing; want dan in conflict met art 6 gerW, hvc treedt
niet op als wetgever. (geen een rechter eig) logisch.
Hvc kan rechtsvormend zijn; kan algemene rechtsbeginselen
erkennen, bv; verbod van eigenrichting, onafhankelijkheid en
onpartijdigheid van de rechter
- 6. Rechtsleer, geen bindende, maar wel een gezaghebbende bron
Soms onderzoek dat heel wat in gang zet, stimulans voor nieuw
onderzoek… MAAR, je kan nooit voor HvC verwijzen naar een
doctoraat, geen effectieve grond.
Afdeling 3. Karaktertrekken van het gerechtelijk recht
- 1. Nationaal recht
Procesrecht, maar nog steeds zeer sterk land per land georganiseerd
-> historisch te verklaren; plaatselijke costuymen: het klassieke
gewoonterecht dat van toepassing was binnen het grondgebied
(historisch te verklaren)
Niet zuiver nationaal recht meer;
- Europees procesrecht; europese verordeningen, verdragsautonome
interpretatie HvJ (wat is een betekening?) ( waar HvJ bevoegdheid
heeft natuurlijk) idem benelux procesrecht
-Benelux procesrecht; bv dwangsom (veroordeling gekoppeld aan
andere veroordeling) & ook verdragsautonome interpretatie
3
, - 2. Gemengd karakter: Deels publiek- en deels privaatrecht
->publiek: rechterlijke organisatie ( kan je niet van afwijken)
–>privaat: conflictoplossing / effectuering van materiële
belangen private personen (procesovereenkomsten sluiten)
A dagvaardt b in betaling factuur, b ongelijk, b stelt hb in & zegt in hb
als ik die facturen nu toch moet betalen van de appelrecht dan ga ik c
in deze procedure betrekken ( in hb niet in eerste aanleg) c was er in
eerste aanleg niet bij, art 812 -> tussenkomst; aggresieve
tussenkomst; tussenkomst in hb die strekt tot een veroordeling is
onontvankelijk, maar wat als c verschijnt en zich niet beroept op 812,
ja pech dan wordt die vordering toch behandelt ( hier ziet u het
privaatrechterlijk karakter van het geding voorkomen, soms kan dat
niet wnr publiekrechterlijk karakter zwaar doorweegt -> ( bv a stelt
buiten beroepstermijn beroep in, appelrechter zegt buiten termijn? Dit
is onontvankelijk hb & a&b zeggen beide doe maar, maar gaat toch
niet, appelrechter moet ambtshalve zeggen niet ontvankelijk.
-3. Dynamisch karakter
- Invloed van de evolutie van het materieel recht: procesrecht moet
evolutie van het materieel recht volgen;
(bijv. versoepeling echtscheiding echtscheidingsprocedure)
-> Aantonen van fout echtscheiding; vroeger dan bv alimentatie
betalen; fout; overspel, hoe ga je dit vaststellen? vroeger betrapping
door gerechtsdeurwaarder. Dit is verdwenen, gerechtelijk recht zal
volgen wat er gebeurt in het materieel recht.
- Invloed van maatschappelijke evolutie (bijv.
informatisering)
- Omgekeerd: het gerechtelijk recht kan ook het
maatschappelijk gedrag beïnvloeden (bijv. sturen
met gerechtskosten: verhoging griffierechten,
rechtsplegingsvergoeding, …)
-4. Formalistisch karakter
Art 860 ger w
Proceshandelingen zijn slechts geldig mits het naleven van de door
de wet opgelegde vormvereisten – meestal op straffe van nietigheid
(handtekening, datum, bepaalde vermeldingen, aantal exemplaren)
-> Wanneer de sanctie bij de niet- naleving van één van die vormen
quasi-automatisch de nietigheid tot gevolg heeft,
spreekt men van formalisme.
◼ Positief: rechtszekerheid; indien de vorm wordt
nageleefd, heeft men de zekerheid dat de
proceshandeling gevolgen teweegbrengt zonder
nog andere voorwaarden te moeten nakijken
◼ Negatief: wanneer bij het niet-naleven van één
van de vormen de proceshandeling geen
gevolgen teweegbrengt – zelfs als het doel,
waarvoor de vorm is ingevoerd werd bereikt
◼ Deformalisering door vereiste van belangenschade en
mogelijkheid tot regularisatie
4
16 invul/mk vragen(12pt) & 2-4 open vragen (8pt)
je krijgt examenvragen die kort zijn;
• bv; welke rb is bevoegd om van deze eis kennis te nemen?
• op welke wetsbepaling baseert u zich?
• mag de rechter ambtshalve bevoegdheid in twijfel trekken (indien bij
verkeerde rechter)
dan 2 vragen die omvangrijker zijn;
• bv; termijnberekening
• kan in deze beslag worden gelegd (voorwaarden nagaan & toetsen)
• is deze uitspraak uitvoerbaar bij voorraad?
Deel I. Algemene beginselen
Hfdstk I. Wezen en functie van het gerechtelijk recht
Afdeling 1. begripsomschrijving
Definitie gerechtelijk recht;
“het geheel van rechtsregels die betrekking hebben op de effectuering van de
materieelrechtelijke aanspraken van de rechtssubjecten” A -> B
= uitspraak; gelijk of ongelijk
Verschil gelijk hebben en gelijk krijgen ->
Bv; handelsagent cola in Antwerpen; vordering tegen principaal, kan allemaal
gegrond zijn. Vorderingen hieruit moet binnen jaar, doet u dat niet? Pech ->
geen aanspraak meer maken op die vergoeding, heeft die man gelijk ja? , maar
rechter zal zeggen ik ga het u niet geven.
è ‘ uw vordering is ontvankelijk, maar ongegrond’
Materieel recht beïnvloedt in dit geval uw mogelijkheid om proces te voeren
Formele recht is op maat gemaakt op die aanspraken te honoreren, maar helaas
niet altijd het geval
-verbod op eigenrichting -> drm burgerlijk proces
in zakenrecht wel recht in eigen handen nemen; bv takken van uw buur
afsnijden, maar eigenrichting zeer uitzonderlijk…
-recht op eerlijk proces art 6EVRM
Cursus;
- Rechterlijke organisatie; Hoe is justitie in ons land georganiseerd?
Hoe rb georganiseerd, welke rb, welke afdeling?
- De bevoegdheid; welke rc kennis nemen (oorzaak van uw aanspraak
die de bevoegdheid bepaalt (band met materieel recht^) welk SOORT
rc, de materiele & territoriale bevoegdheid
- De rechtspleging; hoe verloopt die ? a-> b , maar b zegt niets tegen te
maken en stelt vrijwaardigingvordering tot c… hoger beroep…
incidenten; b kan tegenvordering instellen b naar a, bewijsrecht,
1
,executie = dit geheel noemt met het gerechtelijk recht, gerechtelijk
recht is ruimer dan burgerlijk procesrecht( louter de rechtspleging a
naar b) , ger recht ruimer bevat ook organisatie, bevoegdheid & de
mogelijkheid tot uitvoering.
Afdeling 2. Bronnen
-1. grondwet; art 13; recht van toegang tot de rechter, moet effectief
zijn, niet louter theoretisch. (niet eerst betalen voor toegang)
art 23 l2; recht op juridische bijstand, rechter moet onpartijdig zijn.
Art 40gw; uitspraak ten uitvoer leggen
art 149; motiveringsverplichting; rechter moet zeggen wrm die
uitspraak doet
-2. Verdragsrecht en recht van de Europese Unie
-EVRM; art 6evrm; recht op eerlijk proces
-verordeningen r v europa & EP ( we zijn lid van de eu); proces
grotendeels nationaal georganiseerd, maar niet immuun aan
buitenlandse invloeden.
-> Brussel I bis Verordening; betreffende de rechterlijke bevoegdheid,
de erkenning en de ten uitvoerlegging van
beslissingen in burgerlijke en handelszaken.
(italie vs belgie, hoe uitvoeren? Die regels vind je in die verordening)
Probleem? Oplossing vind je in die verordening
( gwn da weten niet dier andere verordening op die slides kennen)
(alleen die brussel Ib bis verordening bestaan kennen, inhoud niet)
-3. gerechtelijk wetboek 1967; Charles van Reepinghen, (wou alles in
1 wetboek van procesrechtelijke regels)
Koninklijke commissaris voor de gerechtelijke hervorming, heeft
studie van procesrecht ten harte genomen. (naam wel kennen)
Eerste tendens het gerechtelijk wetboek:
-eenheid van rechtspleging; art 2. (gemeen recht tenzij in bijzondere
procedures afwijkende bepalingen; zoals bv tuchtsancties artsen,
gerechtelijk deskundigonderzoek -> die bepalingen zijn niet van
toepassing in het strafprocesrecht (alles laten zien etc, niet
tegensprekelijk is geheim, kan niet zeggen tegen schriftdeskundige)
Gebeurt niet contradictoir ih strafrecht, hier kan men niet
terugkomen op art 2.
-uitbreidingen; bv de arbitragewet: buitengerechtelijke wijze van
geschillenoplossing.
-eerste wijziging; 1992
Vanaf 2007 heel veel gebeurd; alle wijzigingen slides 33 tot 35 (weet
wetswijzigingen gebeurd, maar niet kennen)
è Wel kennen; Wetswijziging van 2013 tot hervorming van de
gerechtelijke arrondissementen
12 nieuwe gerechtelijke arrondissementen
Vallen grotendeels samen met de provincies
Geen arrondissement vl brabant, wel arrondissement leuven, brussel
& halle-vilvoorde
Pronvincie luik groter dan arrondissement luik want je hebt ook
Eupen.
Voor het overige vallen die samen met de provincies, oude
arrondissement gedegradeerd tot afdelingen (vroeger antwerpen,
turnhout, mechelen) nu -> bv antwerpen afdeling antwerpen,
2
, turnhout & mechelen. Ook gevolgen voor de bevoegdheid (interne
verdeling ipv verkeerd arrondissement)
alles binnen arrondissement Antwerpen nooit territoriale
onbevoegdheid kunnen inroepen, maar alleen maar een
verdelingsincident.
-Potpourri wetgevingen: hebben het ger recht zeer diepgaand
hervormd. Bv; a dagvaardt b, maar b komt niet, a verkrijgt
verstekvonnis, vroeger b mogelijkheid verzet aan te tekenen, maar b
kon ook onmiddellijk hb aantekenen, hij had de keuze. Potpourri heeft
die keuze afgeschaft & heeft verzet grotendeels afgeschaft. Sinds deze
wetgeving kan je geen verzet meer aantekenen tenzij hb uitgesloten
is. ( omdat de zogenaamde aanleggrens niet is overschreden)
(potpourri I)
Weten Waterzooiwet bestaat (oog op de bevordering van alternatieve
vormen van geschillenoplossing) (last rb verminderen) (art 6evrm
redelijke termijn begint stilaan onder druk te komen)
- 4. bijzondere wetteksten; WER, bijz wetten & decreten;
woninghuurdecreet; gevolg: geen eenheid van rechtspleging
(charles van Reephingen)
- 5. Rechtspraak; we hebben geen bindende precedentenwerking
(zoals in Engeland) zie art 6ger.w, elke zaak wordt afzonderlijk
beoordeeld.
en bv vaste rs wat is ontslag dringende redenen, maar desondanks
elke rb elke dringende reden afzonderlijk evalueren.
->MAAR Feitelijk gezag van de cassatierechtspraak; zie
nochtans art. 6 Ger. W.
iedere rechter die uitspraak moet doen na cassatie, moet rekening
houden met wat HvC heeft beslist.
Wat mag het HvC niet; uitspraak doen bij wege van een algemeen
geldende beslissing; want dan in conflict met art 6 gerW, hvc treedt
niet op als wetgever. (geen een rechter eig) logisch.
Hvc kan rechtsvormend zijn; kan algemene rechtsbeginselen
erkennen, bv; verbod van eigenrichting, onafhankelijkheid en
onpartijdigheid van de rechter
- 6. Rechtsleer, geen bindende, maar wel een gezaghebbende bron
Soms onderzoek dat heel wat in gang zet, stimulans voor nieuw
onderzoek… MAAR, je kan nooit voor HvC verwijzen naar een
doctoraat, geen effectieve grond.
Afdeling 3. Karaktertrekken van het gerechtelijk recht
- 1. Nationaal recht
Procesrecht, maar nog steeds zeer sterk land per land georganiseerd
-> historisch te verklaren; plaatselijke costuymen: het klassieke
gewoonterecht dat van toepassing was binnen het grondgebied
(historisch te verklaren)
Niet zuiver nationaal recht meer;
- Europees procesrecht; europese verordeningen, verdragsautonome
interpretatie HvJ (wat is een betekening?) ( waar HvJ bevoegdheid
heeft natuurlijk) idem benelux procesrecht
-Benelux procesrecht; bv dwangsom (veroordeling gekoppeld aan
andere veroordeling) & ook verdragsautonome interpretatie
3
, - 2. Gemengd karakter: Deels publiek- en deels privaatrecht
->publiek: rechterlijke organisatie ( kan je niet van afwijken)
–>privaat: conflictoplossing / effectuering van materiële
belangen private personen (procesovereenkomsten sluiten)
A dagvaardt b in betaling factuur, b ongelijk, b stelt hb in & zegt in hb
als ik die facturen nu toch moet betalen van de appelrecht dan ga ik c
in deze procedure betrekken ( in hb niet in eerste aanleg) c was er in
eerste aanleg niet bij, art 812 -> tussenkomst; aggresieve
tussenkomst; tussenkomst in hb die strekt tot een veroordeling is
onontvankelijk, maar wat als c verschijnt en zich niet beroept op 812,
ja pech dan wordt die vordering toch behandelt ( hier ziet u het
privaatrechterlijk karakter van het geding voorkomen, soms kan dat
niet wnr publiekrechterlijk karakter zwaar doorweegt -> ( bv a stelt
buiten beroepstermijn beroep in, appelrechter zegt buiten termijn? Dit
is onontvankelijk hb & a&b zeggen beide doe maar, maar gaat toch
niet, appelrechter moet ambtshalve zeggen niet ontvankelijk.
-3. Dynamisch karakter
- Invloed van de evolutie van het materieel recht: procesrecht moet
evolutie van het materieel recht volgen;
(bijv. versoepeling echtscheiding echtscheidingsprocedure)
-> Aantonen van fout echtscheiding; vroeger dan bv alimentatie
betalen; fout; overspel, hoe ga je dit vaststellen? vroeger betrapping
door gerechtsdeurwaarder. Dit is verdwenen, gerechtelijk recht zal
volgen wat er gebeurt in het materieel recht.
- Invloed van maatschappelijke evolutie (bijv.
informatisering)
- Omgekeerd: het gerechtelijk recht kan ook het
maatschappelijk gedrag beïnvloeden (bijv. sturen
met gerechtskosten: verhoging griffierechten,
rechtsplegingsvergoeding, …)
-4. Formalistisch karakter
Art 860 ger w
Proceshandelingen zijn slechts geldig mits het naleven van de door
de wet opgelegde vormvereisten – meestal op straffe van nietigheid
(handtekening, datum, bepaalde vermeldingen, aantal exemplaren)
-> Wanneer de sanctie bij de niet- naleving van één van die vormen
quasi-automatisch de nietigheid tot gevolg heeft,
spreekt men van formalisme.
◼ Positief: rechtszekerheid; indien de vorm wordt
nageleefd, heeft men de zekerheid dat de
proceshandeling gevolgen teweegbrengt zonder
nog andere voorwaarden te moeten nakijken
◼ Negatief: wanneer bij het niet-naleven van één
van de vormen de proceshandeling geen
gevolgen teweegbrengt – zelfs als het doel,
waarvoor de vorm is ingevoerd werd bereikt
◼ Deformalisering door vereiste van belangenschade en
mogelijkheid tot regularisatie
4
