Geschiedenis
Ecologische
Samenvatting 2023-2024; Milan Piron; 1
Tim Soens
,2
, “History strikes back with a vengance”
Op vele vlakken leven we momenteel in een tijd van crisis: klimatologisch, ecologisch en politiek.
Klimaat heeft altijd doorheen de tijd veranderd, verschil met nu is de intensievere en intensere
verandering dat onvergelijkbaar is met het verleden.
Onze steden en bevolking zijn enorm explosief gestegen alsook de urbanisatie.
Dus als klimatologische condities onvergelijkbaar zijn heeft het dan nut om als historici naar te
kijken?
Water:
Natuurrampen?:
Als er een natuurramp of wateroverlast gebeurt is er een frame gecreëerd doorheen de geschiedenis. Hierin komen
ook altijd de staatshoofden naar het rampgebied met hun rubberen laarzen om te praten met de slachtoffers en te
zeggen dat dit niet nog eens mag gebeuren.
Natuurramp: de natuur trigger wel een bepaalde gebeurtenis ma de mens creëert de ramp
Casus Vesterramp:
Waarom zijn mensen zo kwetsbaar bij deze soort rampen:
- Ardenens landschap: In de Ardennen met zijn smalle riviertjes en passen kan het water ineens
opkomen, verzamelen in de valleien en alles overstromen.
- Mens gaat zijn eigen soms in gevaar brengen om zijn dierbare te redden
- Plek waar de huizen zijn gebouwd: ecologische ongelijkheid
o Meestal door armoede: huizen zijn in rampgebieden vaak goedkoper maar BV bij de Vester nu
waren het arbeidershuizen dat niet bedoeld waren om 100 jaar mee te gaan)
o NIET altijd armoede: Soms rijke villa’s naast rivieren omdat we vertrouwen hebben in de Staat
en ingenieus dat onze moderne technologische kennis we de natuur volledig kunnen
controleren, dmv bv dijken en kanalen. Maar die controle is een illusie
- Rampengeheugen: hebben de mensen een herinnering aan de vorige rampen en weten ze wat er gebeurt
dan. BV boeren vroeger in rampgebieden hadden altijd een boot
→Maar huidige samenleving is mobieler geworden waardoor mondelinge plaatsgebonden kennis niet
meer overgedragen kan worden
- Traditionele ecologische kennis (TEK): kennis dat de mens bezit over de lokale ecologie en landschap
en hoe er in het verleden is omgegaan met water, dieren, landschap en ecologie
Maar normaal valt is de rivier in de winter op zijn hoogste als alle begint te dooien en in de zomer niet, nu is er in
de maand juli deze overstroming gebeurt. Als alles toch “unpredecentes” is wat is dan nog het nut van
geschiedenis?
Nut van ecologische geschiedenis:
A) Patronen/recurentie
Klimaat is constant in beweging, ene moment heb je natte jaren, andere drogen. Dit kunnen we zien aan
boomringen. 3
, Zo loopt bv een gebied om de x aantal jaar altijd opnieuw over en is hier een overstromingsgeschiedenis aan
gekoppeld via bv een pilaar in de kerk met daar de vloedlijn op aangegeven.
Idem voor droogte, dit is echter een veel grote probleem voor ingenieurs omdat je wateroverlast kunt oplossen
met dijken bouwen en grachten maar droogte, je kunt geen water toveren.
Zo zal bijvoorbeeld zoals in 1921 de Maas binnenkort kwasie droog komen te liggen, echter was het toen
een veel minder groot probleem als dat het vandaag de dag zou zijn. Scheepsvaart is opzich niet het
probleem maar grootste deel van het drinkbaar water is afkomstig voor Vlaanderen vanuit het Albert
kanaal dat het haalt van de Maas.
B) Alternatieven/ TEK
dingen gebeuren niet noodzakelijk: er is padafhankelijkheid ma er zijn ook alternatieven
-Waarom wij kwetsbaar zijn vandaag: verwachtingspatronen die gevormd zijn met onze voorbije ervaringen
Zo hadden ze in 1777 bij de Vester een buffergebied rond de rivier
voor mocht die uit haar oevers treden. Dit was weiland dat
overstroomd mocht worden waardoor het geïrrigeerd werd en dus
in de zomer het water veel beter vasthield.
“Cette rivière déborde tous les ans, quelquefois plusieurs fois
l'année à la suite de degel, et de pluies d'orages, les débordements
à la suite de dégel ne sont pas nuisibles, le limon que les eaux
dépose fertilise les prairies qui bordent cette rivière sur tout son
parcours; les débordements à la suite d'orages sont souvent nuisibles, par ce qu'ils ont lieux lorsque les récoltes
sont sur pied”
De Ingenieurs zien in de negentiende eeuw dat om de anatal jaar er overstromingen zijn, maar zien het niet
persee als iets nadeligs. Ze zijn nuttig doordat in het overstroomde gebied slib achtergelaten wordt wat ervoor
zorgt dat er een erg vruchtabre grond gereerd word. Enigste keer dat ze het als schadelijk zien als er oogst op het
veld staat.
Zo waren droogtes in het verleden ook meestal geen kei groot probleem, zo gingen de graanprijzen zelfs naar
beneden. Doordat er veel vroeger geoogst kon worden.
C) Padafhankelijkheid: wortels van onze economische problemen
= Keuzes die vroeger zijn genomen heeft invloed op vandaag: BV waar mensen zijn gaan wonen bepaalt de
kwetsbaarheid.
Voorbeeld bij Casus Vester; hier gingen ze een spoorwegbouwen om nar de industrie te geraken maar zo de
rivier ook van bepaalde plaatsen afsnijden. Echter zal de rivier zo wel haar eigen pad nadien zoeken en vinden.
Stuwdammen als ultieme technofix:
Een stuwdam kan het waterniveau van een rivier perfect controleren. Je vangt de verschillen op in een
stuwmeer en laat een gelijke stroom los, jij bepaalt hoeveel water erdoor komt. + je gebruikt het voor
energie. Het biedt bescherming voor overstromingen, is een drinkwatervoorziening en vanaf de 20ste
eeuw ook een elektriciteitsproducent.
Maar door deze projecten verander je ook het gehele ecosysteem omdat je de natuur naar je hand wilt
zetten. Wat allerlei negatieve neveneffecten tot gevolg heeft 4
Ecologische
Samenvatting 2023-2024; Milan Piron; 1
Tim Soens
,2
, “History strikes back with a vengance”
Op vele vlakken leven we momenteel in een tijd van crisis: klimatologisch, ecologisch en politiek.
Klimaat heeft altijd doorheen de tijd veranderd, verschil met nu is de intensievere en intensere
verandering dat onvergelijkbaar is met het verleden.
Onze steden en bevolking zijn enorm explosief gestegen alsook de urbanisatie.
Dus als klimatologische condities onvergelijkbaar zijn heeft het dan nut om als historici naar te
kijken?
Water:
Natuurrampen?:
Als er een natuurramp of wateroverlast gebeurt is er een frame gecreëerd doorheen de geschiedenis. Hierin komen
ook altijd de staatshoofden naar het rampgebied met hun rubberen laarzen om te praten met de slachtoffers en te
zeggen dat dit niet nog eens mag gebeuren.
Natuurramp: de natuur trigger wel een bepaalde gebeurtenis ma de mens creëert de ramp
Casus Vesterramp:
Waarom zijn mensen zo kwetsbaar bij deze soort rampen:
- Ardenens landschap: In de Ardennen met zijn smalle riviertjes en passen kan het water ineens
opkomen, verzamelen in de valleien en alles overstromen.
- Mens gaat zijn eigen soms in gevaar brengen om zijn dierbare te redden
- Plek waar de huizen zijn gebouwd: ecologische ongelijkheid
o Meestal door armoede: huizen zijn in rampgebieden vaak goedkoper maar BV bij de Vester nu
waren het arbeidershuizen dat niet bedoeld waren om 100 jaar mee te gaan)
o NIET altijd armoede: Soms rijke villa’s naast rivieren omdat we vertrouwen hebben in de Staat
en ingenieus dat onze moderne technologische kennis we de natuur volledig kunnen
controleren, dmv bv dijken en kanalen. Maar die controle is een illusie
- Rampengeheugen: hebben de mensen een herinnering aan de vorige rampen en weten ze wat er gebeurt
dan. BV boeren vroeger in rampgebieden hadden altijd een boot
→Maar huidige samenleving is mobieler geworden waardoor mondelinge plaatsgebonden kennis niet
meer overgedragen kan worden
- Traditionele ecologische kennis (TEK): kennis dat de mens bezit over de lokale ecologie en landschap
en hoe er in het verleden is omgegaan met water, dieren, landschap en ecologie
Maar normaal valt is de rivier in de winter op zijn hoogste als alle begint te dooien en in de zomer niet, nu is er in
de maand juli deze overstroming gebeurt. Als alles toch “unpredecentes” is wat is dan nog het nut van
geschiedenis?
Nut van ecologische geschiedenis:
A) Patronen/recurentie
Klimaat is constant in beweging, ene moment heb je natte jaren, andere drogen. Dit kunnen we zien aan
boomringen. 3
, Zo loopt bv een gebied om de x aantal jaar altijd opnieuw over en is hier een overstromingsgeschiedenis aan
gekoppeld via bv een pilaar in de kerk met daar de vloedlijn op aangegeven.
Idem voor droogte, dit is echter een veel grote probleem voor ingenieurs omdat je wateroverlast kunt oplossen
met dijken bouwen en grachten maar droogte, je kunt geen water toveren.
Zo zal bijvoorbeeld zoals in 1921 de Maas binnenkort kwasie droog komen te liggen, echter was het toen
een veel minder groot probleem als dat het vandaag de dag zou zijn. Scheepsvaart is opzich niet het
probleem maar grootste deel van het drinkbaar water is afkomstig voor Vlaanderen vanuit het Albert
kanaal dat het haalt van de Maas.
B) Alternatieven/ TEK
dingen gebeuren niet noodzakelijk: er is padafhankelijkheid ma er zijn ook alternatieven
-Waarom wij kwetsbaar zijn vandaag: verwachtingspatronen die gevormd zijn met onze voorbije ervaringen
Zo hadden ze in 1777 bij de Vester een buffergebied rond de rivier
voor mocht die uit haar oevers treden. Dit was weiland dat
overstroomd mocht worden waardoor het geïrrigeerd werd en dus
in de zomer het water veel beter vasthield.
“Cette rivière déborde tous les ans, quelquefois plusieurs fois
l'année à la suite de degel, et de pluies d'orages, les débordements
à la suite de dégel ne sont pas nuisibles, le limon que les eaux
dépose fertilise les prairies qui bordent cette rivière sur tout son
parcours; les débordements à la suite d'orages sont souvent nuisibles, par ce qu'ils ont lieux lorsque les récoltes
sont sur pied”
De Ingenieurs zien in de negentiende eeuw dat om de anatal jaar er overstromingen zijn, maar zien het niet
persee als iets nadeligs. Ze zijn nuttig doordat in het overstroomde gebied slib achtergelaten wordt wat ervoor
zorgt dat er een erg vruchtabre grond gereerd word. Enigste keer dat ze het als schadelijk zien als er oogst op het
veld staat.
Zo waren droogtes in het verleden ook meestal geen kei groot probleem, zo gingen de graanprijzen zelfs naar
beneden. Doordat er veel vroeger geoogst kon worden.
C) Padafhankelijkheid: wortels van onze economische problemen
= Keuzes die vroeger zijn genomen heeft invloed op vandaag: BV waar mensen zijn gaan wonen bepaalt de
kwetsbaarheid.
Voorbeeld bij Casus Vester; hier gingen ze een spoorwegbouwen om nar de industrie te geraken maar zo de
rivier ook van bepaalde plaatsen afsnijden. Echter zal de rivier zo wel haar eigen pad nadien zoeken en vinden.
Stuwdammen als ultieme technofix:
Een stuwdam kan het waterniveau van een rivier perfect controleren. Je vangt de verschillen op in een
stuwmeer en laat een gelijke stroom los, jij bepaalt hoeveel water erdoor komt. + je gebruikt het voor
energie. Het biedt bescherming voor overstromingen, is een drinkwatervoorziening en vanaf de 20ste
eeuw ook een elektriciteitsproducent.
Maar door deze projecten verander je ook het gehele ecosysteem omdat je de natuur naar je hand wilt
zetten. Wat allerlei negatieve neveneffecten tot gevolg heeft 4
