Samenvatting orthopedagogiek en opvoedondersteuning 2.4

Orthopedagogiek en opvoedingsondersteuning
2.4


Verschillende kaders:

 Vrijwillig: Preventief, jeugdhulpverlening, geen gerechtelijke maatregelen
 Drang (grijs gebied): 'We willen verandering zien, als we dat niet zien maken we een melding
bij de kinderbescherming.'
 Gedwongen: Onder toezichtstellingstelling, ouders hebben niet meer de volledige
zeggenschap


Criminaliteit

Criminaliteit = Strafbaar feit, antisociaal
 Misdrijven, overtredingen, geweld, vernieling, medeplichtigheid, schuld,
verantwoordelijkheid
 Afname van de traditionele criminaliteit, toename van de online criminaliteit
 Crimineel gedrag komt door omgevingsfactoren, maar agressie kan wel aangeboren zijn
 Daling in de afgelopen jaren door de coronaperiode, online criminaliteit is minder zichtbaar,
afname Marokkaanse delinquente jongeren
 Afgelopen tijd: ernst van de delicten neemt toe, bezit van wapens (messen), opkomst drillrap
(zijn positief over criminaliteit)
 Kijken naar persoon - afkomst - gezinssystemen

Theorieën over het ontstaan van criminaliteit:
 Oorzaaktheorie: genetisch, imitatie, sociale druk, onvrede
 Controle of beheersingstheorieën: attachment social beliefs (emoties reguleren)



Risicofactoren:
 Individueel: opvoeding, omgeving, psychische problemen
 Maatschappelijk: niet verbonden voelen, sociale media
 Statische factoren: leeftijd en geslacht
 Dynamische factoren: beïnvloeden, impulsiviteit, meeloopgedrag
 Direct een indirecte risico's (Bronfenbrenner; micro, macro en meso): vrienden, culturele
achtergrond, media
 Kindfactoren: impulsiviteit, agressie, empathie, psychiatrie
 Ouderfactoren: toezicht, morele opvattingen, KOPP/KOV, houding t.o.v. autoriteiten,
prenatale invloeden
 Omgevingsfactoren: armoede, buurt, drugs

Beschermende factoren:
 Schoolsucces
 Ouderlijk toezicht
 Prosociaal netwerk

,3 milieus:
 Gezin - gezinsbehandeling
 Peers - is jongere in staat om afstand te nemen van zijn slechte vrienden?
 Werk en inkomen - geen geld als ze vrijkomen, ze kunnen bijv. geen VOG aanvragen




Civiel jeugdrecht vs Jeugdstrafrecht

 Civiel jeugdrecht = Als er zorgen rondom ontwikkeling van het kind zijn, vaak d.mv. een OTS.
Dit is bedoel om ouders bij de opvoeding te ondersteunen, hen te begeleiden en toe te
rusten om te zorgen dat ze het in de toekomst weer zelfstandig kunnen
 Jeugdstrafrecht = Als jongere in contact komt met justitie (crimineel gedrag)
o 12-18 jaar (adolescentenstrafrecht tot 23 jaar)
o Doel: Rehabilitatie en herstel
o Slachtoffers perspectief (maatschappij): vergelding/straf
o Daderperspectief: leereffect, voorkomen herhaling
o Grondslag: beperkte schuld/verantwoordelijkheid, ontoerekeningsvatbaar?
o Kinderen onder de 12 jaar kunnen niet strafrechtelijk vervolgd worden (wel terecht
komen bij jeugdzorg, bureau Halt etc.)
o OTS -> civiele maatregel
o Bij het jeugdstrafrecht mogen kinderen niet openbaar veroordeeld worden (geen
publiek en media bij aanwezig)


Proces jeugdstraf
 Opsporing: Forensisch onderzoek, persoonlijkheidsonderzoek Pro Justitia (inclusief
strafadvies), proces verbaal als aanmelding bij OM (ProcesVerbaalMinderjarige), start
risicotaxatie 'LIRIK'
 Voorlopige hechtenis: Na voorgeleiding OM: in verzekering politiebureau (3 dagen), in
bewaring stelling (14 dagen), gevangenhouding (90 dagen)
 Dagvaarding: Na onderzoek OM, oproep voor de zitting bij de rechtbank
 Zitting: Kinderrechter, meervoudige kamer, verschijningsplicht, rechtsbijstand
 Uitspraak (eventueel hoger beroep): Onherroepelijk vonnis van 2 weken, strafblad bij
misdrijven
 Ten uitvoerlegging onder leiding van jeugdreclassering
 Afronding: Justitiële documentatie en strafblad

Jeugdbeleid:
 ZSM - zo spoedig mogelijk
 Zo Zo Zo - zo licht mogelijk, zo dichtbij mogelijk, zo kort mogelijk
 (Keten)samenwerking: 1 gezin, 1 plan
o Voorbeelden: Verschijningsplicht ouders, zo min mogelijk voorarrest, waar mogelijk
met voorwaarden, proeftijd, nazorg

, Soorten straffen:
 Vrijheidsbenemend/vrijheidsbeperkend
 Voorwaardelijk of onvoorwaardelijk
 Officiersmodel: afdoening al door officier van jusitie/OM i.p.v. rechtbank
 Boete is maximaal 4000 euro
 Elektronisch toezicht (enkelband), contact- of gebiedsverbod
 Taakstraf
 Jeugdreclassering (iemand houdt je onder toezicht)
 Ontneming of ontzegging (bijv. van goederen of rijbewijs)
 Jeugddetentie (eventueel alleen 's nachts)



 Sepot: zaak wordt niet verder behandeld (dus vrijuit), eventueel vanwege onvoldoende
bewijs
 Schorsing: zaak wordt op pauze gezet, bijvoorbeeld doordat je door een verslaving wordt
opgenomen in een kliniek.
 Vonnissen: PIJ (Plaatsing In Jeugdinrichting van maximaal 7 jaar), behandelaar adviseert,
maar rechter beslist. GBM (GedragsBeïnvloedende Maatregel)

Wat werkt?
 Bureau Halt
 Effect van vrijheidsbeneming op recidive (herhaling van gedrag) is laag
 Recidive bij bepaalde groepen blijft hoog, ongeacht hulp
 Risicotaxatie wordt meegenomen

Evidence Based interventies:
 Systematische aanpak: gezinstherapieën (MST, MDFT)
 Multidimensioneel: niet alleen het individu, maar meerdere factoren
 Individuele behandeling
 Residentiele behandeling: moreel besef, keuzes maken, perspectiefplan maken

Vroeger werd er snel hulp geboden, maar nu meer op eigen kracht en sociaal netwerk van ouders
stimuleren.


Ouderlijk gezag:

Ouders met het ouderlijke gezag moet het kind verzorgen en opvoeden (welzijn) en diegene mag
officiële handelingen uitvoeren (gerechtelijk, bijvoorbeeld handtekeningen zetten)
 Maximaal 2 ouders
 Formele relatie (getrouwd of geregistreerd partnerschap) -> automatisch samen gezag
(moeten wel getrouwd zijn voordat het kind geboren werd), ook als ze daarna zijn
gescheiden
 Geen formele relatie (ongehuwd of niet-geregistreerde ouders) -> gezag regelen via
erkenning
 Ouder en niet-ouder (bijv. nieuwe man of vrouw) -> samen gezag mogelijk
 Uitzonderlijke situatie: Eenhoofdig gezag (bijv. klemcriterium: ouders kunnen het niet eens
worden, kind zit klem tussen ouders) of stoornis van ouder of geschiedenis
kindermishandeling

Het verschil met ouderlijk gezag en voogdij is dat bij voogdij iemand anders dan de ouder of een
instelling het gezag. Bij het ouderlijk gezag hebben de ouders of heeft 1 ouder het gezag.