Onderwijsgroep 9 Ethische problemen in de zorg
1. Wat is een ethisch conflict en hoe ontstaat het?
Een ethisch conflict ontstaat wanneer er een situatie is waarin verschillende waarden,
normen of principes met elkaar in botsing komen, en er moet een beslissing worden
genomen die gevolgen heeft voor het welzijn of de rechten van anderen. Een ethisch
conflict gaat vaak over morele keuzes waarbij verschillende ethisch principes, zoals
autonomie, rechtvaardigheid, weldoen, en niet-schaden, tegen elkaar worden afgewogen
2 groepen:
Waardegevoelige probleemsituaties
o Kunnen opgelost worden met praktische wijsheid
o Er kan een gulden middenweg gevonden worden als oplossing
o Er moet in dialoog gegaan worden en je kan niet doen waar iedereen zich goed bij
voelt
Ethisch dilemma
o Grondige analyse van de onderliggende waarden en principes zijn vereist
o Kan moeilijker opgelost worden
Ontstaan: waarden die botsen
2. Welke knelpunten of belemmeringen voor ethisch geïnspireerde praktijkvoering
zijn er?
a. Waarom bespreken we niet alle ethische problemen?
Gebrek aan ethische reflectie:
Gewoontevorming: waarden en normen worden niet meer besproken
Procedure en voorschriften: wegsteken achter de procedure
Verwachtingen van collega’s en sociale steun: voert niet de handelingen uit die
goed zijn voor de patiënt, maar voert de handelingen uit die verwacht worden
door anderen
Persoonlijke factoren en lage draagkracht: personen die je kent = je voelt je
verbonden (maar je moet iedereen op dezelfde manier kunnen behandelen)
Werkdruk: toenemende werkdruk kan ervoor zorgen dat vroedkundige afgeleid is
van de patiënt en deze minder aandacht geeft
Gewoonte gedrag: vb. wanneer een vroedkundige altijd de kamer binnenkomt
zonder te kloppen of tegen collega praat ipv tegen de patiënt, zal het ook niet
meer ter discussie gebracht worden omdat ze dit altijd zo doet
Gewoonte handelingen: op het moment van de handeling niet stilstaan bij de
onderliggende waarde, maar je blijft je wel steeds bewust van de consequenties
en de invloed van je gedrag op de patiënt
3. Welk ethisch conflict gaat gepaard met episiotomie (de knip)?
a. Welke waarden botsen hier in de vroedkundige praktijk?
Niet-schaden principe: de plicht om geen schade toe te brengen aan de moeder of
het kind, aangezien een knip soms gepaard gaat met risico’s op complicaties
Informed consent (geïnformeerde toestemming): het recht van de patiënt om
volledig geïnformeerd te zijn over de voor- en nadelen van een knip en de
alternatieven, zodat ze een weloverwogen keuze kan maken
b. Gaat het hier om een ethisch conflict of een waarden geladen
probleemsituatie?
Ethisch conflict, omdat het om een situatie gaat die in het algemeen in de praktijk
veel gezien wordt, met telkens dezelfde vragen, problemen, voordelen en nadelen die
terug opnieuw afgewogen moeten worden.
1. Wat is een ethisch conflict en hoe ontstaat het?
Een ethisch conflict ontstaat wanneer er een situatie is waarin verschillende waarden,
normen of principes met elkaar in botsing komen, en er moet een beslissing worden
genomen die gevolgen heeft voor het welzijn of de rechten van anderen. Een ethisch
conflict gaat vaak over morele keuzes waarbij verschillende ethisch principes, zoals
autonomie, rechtvaardigheid, weldoen, en niet-schaden, tegen elkaar worden afgewogen
2 groepen:
Waardegevoelige probleemsituaties
o Kunnen opgelost worden met praktische wijsheid
o Er kan een gulden middenweg gevonden worden als oplossing
o Er moet in dialoog gegaan worden en je kan niet doen waar iedereen zich goed bij
voelt
Ethisch dilemma
o Grondige analyse van de onderliggende waarden en principes zijn vereist
o Kan moeilijker opgelost worden
Ontstaan: waarden die botsen
2. Welke knelpunten of belemmeringen voor ethisch geïnspireerde praktijkvoering
zijn er?
a. Waarom bespreken we niet alle ethische problemen?
Gebrek aan ethische reflectie:
Gewoontevorming: waarden en normen worden niet meer besproken
Procedure en voorschriften: wegsteken achter de procedure
Verwachtingen van collega’s en sociale steun: voert niet de handelingen uit die
goed zijn voor de patiënt, maar voert de handelingen uit die verwacht worden
door anderen
Persoonlijke factoren en lage draagkracht: personen die je kent = je voelt je
verbonden (maar je moet iedereen op dezelfde manier kunnen behandelen)
Werkdruk: toenemende werkdruk kan ervoor zorgen dat vroedkundige afgeleid is
van de patiënt en deze minder aandacht geeft
Gewoonte gedrag: vb. wanneer een vroedkundige altijd de kamer binnenkomt
zonder te kloppen of tegen collega praat ipv tegen de patiënt, zal het ook niet
meer ter discussie gebracht worden omdat ze dit altijd zo doet
Gewoonte handelingen: op het moment van de handeling niet stilstaan bij de
onderliggende waarde, maar je blijft je wel steeds bewust van de consequenties
en de invloed van je gedrag op de patiënt
3. Welk ethisch conflict gaat gepaard met episiotomie (de knip)?
a. Welke waarden botsen hier in de vroedkundige praktijk?
Niet-schaden principe: de plicht om geen schade toe te brengen aan de moeder of
het kind, aangezien een knip soms gepaard gaat met risico’s op complicaties
Informed consent (geïnformeerde toestemming): het recht van de patiënt om
volledig geïnformeerd te zijn over de voor- en nadelen van een knip en de
alternatieven, zodat ze een weloverwogen keuze kan maken
b. Gaat het hier om een ethisch conflict of een waarden geladen
probleemsituatie?
Ethisch conflict, omdat het om een situatie gaat die in het algemeen in de praktijk
veel gezien wordt, met telkens dezelfde vragen, problemen, voordelen en nadelen die
terug opnieuw afgewogen moeten worden.
