Samenvatting Klinische chemie 2

Klinische 2:
1 AFBRAAKPRODUCTEN:
1.1 Ureum:
Fysiologische gegevens:
Gevormd in lever via ureumcyclus: 1 CO2 + 2 NH3

Ornithrine zorgt voor de 2e stikstof in ureum
 Ammoniak: toxisch dus vorming van ureum mbv arginase.
 NH3 (ammoniak) komt voor als NH4+ (ammoniumion) bij pH 7,4
Ammoniak in bloed is afkomstig van afbraak van EW:

 Exogeen: EW uit voeding worden afgebroken tot vrije AZ.
 Endogeen: afbraak weefsel EW tot AZ

Eliminatie van ureum:
- GI: 25% eliminatie als NH3 oiv intestinale ureasen
- Renaal: 100% filtratie en passieve reabsorptie (40%) afhankelijk van:
o Ureumconcentratie (plasma)
o Urine-debiet
o Hydratatietoestand lichaam
 Ureum: geen goede merker voor GFR want is afhankelijk van zowel renale als niet-renale
factoren.
Ammoniumspiegels: evaluatie van leverfunctie. Enkel hepatocyten bezitten arginase voor omzetting
van ammonium naar ureum. Hyperammonemie bij ernstige leveraandoeningen kan aanleiding geven
tot hepatische encefalopathie (hersenoedeem). Ammonium diffundeert door bloed-hersenbarrière.
Bepaling:
1) Colorimetrisch mbv diacetylmonoxime (Fearon):
In zuur midden, puur chemische bepaling
Diacetyl monoxime + ureum (H2SO4) diazine (geel)
Diazine + thiosemicarbazide  roze verbinding
2) Enzymatische kleurreactie (Berthelot):
Chemisch + enzymatisch
Ureum + 2 H2O  (urease)  2 NH4+ + CO32-
2 NH4+ + 2NaOCl + 2 fenol  (nanitroprusside)  indofenol + 2 Cl- + 2 H2O
3) Enzymatische met indicatorreactie met glutamaatdehydrogenase:
A daalt naarmate er meer ureum is
Ureum + 2 H2O  (urease)  2 NH4+ + CO32-
NH4+ + alfa-ketoglutaraat + NADH + H+
alfa-ketoglutaraat  (glutamaatdehydrogenase)  glutamaat + NAD+ + H2O
Stalen:
- Plasma
- Serum
- 24u urine: koel bewaren!

1

,Normaalwaarden:
Ureum: > 200 mg/dl = toxisch
Ureum/creatinine ratio:
Ammonium: 29 – 70 µg/dl
Ureumklaring: [ureum]urine / [ureum]plasma *urineV/min
Oorzaken verhoogde ureum:
 Eiwitrijke voeding
 Verhoging afbraak eiwitten
 Verminderde uitscheiding
Oorzaak verlaagde ureum:
 Zwangerschap
 Leverinsufficiëntie  ammonium
 Normovolemische hemodilutie (bij operatie)
Nut ureumbepaling:
- Graad van anabolisme of katabolisme van EW bij patiënt
- Ernst nierinsufficiëntie

1.2 Creatinine:
Fysiologische gegevens:
Creatinine: afvalproduct van creatine.
Creatine: gesynthetiseerd in lever en pancreas uit methionine, glycine en arginine. Het dient als
energiereservoir na fosforylatie in de skeletspier mbv creatinekinase.
 20% omgezet tot creatinine
 80% omgezet tot fosfocreatine
RUST: creatine + ATP  creatine-P (fosfocreatine) + ADP
ACTIVITEIT: fosfocreatine + ADP  creatine + ATP
Creatinine: 100% glomerulaire filtratie en 0% terugresorptie = goed parameter voor GFR 
nierfunctie.
Exponentieel verband: nierfunctie en creatininemie




Creatinineklaring:
Urine creatinine (mg/dl) : serumcreatinine (mg/dl) X urine volume (ml/min)
Nadeel meting = 24u urine:
 Verlies of fout in tijdsduur collectie
 Zware fysische inspanning tijdens collectie
Creatinineklaring: goede indicator graad van nierschade. Niet afhankelijke van niet-renale factoren,
vrije constante serumspiegel, geen terugresorptie en kleine aantasting nieren kan getoond worden.

2

, Bepaling:
1) Reactie van Jaffé: spectrofotometrie, kleurreactie:
Creatinine + alkalische pikraat  Janovsky complex
OPM: opletten met Jaffé-positieve stoffen
OPL:
 Acid blanking: toevoeging zuur voor afbraak Janovsky complex, A is lager. Verschil van A 1 – A2
 Kinetische meting: meting op 20 sec (snelle reageerders) en meting op 80 sec (trage
reageerders) = exact 1 min tussen = the dissociation of creatinine-picrate complex only
2) Enzymatische bepaling:
Hoe meer creatinine, hoe meer NADH gevormd wordt. Lagere uitkomst dan Jaffé (Jaffé-positieve
stoffen)
Creatinine + H2O  (creatininase)  creatine
Creatine + H2O  (creatinase)  sarcosine + ureum
Sarcosine + O2 + H2O  (sarcosine-oxidase)  formaldehyde + glycine + H2O2
Formaldehyde + NAD+ + H2O2  (peroxidase)  HCOOH + NADH + H+ + H2O
Normaalwaarden:
Creatinineklaring:
Mannen: 80 – 120 ml/min
Vrouwen: 70 – 110 ml/min
Oorzaken verhoogde creatinine:
 Renale glomerulaire pathologie
 Vleesrijk dieet
 Ernstige spierpathologie
 Zware inspanning of verhoogde spiermassa
Oorzaken verlaagde creatinine:
 Hemodilutie
 Ernstige ondervoeding
 Myopathieën
 Dalen spiermassa
Klaringen:
Klaring: actuele capaciteit van nieren om stoffen te elimineren. Aantal ml bloed dat per minuut
gezuiverd wordt van een bepaalde stof.
GFR = snelheid waarmee de nieren afvalstoffen uit het bloed verwijderen.
Inulineklaring:
- Zeer goed  referentiemethode
- Nadeel: continue infuus vereist, inuline wordt niet aangemaakt in lichaam
Creatinineklaring: goed klaring om GFR te bepalen, endogene stof en constante productie.
Klaring van radio-actieve stoffen:
- I125-isothalamaat
- Snelle resultaten
- Continue toediening vereist
Foutenbronnen: onvolledige urinecollectie, excessieve inspanningen, te lage of hoge
vochtopname en onvolledige blaaslediging

3