Toxicologie – voedingsmiddelen
1. Chocolade
Er zijn ook bodembedekkers die chocoladecomponenten bevatten
Geeft stimulatie ZS, maar vooral hartspieren met ritmestoornissen
Inhoud: theobromide
Vooral bij puur en melk ipv wit
Symptomen: stimulatie CZS, hartspier dr binding op adenosine -R
braken, tachycardie, hartritmestoornissen
Therapie: anti-aritmica, hartbewaking, convulsie, dier laten braken,
actieve kool
2. Xylitol
Als zoetstof (suikervervanger)
Snel hypoglycemie dr snelle afscheiding insuline
Kan ook hepatotoxisch zijn bij hoge dosis
Symptomen: zwakte, ataxie, collaps, convulsie
Behandeling: symptomatisch
3. Allium spp
= lookachtige producten: ui, prei, look, bieslook
Vooral bij honden: schade aan RBC membraan Hb afgebroken
donkergekleurde spots in RBC dr ophoping gefragmenteerde Hb (heinz)
Vooral bij rauwe ui!! Het zijn zwavelverbindingen die scherp zijn v geur
Symptomen: hemolytische anemie, hematurie, hemolyse, lethargie,
Behandeling: bloedtransfusie eventueel
4. Cannabis
Wat: THC lipofiel, vetoplosbaar
Therapie: IVLE (traag)
Symptomen: ofwel suf en depressief ofwel agressief excitatie, urineverlies
5. Overig
Avocado: vogels
Druiven en rozijnen (!!) bij honden, ook macadamianoten
Toxicologie – skelet
Fluor en selenium (n-metalen): tekort of teveel
FLUOROSIS (chronische fluorvergiftiging)
Ons drinkwater is gefluoreerd (nuttig: caries voorkomen)
Bronnen voor dieren
Zit in natuur, is element van aardkorst
, Boorputwater
Voeder: in zware industrien maakt men gebruik van fluorhoudende
klei emissie rookpluim geeft F2 kan op gewassen komen (3km)
Meststoffenindustrie: aan pulp voegt men soms bindmiddel toe
(CaF2) (F2 en HF + CaSO4) gyps genoemd
Aluminiumbedrijven, steenbakkerij, staalgieterij, vulkaanuitbarsting
Symptomen: kreupel, manken, skeletaantasting
Directe oppervlakkige contaminatie
Er is weinig opname dr planten via wortels
Regen speelt belangrijke rol in fluorosis
1. Spoelend effect op bladeren en gras afname toxiciteit
2. Verhoging bezoedeling en toxiciteit: gassen opgelost, afgezet op
bodem en blad-opp, opspattende grond geeft contaminatie plant
Opspattend effect: contaminatie tijdens winterperiode (bietenkop, …)
1. Oplosbaarheid van verbinding: wateroplosbaarheid van belang
vooral fluorgas, fluorwaterstof en Na-fluoride zijn uitermate giftig
2. Fluor is meest giftig indien onder vorm van stof/gas uitgestoten
3. Topografische& klimatologische omstandigheden: windrichting,
neerslag
4. Duur opname en fluor-c
5. Diersoortgevoeligheid: rundvee > schaap > varken > paard > kip
(kip omdat die lage orale F heeft) (F gaat hypo-Ca geven)
6. Leeftijd en fysiologische omstandigheden: gevoeligste dieren zijn die
met intens Ca++ metabolisme, bij rundvee drachtige dieren/melkkoe
Bron: voeding en drinkwater (boorputten, kleilagen gecont met fluor),
akkergewassen, ingekuild voeder
Kan ook dr industrie die fluor uitstoot (steenbakkerij, emailfabrieken)
Kinetiek
Duurt lang eer je tekenen van kreupelheid ziet (HK 6m-1j)
Opname via voeder/drinkwater, nauwelijks ingedademd (1%)
Afh van waar het zicht bevindt en welke dosis en blootstelling:
1/ Acuut: grootste hoev ivn zachte weefsels (nier, hoogste c urine) en
bloed – nog niet in skelet
2/ Chronisch: meer tijd te stapelen, stapelt zich in tanden en beenderen
Eliminatie (er is gn metabolisme)
Pure uitscheiding via urine
Fluorosis >15ppm aan fluorgehalte in urine
Zwakke correlatie met hetgeen je vindt in urine en hetgeen in
lichaam stapelt: dus check meerder dieren apart
!melk vormt gn probleem vr humane consumptie
Acute fluorintoxicatie
Vooral calciprieve werking (bindt Ca): remt processen waar Ca belangrijke
rol in speelt remming bloedstolling, tonus spieren (tremoren)
,Chrnoische fluorintoxicatie
Stapelt onder vorm van abnormaal apatiet (fluorapatiet) – abnormale
kristalstructuur met abnormale afmetingen
Verdikkingen en uitstulpingen (exostoses) op beenderen
Kreupelheid en zwak skelet
Bij jonge dieren stapeling in tanden met schade
Ameloblasten en odontoblasten functioneren niet meer goed
Slechte tandvorming, witte stippen, breken snel
Bij rund 6m-3j (na 3j gn tandproblemen, wel kreupelheid)
Fluor zorgt ook vr minder goeie werking enzymen
Uiteindelijk laat F los van stapelplaats bloedbaan zachte weefsels, …
systemische intoxicatie: verminderde bloedstolling, spierzwakte,
verminderde enzyme activiteit
Symptomen
Kreupelheid (intermitterend en alternerend), vooral jonge dieren, soms
spontane fracturen, exostoses, erdikkingen op beenderen
Finaal: nefritis, sterk vermageren, verlies nutrienten, decubitus
Diagnose
Kreupelheid, tanden bij jonge dieren, labo-onderzoek (urine, beenderen)
Behandeling
Er is gn antidoor (je kan het niet copmlexeren met EDTA)
Advie:s veranderen van water, probeer Al te geven (zorgt vr minder
resorptie door het in te mengen met voeder)
SELENIUM
Ook te maken met kreupelheid en bewegingsstoornissen
Symptomen van deficientie = symptomen van intoxicatie
Dus bloedanalyse doen om te kijken welke het is
Beschermt cm tegen ox afbraak, soort anti-oxidans
Bronnen
GHD: planten (dus voeding) en niet drinkwater!!
Planten kunnen Se accumuleren
Er zijn indicatorplanten die enkel op Se rijke bodem groeien
Ook kaf bevat Se
Deficientie = white muscle disease
KHD: shampoo met Se erin (resorptie, aflikken)
In planten zit Se vaak aan organische verbidning (organo-Se) gebonden en
dit is toxischer want grotere F, maar in lichaam toch omgezet tot ionair Se
(vooral seleniet, 2+)
Elementair Se (lading 0) = niet toxisch
, Passeert placentabarrière (foetotoxisch, teratogeen), gaat in eidooier
(misvormingen, verminderde uitkippings%), stapelt in haren, hoeven
Intoxicatie = deficientie
Se werkt via glutathionperoxidase (beschermt cellen tegen ox schade)
te kort: te weinig glutathionperoxidase cellen met ox schade
voroal spiercellen kapot bewegingsstoornissen, zwakte
te veel: Se stimuleert overmatig lutathionperoxidase GSH (anti-
oxidant) geraakt opgebruikt terug ox schade celschade
Symptomen
Cm beschadiging, vooral van spiervezels
Acuut: komt bij ons niet voor, sterfte binnen 3d
Subacuut: blind staggers (abnormale gang, zichtproblemen)
Chrnoisch: alkali disease, ook staggers, stapeling in haren en hoeven met
verlies van haren, misvormingen van hoeven, embryonale misvorming kip
Behandeling
Glutathione terug op gang brengen dr eiwitrijke voeding (SH)
Vit E TEGENAANGEWEZEN: synergistisch effect!!
Bij vermoeden Se-rijke bodem: sulfaatbemesting doen
Toxicologie – PCB’s, dioxines, PFAS
POLYGECHLOREERDE BIFENYLEN (PCB’S)
Dioxine crisis (1999)
Op frauduleuze manier vet verwerkt in veevoeder gekomen
Gevolgen: politiek, controle voedselveiligheid (FAVV), crisis volksgezondh
veel dieren moesten afgeslacht worden, dingen uit rekken gehaald
Zorgde voor bio-accumulatie in vetrijke weefsels
Dioxine zonder PCB’s
Soms ook dioxinecrisis zonder PCB (wel uitzonderlijk): bv zoutzuur om
gelatine uit varkensbotten te onttrekken
Polygechloreerde bifenylen (PCBs)
2 fenylringen met hiertussen enkelvoudige binding
1/meerdere Cl-atomen
Enkelvoudige binding dus molecule kan draaien in/uit vlak
effect op toxiciteit
Toxiciteit
1. Chocolade
Er zijn ook bodembedekkers die chocoladecomponenten bevatten
Geeft stimulatie ZS, maar vooral hartspieren met ritmestoornissen
Inhoud: theobromide
Vooral bij puur en melk ipv wit
Symptomen: stimulatie CZS, hartspier dr binding op adenosine -R
braken, tachycardie, hartritmestoornissen
Therapie: anti-aritmica, hartbewaking, convulsie, dier laten braken,
actieve kool
2. Xylitol
Als zoetstof (suikervervanger)
Snel hypoglycemie dr snelle afscheiding insuline
Kan ook hepatotoxisch zijn bij hoge dosis
Symptomen: zwakte, ataxie, collaps, convulsie
Behandeling: symptomatisch
3. Allium spp
= lookachtige producten: ui, prei, look, bieslook
Vooral bij honden: schade aan RBC membraan Hb afgebroken
donkergekleurde spots in RBC dr ophoping gefragmenteerde Hb (heinz)
Vooral bij rauwe ui!! Het zijn zwavelverbindingen die scherp zijn v geur
Symptomen: hemolytische anemie, hematurie, hemolyse, lethargie,
Behandeling: bloedtransfusie eventueel
4. Cannabis
Wat: THC lipofiel, vetoplosbaar
Therapie: IVLE (traag)
Symptomen: ofwel suf en depressief ofwel agressief excitatie, urineverlies
5. Overig
Avocado: vogels
Druiven en rozijnen (!!) bij honden, ook macadamianoten
Toxicologie – skelet
Fluor en selenium (n-metalen): tekort of teveel
FLUOROSIS (chronische fluorvergiftiging)
Ons drinkwater is gefluoreerd (nuttig: caries voorkomen)
Bronnen voor dieren
Zit in natuur, is element van aardkorst
, Boorputwater
Voeder: in zware industrien maakt men gebruik van fluorhoudende
klei emissie rookpluim geeft F2 kan op gewassen komen (3km)
Meststoffenindustrie: aan pulp voegt men soms bindmiddel toe
(CaF2) (F2 en HF + CaSO4) gyps genoemd
Aluminiumbedrijven, steenbakkerij, staalgieterij, vulkaanuitbarsting
Symptomen: kreupel, manken, skeletaantasting
Directe oppervlakkige contaminatie
Er is weinig opname dr planten via wortels
Regen speelt belangrijke rol in fluorosis
1. Spoelend effect op bladeren en gras afname toxiciteit
2. Verhoging bezoedeling en toxiciteit: gassen opgelost, afgezet op
bodem en blad-opp, opspattende grond geeft contaminatie plant
Opspattend effect: contaminatie tijdens winterperiode (bietenkop, …)
1. Oplosbaarheid van verbinding: wateroplosbaarheid van belang
vooral fluorgas, fluorwaterstof en Na-fluoride zijn uitermate giftig
2. Fluor is meest giftig indien onder vorm van stof/gas uitgestoten
3. Topografische& klimatologische omstandigheden: windrichting,
neerslag
4. Duur opname en fluor-c
5. Diersoortgevoeligheid: rundvee > schaap > varken > paard > kip
(kip omdat die lage orale F heeft) (F gaat hypo-Ca geven)
6. Leeftijd en fysiologische omstandigheden: gevoeligste dieren zijn die
met intens Ca++ metabolisme, bij rundvee drachtige dieren/melkkoe
Bron: voeding en drinkwater (boorputten, kleilagen gecont met fluor),
akkergewassen, ingekuild voeder
Kan ook dr industrie die fluor uitstoot (steenbakkerij, emailfabrieken)
Kinetiek
Duurt lang eer je tekenen van kreupelheid ziet (HK 6m-1j)
Opname via voeder/drinkwater, nauwelijks ingedademd (1%)
Afh van waar het zicht bevindt en welke dosis en blootstelling:
1/ Acuut: grootste hoev ivn zachte weefsels (nier, hoogste c urine) en
bloed – nog niet in skelet
2/ Chronisch: meer tijd te stapelen, stapelt zich in tanden en beenderen
Eliminatie (er is gn metabolisme)
Pure uitscheiding via urine
Fluorosis >15ppm aan fluorgehalte in urine
Zwakke correlatie met hetgeen je vindt in urine en hetgeen in
lichaam stapelt: dus check meerder dieren apart
!melk vormt gn probleem vr humane consumptie
Acute fluorintoxicatie
Vooral calciprieve werking (bindt Ca): remt processen waar Ca belangrijke
rol in speelt remming bloedstolling, tonus spieren (tremoren)
,Chrnoische fluorintoxicatie
Stapelt onder vorm van abnormaal apatiet (fluorapatiet) – abnormale
kristalstructuur met abnormale afmetingen
Verdikkingen en uitstulpingen (exostoses) op beenderen
Kreupelheid en zwak skelet
Bij jonge dieren stapeling in tanden met schade
Ameloblasten en odontoblasten functioneren niet meer goed
Slechte tandvorming, witte stippen, breken snel
Bij rund 6m-3j (na 3j gn tandproblemen, wel kreupelheid)
Fluor zorgt ook vr minder goeie werking enzymen
Uiteindelijk laat F los van stapelplaats bloedbaan zachte weefsels, …
systemische intoxicatie: verminderde bloedstolling, spierzwakte,
verminderde enzyme activiteit
Symptomen
Kreupelheid (intermitterend en alternerend), vooral jonge dieren, soms
spontane fracturen, exostoses, erdikkingen op beenderen
Finaal: nefritis, sterk vermageren, verlies nutrienten, decubitus
Diagnose
Kreupelheid, tanden bij jonge dieren, labo-onderzoek (urine, beenderen)
Behandeling
Er is gn antidoor (je kan het niet copmlexeren met EDTA)
Advie:s veranderen van water, probeer Al te geven (zorgt vr minder
resorptie door het in te mengen met voeder)
SELENIUM
Ook te maken met kreupelheid en bewegingsstoornissen
Symptomen van deficientie = symptomen van intoxicatie
Dus bloedanalyse doen om te kijken welke het is
Beschermt cm tegen ox afbraak, soort anti-oxidans
Bronnen
GHD: planten (dus voeding) en niet drinkwater!!
Planten kunnen Se accumuleren
Er zijn indicatorplanten die enkel op Se rijke bodem groeien
Ook kaf bevat Se
Deficientie = white muscle disease
KHD: shampoo met Se erin (resorptie, aflikken)
In planten zit Se vaak aan organische verbidning (organo-Se) gebonden en
dit is toxischer want grotere F, maar in lichaam toch omgezet tot ionair Se
(vooral seleniet, 2+)
Elementair Se (lading 0) = niet toxisch
, Passeert placentabarrière (foetotoxisch, teratogeen), gaat in eidooier
(misvormingen, verminderde uitkippings%), stapelt in haren, hoeven
Intoxicatie = deficientie
Se werkt via glutathionperoxidase (beschermt cellen tegen ox schade)
te kort: te weinig glutathionperoxidase cellen met ox schade
voroal spiercellen kapot bewegingsstoornissen, zwakte
te veel: Se stimuleert overmatig lutathionperoxidase GSH (anti-
oxidant) geraakt opgebruikt terug ox schade celschade
Symptomen
Cm beschadiging, vooral van spiervezels
Acuut: komt bij ons niet voor, sterfte binnen 3d
Subacuut: blind staggers (abnormale gang, zichtproblemen)
Chrnoisch: alkali disease, ook staggers, stapeling in haren en hoeven met
verlies van haren, misvormingen van hoeven, embryonale misvorming kip
Behandeling
Glutathione terug op gang brengen dr eiwitrijke voeding (SH)
Vit E TEGENAANGEWEZEN: synergistisch effect!!
Bij vermoeden Se-rijke bodem: sulfaatbemesting doen
Toxicologie – PCB’s, dioxines, PFAS
POLYGECHLOREERDE BIFENYLEN (PCB’S)
Dioxine crisis (1999)
Op frauduleuze manier vet verwerkt in veevoeder gekomen
Gevolgen: politiek, controle voedselveiligheid (FAVV), crisis volksgezondh
veel dieren moesten afgeslacht worden, dingen uit rekken gehaald
Zorgde voor bio-accumulatie in vetrijke weefsels
Dioxine zonder PCB’s
Soms ook dioxinecrisis zonder PCB (wel uitzonderlijk): bv zoutzuur om
gelatine uit varkensbotten te onttrekken
Polygechloreerde bifenylen (PCBs)
2 fenylringen met hiertussen enkelvoudige binding
1/meerdere Cl-atomen
Enkelvoudige binding dus molecule kan draaien in/uit vlak
effect op toxiciteit
Toxiciteit
