H8: Biologische benadering
Groeiende interesse biologische psychologie
Gaat ervan uit:
• alles wat mensen doen uiteindelijk terug te brengen is tot biologische processen
• menselijke gedragingen, gevoelens en gedachten te verklaren vanuit de biologische
componenten ervan
• “We zijn ons brein”
Fukuyama:
• Waarschuwt ons voor de biotechnologische revolutie die ons nog te wachten staat
• Technologische revoluties: ons voor nieuwe uitdagingen stellen -> stellen ons in staat de
mens te manipuleren
o Bv. de gedragsgenetica,
o de evolutionaire biologie
o de neurofarmacologie
• “We zullen in de naaste toekomst voor ethische keuzes komen te staan”
1 Uitgangspunten en basisbegrippen
1.1 Ons gedrag, onze gevoelens en onze gedachten worden bepaald door
biologische factoren
De biologische psychologie gaat er van uit:
• Ons gedrag, onze gevoelens en onze gedachten hangen samen met
o of veroorzaakt wordt door biologische processen in het lichaam
o werking/bouw hersenen/zenuwstelsel
o erfelijke bagage
o endocriene stelsel (hormoonstelsel)
Veel mensen: stellen psychologische en biologische processen gelijk
-> maar: 2 heel verschillende zaken
Biologische processen Psychische processen
= hersenen vormen netwerk van neuronen, = stroom van subjectieve ervaringen (bv.
synapsen en neurotransmitters vormen; staan ervaring pijn, genot, woede, liefde)
voortdurend met elkaar in communicatie
HERSENEN GEEST
1
,=> Geen enkele verklaring voor de manier waarop het psychische voortvloeit uit de hersenen
=> Geen zin vragen: welke factor primair -> bepaald interactie tussen biologische processen of de
psychologische processen
Biologische correlaat van het gedrag
= ons gedrag, onze gevoelens en onze gedachten hangen samen biologische processen
-> ?Biedt dit een verklaring/oorzaak voor het gedrag?
Bv. Zijn hormonen de oorzaak van mijn verliefdheid?
De ene: De andere:
Zoeken oorzaak alleen in interne, biologische Benadrukken interactie interne en externe,
factoren omgevingsfactoren
-> Steeds meer aanvaardt: ook binnen biologische benadering:
Externe factoren (bijvoorbeeld: opvoeding of de omgeving) ook kunnen beïnvloeden (maar vooral
via beïnvloeden van die interne biologische processen)
1.2 De biologische psychologie ontrafelt het gedrag, de gevoelens en de
gedachten in zijn verschillende biologische componenten
Oorzaak gedrag, gevoelens, gedachten kom je te weten door de mens uiteen te rafelen tot de
kleinste details
De biologische psychologie gaat op zoek naar hoe virus, erfelijk gen, celafwijking, hersenletsel,
teveel/tekort neurotransmitters, … ons gedrag gaan bepalen
Complexe fenomenen herleiden tot steeds kleinere biologische eenheden
-> lijkt hierin op behavioristische benadering
1.3 De biologische psychologie gaat niet langer uit van een dualistisch model
René Descartes:
“Geest en lichaam verschillen wezenlijk van elkaar” <-> biologische psychologie
Het lichaam De geest
De res extensa De res cogitans
Het stoffelijke Het immateriële
-> vader van dualisme (wij geloven dit ook)
=> leidt tot:
• een wetenschap over het stoffelijke (= de latere biologie/geneeskunde)
• een wetenschap of het geestelijke (= de latere psychologie)
MAAR biologische psychologie:
• NIET uit van dualistisch model
• WEL uit van gegeven: geen wezenlijk onderscheid tss geest en lichaam (want alles wat psychisch
beschouwd is -> terug te voeren op fysieke, biologische processen)
• GEEN nood aan iets niet-fysiek (geest/psyche), om GGG te verklaren
2
, 1.4 De biologische psychologie gaat uit van een medisch onderzoeksmodel
Benadert naar analogie met de traditionele geneeskunde het gedrag
-> gebruik onderzoek op dieren beter inzicht in gedrag krijgen
• Analytisch (vss. aspecten uitrafelen en bekijken)
• Monocausaal (1 oorzaak, 1 gevolg)
• Lineair
Hantering positieve wetenschappelijke benadering:
= gebaseerd op waarneembare, meetbare fenomenen en repliceerbare (=herhaalbare) experimenten
bij grote groepen mensen
2 Hedendaagse denkers
Afgelopen decennia:
• Ontwikkeling steeds geavanceerder technologieën (bv. PET- en MRI-scans)
• Ontstaan subdisciplines ontstaan
o Neuropsychologie en de neuropsychopathologie
o Psychofarmacologie en de sociobiologie
o Gedrags- en populatiegenetica
Steeds prominentere plaats binnen opleidingen hogescholen/universiteiten in mens- en
maatschappijwetenschappen
Evolutionaire benadering:
= 1 van de hoekstenen biologische benadering
= gedrag verklaard vanuit langdurige evolutionaire geschiedenis en evolutietheorie Darwin
Psychische functies:
• Geheugen, aandacht, waarneming en taal
• Menselijke eigenschappen en gedragingen zoals empathie, altruïsme, partnerkeuze,
leiderschap en agressie
-> beschouwd vanuit het perspectief van natuurlijke selectie -> zo ontstaan bepaalde
gedragsaanpassingen (op zelfde manier als anatomische en fysiologische aanpassingen)
-> alleen wanneer deze gedragsaanpassingen: de overlevingskansen + de kansen op voortplanting
vergrootten, bleven die bestaan en werden die doorgegeven aan de volgende
Binnen biologische psychologie: nog geen beslissing afgelopen decennia de discussie rond lichaam en
geest
3
Groeiende interesse biologische psychologie
Gaat ervan uit:
• alles wat mensen doen uiteindelijk terug te brengen is tot biologische processen
• menselijke gedragingen, gevoelens en gedachten te verklaren vanuit de biologische
componenten ervan
• “We zijn ons brein”
Fukuyama:
• Waarschuwt ons voor de biotechnologische revolutie die ons nog te wachten staat
• Technologische revoluties: ons voor nieuwe uitdagingen stellen -> stellen ons in staat de
mens te manipuleren
o Bv. de gedragsgenetica,
o de evolutionaire biologie
o de neurofarmacologie
• “We zullen in de naaste toekomst voor ethische keuzes komen te staan”
1 Uitgangspunten en basisbegrippen
1.1 Ons gedrag, onze gevoelens en onze gedachten worden bepaald door
biologische factoren
De biologische psychologie gaat er van uit:
• Ons gedrag, onze gevoelens en onze gedachten hangen samen met
o of veroorzaakt wordt door biologische processen in het lichaam
o werking/bouw hersenen/zenuwstelsel
o erfelijke bagage
o endocriene stelsel (hormoonstelsel)
Veel mensen: stellen psychologische en biologische processen gelijk
-> maar: 2 heel verschillende zaken
Biologische processen Psychische processen
= hersenen vormen netwerk van neuronen, = stroom van subjectieve ervaringen (bv.
synapsen en neurotransmitters vormen; staan ervaring pijn, genot, woede, liefde)
voortdurend met elkaar in communicatie
HERSENEN GEEST
1
,=> Geen enkele verklaring voor de manier waarop het psychische voortvloeit uit de hersenen
=> Geen zin vragen: welke factor primair -> bepaald interactie tussen biologische processen of de
psychologische processen
Biologische correlaat van het gedrag
= ons gedrag, onze gevoelens en onze gedachten hangen samen biologische processen
-> ?Biedt dit een verklaring/oorzaak voor het gedrag?
Bv. Zijn hormonen de oorzaak van mijn verliefdheid?
De ene: De andere:
Zoeken oorzaak alleen in interne, biologische Benadrukken interactie interne en externe,
factoren omgevingsfactoren
-> Steeds meer aanvaardt: ook binnen biologische benadering:
Externe factoren (bijvoorbeeld: opvoeding of de omgeving) ook kunnen beïnvloeden (maar vooral
via beïnvloeden van die interne biologische processen)
1.2 De biologische psychologie ontrafelt het gedrag, de gevoelens en de
gedachten in zijn verschillende biologische componenten
Oorzaak gedrag, gevoelens, gedachten kom je te weten door de mens uiteen te rafelen tot de
kleinste details
De biologische psychologie gaat op zoek naar hoe virus, erfelijk gen, celafwijking, hersenletsel,
teveel/tekort neurotransmitters, … ons gedrag gaan bepalen
Complexe fenomenen herleiden tot steeds kleinere biologische eenheden
-> lijkt hierin op behavioristische benadering
1.3 De biologische psychologie gaat niet langer uit van een dualistisch model
René Descartes:
“Geest en lichaam verschillen wezenlijk van elkaar” <-> biologische psychologie
Het lichaam De geest
De res extensa De res cogitans
Het stoffelijke Het immateriële
-> vader van dualisme (wij geloven dit ook)
=> leidt tot:
• een wetenschap over het stoffelijke (= de latere biologie/geneeskunde)
• een wetenschap of het geestelijke (= de latere psychologie)
MAAR biologische psychologie:
• NIET uit van dualistisch model
• WEL uit van gegeven: geen wezenlijk onderscheid tss geest en lichaam (want alles wat psychisch
beschouwd is -> terug te voeren op fysieke, biologische processen)
• GEEN nood aan iets niet-fysiek (geest/psyche), om GGG te verklaren
2
, 1.4 De biologische psychologie gaat uit van een medisch onderzoeksmodel
Benadert naar analogie met de traditionele geneeskunde het gedrag
-> gebruik onderzoek op dieren beter inzicht in gedrag krijgen
• Analytisch (vss. aspecten uitrafelen en bekijken)
• Monocausaal (1 oorzaak, 1 gevolg)
• Lineair
Hantering positieve wetenschappelijke benadering:
= gebaseerd op waarneembare, meetbare fenomenen en repliceerbare (=herhaalbare) experimenten
bij grote groepen mensen
2 Hedendaagse denkers
Afgelopen decennia:
• Ontwikkeling steeds geavanceerder technologieën (bv. PET- en MRI-scans)
• Ontstaan subdisciplines ontstaan
o Neuropsychologie en de neuropsychopathologie
o Psychofarmacologie en de sociobiologie
o Gedrags- en populatiegenetica
Steeds prominentere plaats binnen opleidingen hogescholen/universiteiten in mens- en
maatschappijwetenschappen
Evolutionaire benadering:
= 1 van de hoekstenen biologische benadering
= gedrag verklaard vanuit langdurige evolutionaire geschiedenis en evolutietheorie Darwin
Psychische functies:
• Geheugen, aandacht, waarneming en taal
• Menselijke eigenschappen en gedragingen zoals empathie, altruïsme, partnerkeuze,
leiderschap en agressie
-> beschouwd vanuit het perspectief van natuurlijke selectie -> zo ontstaan bepaalde
gedragsaanpassingen (op zelfde manier als anatomische en fysiologische aanpassingen)
-> alleen wanneer deze gedragsaanpassingen: de overlevingskansen + de kansen op voortplanting
vergrootten, bleven die bestaan en werden die doorgegeven aan de volgende
Binnen biologische psychologie: nog geen beslissing afgelopen decennia de discussie rond lichaam en
geest
3
