VERPLEEGTECHNISCHE VAARDIGHEDEN
INHALATIEMEDICATIE – VERNEVELEN
Vernevelen is een vorm van inhalatietherapie waarbij medicatie
wordt toegediend met behulp van een vernevelapparaat. Hierbij
wordt het medicijn, dat opgelost is in een vloeistof (vaak
fysiologisch zout, NaCl 0,9%), omgezet in fijne nevel of mist. De
zorgvrager ademt deze nevel vervolgens in via een mondstuk of
via een neus- of mondmasker. Het vernevelapparaat verdeelt de
medicatie-oplossing in zeer kleine druppeltjes, waardoor deze
diep in de longen kunnen worden opgenomen. Vernevelen wordt met name toegepast bij zorgvragers die
de reguliere inhalatietechniek (zoals via een dosisaerosol of poederinhalator) niet goed kunnen uitvoeren.
Een zorgmedewerker die bekwaam is in het toedienen van medicatie beschikt over:
- Voldoende kennis van de werking van geneesmiddelen, het ziektebeeld van de zorgvrager, het gehele
medicatieproces en mogelijke medicatieproblemen, zoals bijwerkingen en complicaties.
- Voldoende vaardigheden om medicatie in diverse toedieningsvormen verantwoord toe te dienen, en
om eventuele problemen in het medicijngebruik tijdig te signaleren en op te lossen of adequaat over
te dragen.
- Een professionele houding die past bij het zorgvuldig en veilig omgaan met het toedienen van
medicatie.
Indicatie
- Benauwdheid
- COPD
- Astma
- Allergische reacties
- Neurologische stoornissen
- Bepaalde darmziekten
- Longontsteking
- Bronchiolitis
Inhalatiemedicatie remt ontstekingen in de longen. Hoewel COPD en astma niet te genezen zijn, helpt
inhalatiemedicatie om klachten te beheersen.
Voordelen:
- Directe werking op de plek waar het nodig is.
- Minder medicatie nodig.
- Minder bijwerkingen dan tabletten.
- Geen risico op verslaving.
Nadelen:
- Behandeling duurt 10-15 minuten.
- Beperkte mobiliteit door aansluiting van het apparaat op het lichtnet.
Inhalatietherapie
Inhaleren betekent dat een medicijn via de mond wordt ingeademd. Het voordeel hiervan is dat het middel
direct op de juiste plaats in de longen terechtkomt, waar het nodig is.
Volgorde van inhaleren bij kortademigheid/benauwdheid:
1. Kortwerkende luchtwegverwijders (werkt 4-6 uur)
2. Langwerkende luchtwegverwijders (werkt 12-24 uur)
3. Ontstekingsremmers
Tussen inhaleren van verschillende medicijnen: 1 minuut wachten.
,Luchtwegverwijders
Luchtwegverwijders ontspannen de spiertjes rondom de luchtwegen, waardoor deze wijder worden en
ademhalen makkelijker gaat. Ze verminderen de benauwdheid, maar pakken de onderliggende ontsteking
niet aan.
Indicatie:
- Bij astma: bij frequente klachten schrijft de arts naast luchtwegverwijders ook ontstekingsremmers
voor, om verergering van de ontsteking te voorkomen.
- Bij COPD: vaak worden alléén luchtwegverwijders gegeven, omdat ontstekingsremmers niet altijd
effectief zijn.
Soorten luchtwegverwijders:
- Kortwerkend: werkt binnen 5-20 min, effect 4-6 uur. Geschikt voor acute klachten of preventief bij
inspanning.
- Langwerkend: werkt na 10-60 min, effect 12-24 uur. Voor onderhoudsbehandeling.
Inhalatiecorticosteroïden (ontstekingsremmers)
Inhalatiecorticosteroïden remmen de ontsteking in de luchtwegen en beschermen tegen prikkels.
Werking:
- Verminderen gevoeligheid voor ontstekingsprikkels.
- Remmen ontstekingscellen.
- Verminderen slijmproductie.
- Bescherming tegen allergische reacties.
Werkingsmechanisme:
- Verminderen de gevoeligheid van luchtwegweefsel voor prikkels.
- Remmen de infiltratie van ontstekingscellen.
- Beïnvloeden eiwitten die de aanmaak en afgifte van prostaglandinen en leukotriënen tegengaan.
- Remmen de allergische reactie waarbij mestcellen via IgE geactiveerd worden.
Effect treedt op na dagen tot weken, optimaal resultaat na maanden.
Aandachtspunten bij toediening van inhalatiemedicatie
Voor de handeling:
- Handhygiëne toepassen.
- Benodigdheden klaarzetten.
- Medicijn en toedienlijst controleren: naam, geboortedatum, medicijnsoort, dosering, vervaldatum,
wijze en tijdstip.
- Indien nodig: dubbele controle.
Na de handeling:
- Handhygiëne toepassen.
- Toedienlijst aftekenen en bevindingen noteren.
Veiligheid:
- Gebruik van GDS (geneesmiddelendistributiesysteem) zoals medicatierol (baxter).
- Dubbele controle vereist bij risicovolle medicatie.
Complicaties:
- Overgevoeligheidsreacties: o.a. netelroos, zwellingen, benauwdheid, anafylaxie.
- Polyfarmacie (langdurig gebruik van ≥5 verschillende geneesmiddelen): verhoogd risico op
bijwerkingen door verminderde nierfunctie, vooral bij ouderen.
- Medicatiefouten: melden volgens procedure, arts/apotheker informeren.
1
,Methoden van toediening
1. Dosisaerosol (pufje)
- Goed schudden voor gebruik om te voorkomen dat alleen drijfgas wordt ingeademd.
- Mondstuk tussen tanden en lippen, voorkomt dat het medicijn op de tanden
terechtkomt.
- Na inhalatie: 5-10 tellen adem vasthouden, bevordert het neerslaan van het medicijn
in de longen.
- Bij corticosteroïden: mond spoelen om schimmelinfectie/tandbederf te voorkomen.
- Mondstuk reinigen met droge tissue.
2. Dosisaerosol met voorzetkamer
- Toepassen van alle bovengenoemde punten.
- Na activering 5x rustig in- en uitademen of:
- Volledig en langzaam uitademen.
- Druk 1x de dosisaerosol in bij inademing.
- Adem diep in en 5-10 tellen vasthouden.
3. Poederinhalator
- Hoofd licht achterover.
- Mondstuk tussen tanden en lippen.
- Breng de capsule in de inhalator; mondstuk sluiten; zijknop indrukken, hierdoor
wordt de capsule geopend en inhoud vermalen.
- Uitademen vóór inhalatie.
- Krachtige, diepe inhalatie.
- Na inhalatie: adem 5-10 tellen vasthouden.
- Mond spoelen bij corticosteroïden.
- Lege capsule verwijderen.
- Mondstuk reinigen.
4. Vernevelen
- Vloeistof op kamertemperatuur, evt. verdunnen met NaCl 0,9%.
- Controleer goede aansluiting masker of gebruik mondstuk.
- Spuit labelen met ‘vernevelen’.
- Zorgvrager in zittende houding laten ademen door mond (10-15 min).
- Na gebruik: mond en keel spoelen bij corticosteroïden.
- Apparatuur schoonmaken met koud water, onderdelen aan de lucht laten drogen (slang hoeft niet
gereinigd).
2
, MOEDER- EN KINDZORG
Uit- en aankleden van een pasgeborene
- Verzorg het kindje draaiend tijdens uit- en aankleden.
- Duim in het handje leggen → vingers sluiten vanzelf → vergemakkelijkt aantrekken van kleding.
- Ondersteun het kindje met je hand op de rug.
Temperaturen bij een pasgeborene
Benodigdheden:
- Digitale thermometer
- Alcohol 70%
- Wattenbollen
- Bekkentje
- Schone luier
- Lotiondoekjes
Werkwijze:
- Leg materialen klaar, was je handen.
- Kleed het kindje deels uit, maak de luier los, laat onderliggen.
- Draai het kindje op de zij, meet rectaal de temperatuur.
- Maak de thermometer na gebruik schoon (eerst met doekje, daarna met alcohol).
- Doe de luier en kleding weer aan, draaiend verzorgen!
- Noteer bevindingen in het dossier.
In bad doen van een pasgeborene
Voorbereiding:
- Kamertemperatuur 20-22 °C.
- Badwater op temperatuur 37-38 °C.
- Kleding voorverwarmen (om kruik).
- Hydrofielluier, washandje, wasgel (optioneel), aankleedkussen.
Uitvoering:
- Maak het gezichtje en oogjes schoon.
- Kleed het kindje draaiend uit.
- Controleer huid op kleur/wondjes.
- Plaats het kindje in badje met ondersteuning: billen op bodem, voeten tegen rand.
- Was en spoel voorzichtig af, ook haartjes.
- Dep droog met warme hydrofielluier (let op huidplooien).
- Navel controleren, indien nodig verzorgen.
- Kleding aandoen, baby veilig neerleggen.
- Bad legen en schoonmaken, kamer ventileren.
- Materialen opruimen, handen wassen, bevindingen noteren.
Wegen en meten
Lengemeting liggend - Meetplank, voeten in hoek van 90⁰, benen gestrekt zonder kracht.
- Tot ca. 18 maanden liggend meten.
Lengemeting staand - Vanaf 15-18 maanden, met microtoise/stadiometer.
- Kindje uitleg geven, recht staan, hoofd en voeten ontbloot.
Gewicht bepalen - Baby; uitkleden, eventueel droge luier.
- Precieze aflezing (babyweegschaal: tot 10g nauwkeurig.
- Oudere kinderen: met ondergoed of zo min mogelijk kleding.
- BMI berekening vanaf 2 jaar.
Verschonen van een pasgeborene
Benodigdheden:
3
INHALATIEMEDICATIE – VERNEVELEN
Vernevelen is een vorm van inhalatietherapie waarbij medicatie
wordt toegediend met behulp van een vernevelapparaat. Hierbij
wordt het medicijn, dat opgelost is in een vloeistof (vaak
fysiologisch zout, NaCl 0,9%), omgezet in fijne nevel of mist. De
zorgvrager ademt deze nevel vervolgens in via een mondstuk of
via een neus- of mondmasker. Het vernevelapparaat verdeelt de
medicatie-oplossing in zeer kleine druppeltjes, waardoor deze
diep in de longen kunnen worden opgenomen. Vernevelen wordt met name toegepast bij zorgvragers die
de reguliere inhalatietechniek (zoals via een dosisaerosol of poederinhalator) niet goed kunnen uitvoeren.
Een zorgmedewerker die bekwaam is in het toedienen van medicatie beschikt over:
- Voldoende kennis van de werking van geneesmiddelen, het ziektebeeld van de zorgvrager, het gehele
medicatieproces en mogelijke medicatieproblemen, zoals bijwerkingen en complicaties.
- Voldoende vaardigheden om medicatie in diverse toedieningsvormen verantwoord toe te dienen, en
om eventuele problemen in het medicijngebruik tijdig te signaleren en op te lossen of adequaat over
te dragen.
- Een professionele houding die past bij het zorgvuldig en veilig omgaan met het toedienen van
medicatie.
Indicatie
- Benauwdheid
- COPD
- Astma
- Allergische reacties
- Neurologische stoornissen
- Bepaalde darmziekten
- Longontsteking
- Bronchiolitis
Inhalatiemedicatie remt ontstekingen in de longen. Hoewel COPD en astma niet te genezen zijn, helpt
inhalatiemedicatie om klachten te beheersen.
Voordelen:
- Directe werking op de plek waar het nodig is.
- Minder medicatie nodig.
- Minder bijwerkingen dan tabletten.
- Geen risico op verslaving.
Nadelen:
- Behandeling duurt 10-15 minuten.
- Beperkte mobiliteit door aansluiting van het apparaat op het lichtnet.
Inhalatietherapie
Inhaleren betekent dat een medicijn via de mond wordt ingeademd. Het voordeel hiervan is dat het middel
direct op de juiste plaats in de longen terechtkomt, waar het nodig is.
Volgorde van inhaleren bij kortademigheid/benauwdheid:
1. Kortwerkende luchtwegverwijders (werkt 4-6 uur)
2. Langwerkende luchtwegverwijders (werkt 12-24 uur)
3. Ontstekingsremmers
Tussen inhaleren van verschillende medicijnen: 1 minuut wachten.
,Luchtwegverwijders
Luchtwegverwijders ontspannen de spiertjes rondom de luchtwegen, waardoor deze wijder worden en
ademhalen makkelijker gaat. Ze verminderen de benauwdheid, maar pakken de onderliggende ontsteking
niet aan.
Indicatie:
- Bij astma: bij frequente klachten schrijft de arts naast luchtwegverwijders ook ontstekingsremmers
voor, om verergering van de ontsteking te voorkomen.
- Bij COPD: vaak worden alléén luchtwegverwijders gegeven, omdat ontstekingsremmers niet altijd
effectief zijn.
Soorten luchtwegverwijders:
- Kortwerkend: werkt binnen 5-20 min, effect 4-6 uur. Geschikt voor acute klachten of preventief bij
inspanning.
- Langwerkend: werkt na 10-60 min, effect 12-24 uur. Voor onderhoudsbehandeling.
Inhalatiecorticosteroïden (ontstekingsremmers)
Inhalatiecorticosteroïden remmen de ontsteking in de luchtwegen en beschermen tegen prikkels.
Werking:
- Verminderen gevoeligheid voor ontstekingsprikkels.
- Remmen ontstekingscellen.
- Verminderen slijmproductie.
- Bescherming tegen allergische reacties.
Werkingsmechanisme:
- Verminderen de gevoeligheid van luchtwegweefsel voor prikkels.
- Remmen de infiltratie van ontstekingscellen.
- Beïnvloeden eiwitten die de aanmaak en afgifte van prostaglandinen en leukotriënen tegengaan.
- Remmen de allergische reactie waarbij mestcellen via IgE geactiveerd worden.
Effect treedt op na dagen tot weken, optimaal resultaat na maanden.
Aandachtspunten bij toediening van inhalatiemedicatie
Voor de handeling:
- Handhygiëne toepassen.
- Benodigdheden klaarzetten.
- Medicijn en toedienlijst controleren: naam, geboortedatum, medicijnsoort, dosering, vervaldatum,
wijze en tijdstip.
- Indien nodig: dubbele controle.
Na de handeling:
- Handhygiëne toepassen.
- Toedienlijst aftekenen en bevindingen noteren.
Veiligheid:
- Gebruik van GDS (geneesmiddelendistributiesysteem) zoals medicatierol (baxter).
- Dubbele controle vereist bij risicovolle medicatie.
Complicaties:
- Overgevoeligheidsreacties: o.a. netelroos, zwellingen, benauwdheid, anafylaxie.
- Polyfarmacie (langdurig gebruik van ≥5 verschillende geneesmiddelen): verhoogd risico op
bijwerkingen door verminderde nierfunctie, vooral bij ouderen.
- Medicatiefouten: melden volgens procedure, arts/apotheker informeren.
1
,Methoden van toediening
1. Dosisaerosol (pufje)
- Goed schudden voor gebruik om te voorkomen dat alleen drijfgas wordt ingeademd.
- Mondstuk tussen tanden en lippen, voorkomt dat het medicijn op de tanden
terechtkomt.
- Na inhalatie: 5-10 tellen adem vasthouden, bevordert het neerslaan van het medicijn
in de longen.
- Bij corticosteroïden: mond spoelen om schimmelinfectie/tandbederf te voorkomen.
- Mondstuk reinigen met droge tissue.
2. Dosisaerosol met voorzetkamer
- Toepassen van alle bovengenoemde punten.
- Na activering 5x rustig in- en uitademen of:
- Volledig en langzaam uitademen.
- Druk 1x de dosisaerosol in bij inademing.
- Adem diep in en 5-10 tellen vasthouden.
3. Poederinhalator
- Hoofd licht achterover.
- Mondstuk tussen tanden en lippen.
- Breng de capsule in de inhalator; mondstuk sluiten; zijknop indrukken, hierdoor
wordt de capsule geopend en inhoud vermalen.
- Uitademen vóór inhalatie.
- Krachtige, diepe inhalatie.
- Na inhalatie: adem 5-10 tellen vasthouden.
- Mond spoelen bij corticosteroïden.
- Lege capsule verwijderen.
- Mondstuk reinigen.
4. Vernevelen
- Vloeistof op kamertemperatuur, evt. verdunnen met NaCl 0,9%.
- Controleer goede aansluiting masker of gebruik mondstuk.
- Spuit labelen met ‘vernevelen’.
- Zorgvrager in zittende houding laten ademen door mond (10-15 min).
- Na gebruik: mond en keel spoelen bij corticosteroïden.
- Apparatuur schoonmaken met koud water, onderdelen aan de lucht laten drogen (slang hoeft niet
gereinigd).
2
, MOEDER- EN KINDZORG
Uit- en aankleden van een pasgeborene
- Verzorg het kindje draaiend tijdens uit- en aankleden.
- Duim in het handje leggen → vingers sluiten vanzelf → vergemakkelijkt aantrekken van kleding.
- Ondersteun het kindje met je hand op de rug.
Temperaturen bij een pasgeborene
Benodigdheden:
- Digitale thermometer
- Alcohol 70%
- Wattenbollen
- Bekkentje
- Schone luier
- Lotiondoekjes
Werkwijze:
- Leg materialen klaar, was je handen.
- Kleed het kindje deels uit, maak de luier los, laat onderliggen.
- Draai het kindje op de zij, meet rectaal de temperatuur.
- Maak de thermometer na gebruik schoon (eerst met doekje, daarna met alcohol).
- Doe de luier en kleding weer aan, draaiend verzorgen!
- Noteer bevindingen in het dossier.
In bad doen van een pasgeborene
Voorbereiding:
- Kamertemperatuur 20-22 °C.
- Badwater op temperatuur 37-38 °C.
- Kleding voorverwarmen (om kruik).
- Hydrofielluier, washandje, wasgel (optioneel), aankleedkussen.
Uitvoering:
- Maak het gezichtje en oogjes schoon.
- Kleed het kindje draaiend uit.
- Controleer huid op kleur/wondjes.
- Plaats het kindje in badje met ondersteuning: billen op bodem, voeten tegen rand.
- Was en spoel voorzichtig af, ook haartjes.
- Dep droog met warme hydrofielluier (let op huidplooien).
- Navel controleren, indien nodig verzorgen.
- Kleding aandoen, baby veilig neerleggen.
- Bad legen en schoonmaken, kamer ventileren.
- Materialen opruimen, handen wassen, bevindingen noteren.
Wegen en meten
Lengemeting liggend - Meetplank, voeten in hoek van 90⁰, benen gestrekt zonder kracht.
- Tot ca. 18 maanden liggend meten.
Lengemeting staand - Vanaf 15-18 maanden, met microtoise/stadiometer.
- Kindje uitleg geven, recht staan, hoofd en voeten ontbloot.
Gewicht bepalen - Baby; uitkleden, eventueel droge luier.
- Precieze aflezing (babyweegschaal: tot 10g nauwkeurig.
- Oudere kinderen: met ondergoed of zo min mogelijk kleding.
- BMI berekening vanaf 2 jaar.
Verschonen van een pasgeborene
Benodigdheden:
3
