Van ‘voor de cliënt’ naar ‘met de
cliënt’
Een onderzoek naar betrokkenheid van cliënten met een
licht verstandelijke beperking
Eindrapportage: ****
Studentnummer: ****
Opdrachtgever: ****
Eerste beoordelaar: ****
Tweede beoordelaar: ****
Inleverdatum: 11 maart 2019
1
, Als ik je vraag naar mij te luisteren
en jij begint mij adviezen te geven,
dan doe je niet wat ik je vraag.
Als ik je vraag naar mij te luisteren
en jij begint mij te vertellen,
waarom ik iets niet zo moet voelen als ik voel,
dan neem jij mijn gevoelens niet serieus.
Als ik je vraag naar mij te luisteren,
en jij denkt dat jij iets moet doen
om mijn problemen op te lossen,
dan laat je mij in de steek,
hoe vreemd dat ook mag lijken.
Dus, alsjeblieft, luister alleen maar naar me
en probeer me te begrijpen.
En als je wilt praten,
wacht dan even en ik beloof je
dat ik op mijn beurt naar jou zal luisteren.
(Buscaglia, 1924-1998)
2
,Voorwoord
Voor u ligt het adviesrapport “Van ‘voor de cliënt’ naar ‘met de cliënt’”. Dit adviesrapport richt zich
op het vergroten van de betrokkenheid onder de cliënten van het Ambulant Behandelcentrum van
Lijn5. Dit adviesrapport is geschreven in opdracht van Inholland en Lijn5 in het kader van mijn
afstudeeronderzoek voor de opleiding Pedagogiek aan Hogeschool Inholland te Amsterdam.
Mijn dank gaat uit naar de medewerkers van Lijn5 en naar de cliënten van het Ambulant
Behandelcentrum voor het mogelijk maken van dit onderzoek.
Ik wens u veel leesplezier.
****
Zaanstad, 18 januari 2019
3
,Inhoud
1. Inleiding..............................................................................................................................................6
1.1 Aanleiding.....................................................................................................................................6
1.2 Organisatie...................................................................................................................................6
1.3 Doelgroep.....................................................................................................................................6
1.4 Centrale vraag en deelvragen.......................................................................................................7
1.5 Conclusie op basis van verkenningsrapportage............................................................................7
2. Literatuurstudie..................................................................................................................................9
2.1 Centrale begrippen.......................................................................................................................9
2.2 Resultaten.....................................................................................................................................9
1.1.1 Subvraag 1: Wat is een licht verstandelijke beperking?.........................................................9
2.2.1 Subvraag 2: Wanneer voelt een jeugdige met een licht verstandelijke beperking zich
betrokken?...................................................................................................................................12
2.2.2 Subvraag 3: Wat zijn positieve factoren bij het versterken van betrokkenheid?.................14
2.2.3 Subvraag 4: Welke methodieken hebben een positief effect op de betrokkenheid van
cliënten?.......................................................................................................................................15
2.3 Conclusie literatuurstudie...........................................................................................................18
3. Praktijkonderzoek.............................................................................................................................20
3.1 Onderzoeksmethode..................................................................................................................20
3.2 Resultaten...................................................................................................................................20
3.2.1 Subvraag 1: Wat is het feitelijk handelen van de medewerkers m.b.t. het betrekken van
cliënten bij de behandeling?.........................................................................................................20
3.2.2 Subvraag 2: Wat is de ervaring van de medewerkers omtrent (handelen naar)
cliëntbetrokkenheid......................................................................................................................22
3.2.3 Subvraag 3: Waar zien de medewerkers ruimte voor verbetering?.....................................23
3.2.4 Subvraag 4: Hoe ervaren de cliënten de mate waarin zij betrokken worden bij de
behandeling?................................................................................................................................24
3.2.5 Subvraag 5: Waar zien de cliënten ruimte voor verbetering?..............................................25
3.3 Analyse resultaten......................................................................................................................26
3.4 Vervolgonderzoek.......................................................................................................................26
3.5 Conclusie praktijkonderzoek.......................................................................................................27
4. Conclusie en advies..........................................................................................................................29
4.1 Samenvatting..............................................................................................................................29
4.2 Conclusie....................................................................................................................................30
4.3 Advies.........................................................................................................................................30
5. Aanbeveling en implementatie.........................................................................................................32
4
, 5.1 Concrete aanbevelingen.............................................................................................................32
5.2 Implementatie............................................................................................................................32
6. Discussie...........................................................................................................................................35
7. Pedagogische relevantie...................................................................................................................37
Literatuurlijst........................................................................................................................................38
Bijlage 1: toestemmingsbrief interviews cliënten.................................................................................40
Bijlage 2: interviewleidraad..................................................................................................................41
Bijlage 3: voorbeeld kindvriendelijk behandelplan...............................................................................45
Bijlage 4: beoordelingsformulier opdrachtgever..................................................................................47
1. Reflectie positionering student.........................................................................................................51
7.1 Positie.........................................................................................................................................51
7.2 Communicatie.............................................................................................................................51
8. Verantwoording van methodische keuzes........................................................................................52
8.1 Respondenten............................................................................................................................52
8.2 Onderzoeksinstrumenten...........................................................................................................52
8.3 Dataverzameling.........................................................................................................................53
9. Onderzoeksproces............................................................................................................................54
9.1 Tegenvallers................................................................................................................................54
9.2 Methodologische sterktes en zwaktes........................................................................................54
Literatuurlijst........................................................................................................................................55
Bijlage 1: codeboom.............................................................................................................................56
5
cliënt’
Een onderzoek naar betrokkenheid van cliënten met een
licht verstandelijke beperking
Eindrapportage: ****
Studentnummer: ****
Opdrachtgever: ****
Eerste beoordelaar: ****
Tweede beoordelaar: ****
Inleverdatum: 11 maart 2019
1
, Als ik je vraag naar mij te luisteren
en jij begint mij adviezen te geven,
dan doe je niet wat ik je vraag.
Als ik je vraag naar mij te luisteren
en jij begint mij te vertellen,
waarom ik iets niet zo moet voelen als ik voel,
dan neem jij mijn gevoelens niet serieus.
Als ik je vraag naar mij te luisteren,
en jij denkt dat jij iets moet doen
om mijn problemen op te lossen,
dan laat je mij in de steek,
hoe vreemd dat ook mag lijken.
Dus, alsjeblieft, luister alleen maar naar me
en probeer me te begrijpen.
En als je wilt praten,
wacht dan even en ik beloof je
dat ik op mijn beurt naar jou zal luisteren.
(Buscaglia, 1924-1998)
2
,Voorwoord
Voor u ligt het adviesrapport “Van ‘voor de cliënt’ naar ‘met de cliënt’”. Dit adviesrapport richt zich
op het vergroten van de betrokkenheid onder de cliënten van het Ambulant Behandelcentrum van
Lijn5. Dit adviesrapport is geschreven in opdracht van Inholland en Lijn5 in het kader van mijn
afstudeeronderzoek voor de opleiding Pedagogiek aan Hogeschool Inholland te Amsterdam.
Mijn dank gaat uit naar de medewerkers van Lijn5 en naar de cliënten van het Ambulant
Behandelcentrum voor het mogelijk maken van dit onderzoek.
Ik wens u veel leesplezier.
****
Zaanstad, 18 januari 2019
3
,Inhoud
1. Inleiding..............................................................................................................................................6
1.1 Aanleiding.....................................................................................................................................6
1.2 Organisatie...................................................................................................................................6
1.3 Doelgroep.....................................................................................................................................6
1.4 Centrale vraag en deelvragen.......................................................................................................7
1.5 Conclusie op basis van verkenningsrapportage............................................................................7
2. Literatuurstudie..................................................................................................................................9
2.1 Centrale begrippen.......................................................................................................................9
2.2 Resultaten.....................................................................................................................................9
1.1.1 Subvraag 1: Wat is een licht verstandelijke beperking?.........................................................9
2.2.1 Subvraag 2: Wanneer voelt een jeugdige met een licht verstandelijke beperking zich
betrokken?...................................................................................................................................12
2.2.2 Subvraag 3: Wat zijn positieve factoren bij het versterken van betrokkenheid?.................14
2.2.3 Subvraag 4: Welke methodieken hebben een positief effect op de betrokkenheid van
cliënten?.......................................................................................................................................15
2.3 Conclusie literatuurstudie...........................................................................................................18
3. Praktijkonderzoek.............................................................................................................................20
3.1 Onderzoeksmethode..................................................................................................................20
3.2 Resultaten...................................................................................................................................20
3.2.1 Subvraag 1: Wat is het feitelijk handelen van de medewerkers m.b.t. het betrekken van
cliënten bij de behandeling?.........................................................................................................20
3.2.2 Subvraag 2: Wat is de ervaring van de medewerkers omtrent (handelen naar)
cliëntbetrokkenheid......................................................................................................................22
3.2.3 Subvraag 3: Waar zien de medewerkers ruimte voor verbetering?.....................................23
3.2.4 Subvraag 4: Hoe ervaren de cliënten de mate waarin zij betrokken worden bij de
behandeling?................................................................................................................................24
3.2.5 Subvraag 5: Waar zien de cliënten ruimte voor verbetering?..............................................25
3.3 Analyse resultaten......................................................................................................................26
3.4 Vervolgonderzoek.......................................................................................................................26
3.5 Conclusie praktijkonderzoek.......................................................................................................27
4. Conclusie en advies..........................................................................................................................29
4.1 Samenvatting..............................................................................................................................29
4.2 Conclusie....................................................................................................................................30
4.3 Advies.........................................................................................................................................30
5. Aanbeveling en implementatie.........................................................................................................32
4
, 5.1 Concrete aanbevelingen.............................................................................................................32
5.2 Implementatie............................................................................................................................32
6. Discussie...........................................................................................................................................35
7. Pedagogische relevantie...................................................................................................................37
Literatuurlijst........................................................................................................................................38
Bijlage 1: toestemmingsbrief interviews cliënten.................................................................................40
Bijlage 2: interviewleidraad..................................................................................................................41
Bijlage 3: voorbeeld kindvriendelijk behandelplan...............................................................................45
Bijlage 4: beoordelingsformulier opdrachtgever..................................................................................47
1. Reflectie positionering student.........................................................................................................51
7.1 Positie.........................................................................................................................................51
7.2 Communicatie.............................................................................................................................51
8. Verantwoording van methodische keuzes........................................................................................52
8.1 Respondenten............................................................................................................................52
8.2 Onderzoeksinstrumenten...........................................................................................................52
8.3 Dataverzameling.........................................................................................................................53
9. Onderzoeksproces............................................................................................................................54
9.1 Tegenvallers................................................................................................................................54
9.2 Methodologische sterktes en zwaktes........................................................................................54
Literatuurlijst........................................................................................................................................55
Bijlage 1: codeboom.............................................................................................................................56
5
