College 1 Mens en Maatschappij
Voornaam niet opgeschreven, achternaam ook niet. Oude mensen zijn meer geneigd familienaam op
te schrijven en jonge mensen minder: verandering in maatschappij: individueel beschouwen,
autonome personen, in eerste plaats afgezonderd persoon
Indentiteit:
1ste concept: begrippen uit antropologie
‘wie we zijn’
Wat betekent het om architect te zijn: wordt vandaag anders ingevuld dan 50 jaar geleden.
Genderidentiteit: culturele constructie
Genderneutrale toiletten
Hoe we kijken naar het man zijn, vrouw zijn, het idee van mannelijkheid of vrouwelijkheid.
Kerk: mannen en vrouwen aparte plekken innemen in ruimte: onderscheid werd getoond.
Hoe toon je jezelf op sociale media. Je hebt niet 1 identiteit, maar meerdere: positie in het gezin: is al
onderzoek naar gedaan:
Verschil tussen mannen en vrouwen.
Vrouwen geven veel meer sociale rol, familie. Mannen gefocust op eigen realisaties: werk etc.
Zelfpresentatie: hoe we onszelf tonen aan een ander, hoe we een soort rol op nemen.
Ook in eigen ruimte: door ruimte in te kleden tonen aan een ander.
Etniciteit; Belg, Vlaams, Oost-Vlaams… gemeenschappelijke traditie, taal, cultuur…
Lichaam: heel belangrijke focus voor antropologen:
Hoe we lichamelijk een ruimte ervaren. Ook in opvatting over gezond en sterk zijn, goede lichaam
was eerst enkel vrouwenlichaam, maar nu ook mannen onder druk.
Goed lichaam: ook als persoon geslaagd.
Woonzorgcentra komen veel in aandacht: niet meer enkel ziekenhuis, alle oude mensen samen,
afgezonderd van andere groepen.
Religie:
Vraag naar zingeving; architecturaal ook interessant.
Psychologisering:
Denken en het spreken over onszelf, we gaan ten rade bij de therapeut… hoe we gelukkig kunnen zijn.
Medicalisering:
Adhd, labels uit geneeskunde zijn zeer vanzelfsprekend geworden in bv onderwijscontext.
Intersubjectief:
Je bent altijd gekleurd door je achtergrond.,
,Future self: hoe je naar jezelf kijkt binnen enkele jaren: hoe je jezelf ziet als interieurarchitect.
Antropologie;
Waarom?
Waarom is een onderzoek zinvol en belangrijk: de antropologen willen iets naar boven brengen wat
nog niet zichtbaar is: een wereld die je niet met het blote oog kan zien, maar wel belangrijk is. Het
gaat niet o: de fysieke, maar symbolische realiteit: betekenissen en vanzelfsprekendheden.
‘je moet Amerikaanse ouders hebben om een Amerikaans te zijn…:’ hebben impact op het leven van
heel veel mensen.
Hoe is iets artisanaal?: kaasboer: eigen handen en zintuigen gebruiken
Antropologie helpt om inzicht te krijgen in onze cultuur en samenleving: on het vertrouwde te
ontmaskeren als vreemd en niet vanzelfsprekend. → nieuwe, relativerende blik op het sociale leven
Handdruk: tijdens corona niet meer goed of vertrouwd, door gewijzigde omstandigheden mochten
we dat niet meer doen: nieuwe relativerende blik over elkaar een hand geven.
Mondmasker heeft geen vaste betekenis: eerst raar, dan noodzakelijk en teken van solidariteit etc.
Wat?
Antropologen onderzoeken gedeelde betekenissen: ze stellen zich de vraag: welke inhoud of
betekenis geven we in bepaalde contexten aan een migrant, aan artisanaal, aan wetenschappelijke
kennis. Ze onderzoeken cultuur; hoe e de chaos van het leven ordenen, begrijpen…
Vanzelfsprekendheden worden bepaald door omgeving (context), ze lopen uiteen (variaties) en ze
komen tot stand in lichamelijke praktijken (ervaringen). Het gaat over het leven en de ervaringen van
eender wie. Om wat we doen met ons lichaam, ervaringen…
Hoe?
Manier waarop ze te werk gaan en de methodes van antropologen.
Veldwerk: ze trekken de wereld in, ze praten, observeren, gaan in gesprek, stellen vragen, gaan samen
dingen doen, ze moeten ‘er’ zijn.
Participerende observatie: enerzijds meedoen en anderzijds waarnemen.
Antropologen doen een beroep op hun eigen ervaring: hun kennis uit eerste hand in een bepaalde
context, zoals een kaasboerderij: antropologen gaan in de schoenen staan van zo’n kaasboer of
bioloog: ze stellen zich open voor die andersheid om zich te verwonderen over een leefwereld die
nog vreemd is.
- Veldwerk
- Beschrijvend en theoretisch
- Relativerend: niet oordelend
- Holistisch samenhang tussen het sociale, culturele…
- Verhalend en kwalitatief
- Betrokken en reflectief
,College 2 Mens en Maatschappij
Bezighouden met leven in de stad.
Wat onderzoekt ze?
- Kern
- Probleem
- Onderzoeksvragen
Waarom voert ze haar onderzoek uit? Wat motiveert haar?
Antropologen in Londen: Hoe voeren ze onderzoek uit in een stad? Hoe krijg ze daar controle over?
Hoe proberen ze daar als antropoloog vat op te krijgen?
Etnografie?
Setha Low
Filmpje 2: wat onderzoekt Setha Low?
- Welke kern stelt ze vast?
Low wil begrijpen hoe de herdenking van een bepaalde crisis, aanslag verloopt zn hoe die
ervaren wordt en ze gaat meer concreet letten op de gedeelde manier van spreken en
denken: gemeenschappelijke taal die we uiten door te schrijven, spreken met elkaar (video
rebuild) In die omgang van taal zit ook een manier van denken.
Dokters hebben gemeenschappelijke manier om naar wereld te kijken.
Setha stelt voor dat er 2 manier van spreken/denken zijn:
• Dominant
• Lokaal
In de eerste plaats gaat ze zich focussen op de betekenissen die ontstaan en de spanning die
daarbij komen kijken. Er bestaat een spanning in de betekenisgeving aan die site, enerzijds
door de spelers met bepaalde macht (politiek) en anderzijds de groep mensen die er effectief
wonen, de buurtbewoners.
Verschil in het spreken en denken: representaties die je in de media vindt en anderzijds
downtown residence: wat zij zeggen over hun ervaring van 9/11 en alles wat erna kwam: het
rouwen, het terug moeten starten.
- Welk probleem stelt ze vast? Wat is het probleem juist?
Er is blijkbaar geen erkenning voor de stem van de gewone man, van die buurtbewoners. Ze
stelt vast dat er heel wat non-profit organisaties en buurtbewoners, lokale verenigingen dat
die inspraak willen hebben in dat proces dat eerder formeel is. Ze kregen geen erkenning,
maar er zijn veel lokale bezorgdheden en betekenissen zijn die niet worden opgenomen
worden in dat ontwerp.
Door te gaan laten op iets heel opvallends: 9/11 plus heropbouw van de site: is ze in staat om
iets anders te gaan blootleggen: iets vanzelfsprekend, aanwezig maar komt meestal niet aan
de oppervlakte: relatie tussen overheid en burgers: hoe verhoudt die overheid zich tot zijn
burgers en omgekeerd?
Heel actueel geweest in covid: hoe gaan we om met publieke ruimte?
Alledaagse omgang met onze leefwereld.
, • In welke zin gaat het om een sociaal probleem?
Ten eerste kan je zeggen dat het ons veel kan leren over wie we zijn en hoe we naar
anderen kijken: de vraag van identiteit. Gaat de manier waarop dit monument wordt
opgericht bijdragen aan het groepsgevoel of gaat die niet zorgen voor groepsgevoel of
cohesie.
Kwesties van ongelijkheid en macht: wie kan bepalen wat er gaat gebeuren: lokale
bewoners worden vergeten en zijn helemaal geen deel van het verhaal.
• In welke zin is het een cultureel probleem?
Via de architectuur komt een eenzijdig verhaal tot stand: patriottistisch. Je bouwt iets,
maar je bent ook een verhaal aan het maken: hier een traumatische ervaring en aanslag:
gevoelens van angst ontstonden: de voorspelbare wereld van ons is niet meer: wereld is
aan stukken. Verhaal dat architecturaal wordt gevormd wordt door een beperkte groep
ingevuld.
- Welke onderzoeksvragen stelt ze en wilt ze gaan onderzoeken in de loop van haar artikel en
studie?
Waarom hebben die politieke gezagsdragers het moment van 9/11 genomen om iets vast te
leggen aan de hand van 1 verhaal in plaats van zich af te vragen hoe het leven in de stad op
dat moment loopt. Waarom hebben zij alles willen stroomlijnen in 1 verhaal en hebben ze
niet meer rekening gehouden aan die diversiteit aan verhalen?
Waarom hebben ze de lokale betekenissen over de aanslag en het rouwen in de marge
genoemd en uiteindelijk zelfs uitgesloten.
Zou het kunnen dat er angst is vanuit overheid om bepaalde kwesties die leven bij de
bevolking. Willen ze er liever bij wegblijven? Waarom willen ze het niet erkennen wat lokale
bewoners en nabestaanden hebben meegemaakt.
Typisch antropologische vragen: kijken naar mens in context: Amerikaanse, New Yorkse omgeving.
- Welke andere vragen zou je nog kunne stellen?
Filmpje 3: waarom doet ze haar onderzoek?
Werkt en woont in NY zelf.
Heeft al vaker onderzoek gedaan naar publieke ruimtes. Ze is zeker niet de enige die als antropologe
niet naar vreemde gebieden trekt, maar die doet thuis veldwerk. Vreemdheid van je eigen cultuur
blootleggen.
Wat is daar het gevolg van?
Nadeel: als insider van dat veldwerk kan je er blind voor worden. De routines worden zo gewoon, zo
natuurlijk dat je ze bijna niet meer ziet. Blind voor je eigen cultuur en het is iets heel opvallends om
toch het alledaagse te voelen en te denken en toch oog voor te hebben.
Geen nadeel: niet objectief: ook als Europeaan vanuit ergens anders is evengoed niet objectief. Toch
gekleurd door jouw achtergrond, interesses etc. die bepalen wat jij ziet, voelt en denkt.
Intersubjectiviteit: nooit louter subjectief of objectief.
Als je niet objectief kan zijn, dan moet je reflecteren over je eigen positie waaruit jouw invalshoek
bestaat en hoe jij gekleurd wordt door jouw invalshoek. Jouw eigen positie, rol, werkenwijze: open en
duidelijk over zijn. Dit maakt het onderzoek wetenschappelijk, niet objectiviteit, maar transparant zijn
over invalshoek.
Voornaam niet opgeschreven, achternaam ook niet. Oude mensen zijn meer geneigd familienaam op
te schrijven en jonge mensen minder: verandering in maatschappij: individueel beschouwen,
autonome personen, in eerste plaats afgezonderd persoon
Indentiteit:
1ste concept: begrippen uit antropologie
‘wie we zijn’
Wat betekent het om architect te zijn: wordt vandaag anders ingevuld dan 50 jaar geleden.
Genderidentiteit: culturele constructie
Genderneutrale toiletten
Hoe we kijken naar het man zijn, vrouw zijn, het idee van mannelijkheid of vrouwelijkheid.
Kerk: mannen en vrouwen aparte plekken innemen in ruimte: onderscheid werd getoond.
Hoe toon je jezelf op sociale media. Je hebt niet 1 identiteit, maar meerdere: positie in het gezin: is al
onderzoek naar gedaan:
Verschil tussen mannen en vrouwen.
Vrouwen geven veel meer sociale rol, familie. Mannen gefocust op eigen realisaties: werk etc.
Zelfpresentatie: hoe we onszelf tonen aan een ander, hoe we een soort rol op nemen.
Ook in eigen ruimte: door ruimte in te kleden tonen aan een ander.
Etniciteit; Belg, Vlaams, Oost-Vlaams… gemeenschappelijke traditie, taal, cultuur…
Lichaam: heel belangrijke focus voor antropologen:
Hoe we lichamelijk een ruimte ervaren. Ook in opvatting over gezond en sterk zijn, goede lichaam
was eerst enkel vrouwenlichaam, maar nu ook mannen onder druk.
Goed lichaam: ook als persoon geslaagd.
Woonzorgcentra komen veel in aandacht: niet meer enkel ziekenhuis, alle oude mensen samen,
afgezonderd van andere groepen.
Religie:
Vraag naar zingeving; architecturaal ook interessant.
Psychologisering:
Denken en het spreken over onszelf, we gaan ten rade bij de therapeut… hoe we gelukkig kunnen zijn.
Medicalisering:
Adhd, labels uit geneeskunde zijn zeer vanzelfsprekend geworden in bv onderwijscontext.
Intersubjectief:
Je bent altijd gekleurd door je achtergrond.,
,Future self: hoe je naar jezelf kijkt binnen enkele jaren: hoe je jezelf ziet als interieurarchitect.
Antropologie;
Waarom?
Waarom is een onderzoek zinvol en belangrijk: de antropologen willen iets naar boven brengen wat
nog niet zichtbaar is: een wereld die je niet met het blote oog kan zien, maar wel belangrijk is. Het
gaat niet o: de fysieke, maar symbolische realiteit: betekenissen en vanzelfsprekendheden.
‘je moet Amerikaanse ouders hebben om een Amerikaans te zijn…:’ hebben impact op het leven van
heel veel mensen.
Hoe is iets artisanaal?: kaasboer: eigen handen en zintuigen gebruiken
Antropologie helpt om inzicht te krijgen in onze cultuur en samenleving: on het vertrouwde te
ontmaskeren als vreemd en niet vanzelfsprekend. → nieuwe, relativerende blik op het sociale leven
Handdruk: tijdens corona niet meer goed of vertrouwd, door gewijzigde omstandigheden mochten
we dat niet meer doen: nieuwe relativerende blik over elkaar een hand geven.
Mondmasker heeft geen vaste betekenis: eerst raar, dan noodzakelijk en teken van solidariteit etc.
Wat?
Antropologen onderzoeken gedeelde betekenissen: ze stellen zich de vraag: welke inhoud of
betekenis geven we in bepaalde contexten aan een migrant, aan artisanaal, aan wetenschappelijke
kennis. Ze onderzoeken cultuur; hoe e de chaos van het leven ordenen, begrijpen…
Vanzelfsprekendheden worden bepaald door omgeving (context), ze lopen uiteen (variaties) en ze
komen tot stand in lichamelijke praktijken (ervaringen). Het gaat over het leven en de ervaringen van
eender wie. Om wat we doen met ons lichaam, ervaringen…
Hoe?
Manier waarop ze te werk gaan en de methodes van antropologen.
Veldwerk: ze trekken de wereld in, ze praten, observeren, gaan in gesprek, stellen vragen, gaan samen
dingen doen, ze moeten ‘er’ zijn.
Participerende observatie: enerzijds meedoen en anderzijds waarnemen.
Antropologen doen een beroep op hun eigen ervaring: hun kennis uit eerste hand in een bepaalde
context, zoals een kaasboerderij: antropologen gaan in de schoenen staan van zo’n kaasboer of
bioloog: ze stellen zich open voor die andersheid om zich te verwonderen over een leefwereld die
nog vreemd is.
- Veldwerk
- Beschrijvend en theoretisch
- Relativerend: niet oordelend
- Holistisch samenhang tussen het sociale, culturele…
- Verhalend en kwalitatief
- Betrokken en reflectief
,College 2 Mens en Maatschappij
Bezighouden met leven in de stad.
Wat onderzoekt ze?
- Kern
- Probleem
- Onderzoeksvragen
Waarom voert ze haar onderzoek uit? Wat motiveert haar?
Antropologen in Londen: Hoe voeren ze onderzoek uit in een stad? Hoe krijg ze daar controle over?
Hoe proberen ze daar als antropoloog vat op te krijgen?
Etnografie?
Setha Low
Filmpje 2: wat onderzoekt Setha Low?
- Welke kern stelt ze vast?
Low wil begrijpen hoe de herdenking van een bepaalde crisis, aanslag verloopt zn hoe die
ervaren wordt en ze gaat meer concreet letten op de gedeelde manier van spreken en
denken: gemeenschappelijke taal die we uiten door te schrijven, spreken met elkaar (video
rebuild) In die omgang van taal zit ook een manier van denken.
Dokters hebben gemeenschappelijke manier om naar wereld te kijken.
Setha stelt voor dat er 2 manier van spreken/denken zijn:
• Dominant
• Lokaal
In de eerste plaats gaat ze zich focussen op de betekenissen die ontstaan en de spanning die
daarbij komen kijken. Er bestaat een spanning in de betekenisgeving aan die site, enerzijds
door de spelers met bepaalde macht (politiek) en anderzijds de groep mensen die er effectief
wonen, de buurtbewoners.
Verschil in het spreken en denken: representaties die je in de media vindt en anderzijds
downtown residence: wat zij zeggen over hun ervaring van 9/11 en alles wat erna kwam: het
rouwen, het terug moeten starten.
- Welk probleem stelt ze vast? Wat is het probleem juist?
Er is blijkbaar geen erkenning voor de stem van de gewone man, van die buurtbewoners. Ze
stelt vast dat er heel wat non-profit organisaties en buurtbewoners, lokale verenigingen dat
die inspraak willen hebben in dat proces dat eerder formeel is. Ze kregen geen erkenning,
maar er zijn veel lokale bezorgdheden en betekenissen zijn die niet worden opgenomen
worden in dat ontwerp.
Door te gaan laten op iets heel opvallends: 9/11 plus heropbouw van de site: is ze in staat om
iets anders te gaan blootleggen: iets vanzelfsprekend, aanwezig maar komt meestal niet aan
de oppervlakte: relatie tussen overheid en burgers: hoe verhoudt die overheid zich tot zijn
burgers en omgekeerd?
Heel actueel geweest in covid: hoe gaan we om met publieke ruimte?
Alledaagse omgang met onze leefwereld.
, • In welke zin gaat het om een sociaal probleem?
Ten eerste kan je zeggen dat het ons veel kan leren over wie we zijn en hoe we naar
anderen kijken: de vraag van identiteit. Gaat de manier waarop dit monument wordt
opgericht bijdragen aan het groepsgevoel of gaat die niet zorgen voor groepsgevoel of
cohesie.
Kwesties van ongelijkheid en macht: wie kan bepalen wat er gaat gebeuren: lokale
bewoners worden vergeten en zijn helemaal geen deel van het verhaal.
• In welke zin is het een cultureel probleem?
Via de architectuur komt een eenzijdig verhaal tot stand: patriottistisch. Je bouwt iets,
maar je bent ook een verhaal aan het maken: hier een traumatische ervaring en aanslag:
gevoelens van angst ontstonden: de voorspelbare wereld van ons is niet meer: wereld is
aan stukken. Verhaal dat architecturaal wordt gevormd wordt door een beperkte groep
ingevuld.
- Welke onderzoeksvragen stelt ze en wilt ze gaan onderzoeken in de loop van haar artikel en
studie?
Waarom hebben die politieke gezagsdragers het moment van 9/11 genomen om iets vast te
leggen aan de hand van 1 verhaal in plaats van zich af te vragen hoe het leven in de stad op
dat moment loopt. Waarom hebben zij alles willen stroomlijnen in 1 verhaal en hebben ze
niet meer rekening gehouden aan die diversiteit aan verhalen?
Waarom hebben ze de lokale betekenissen over de aanslag en het rouwen in de marge
genoemd en uiteindelijk zelfs uitgesloten.
Zou het kunnen dat er angst is vanuit overheid om bepaalde kwesties die leven bij de
bevolking. Willen ze er liever bij wegblijven? Waarom willen ze het niet erkennen wat lokale
bewoners en nabestaanden hebben meegemaakt.
Typisch antropologische vragen: kijken naar mens in context: Amerikaanse, New Yorkse omgeving.
- Welke andere vragen zou je nog kunne stellen?
Filmpje 3: waarom doet ze haar onderzoek?
Werkt en woont in NY zelf.
Heeft al vaker onderzoek gedaan naar publieke ruimtes. Ze is zeker niet de enige die als antropologe
niet naar vreemde gebieden trekt, maar die doet thuis veldwerk. Vreemdheid van je eigen cultuur
blootleggen.
Wat is daar het gevolg van?
Nadeel: als insider van dat veldwerk kan je er blind voor worden. De routines worden zo gewoon, zo
natuurlijk dat je ze bijna niet meer ziet. Blind voor je eigen cultuur en het is iets heel opvallends om
toch het alledaagse te voelen en te denken en toch oog voor te hebben.
Geen nadeel: niet objectief: ook als Europeaan vanuit ergens anders is evengoed niet objectief. Toch
gekleurd door jouw achtergrond, interesses etc. die bepalen wat jij ziet, voelt en denkt.
Intersubjectiviteit: nooit louter subjectief of objectief.
Als je niet objectief kan zijn, dan moet je reflecteren over je eigen positie waaruit jouw invalshoek
bestaat en hoe jij gekleurd wordt door jouw invalshoek. Jouw eigen positie, rol, werkenwijze: open en
duidelijk over zijn. Dit maakt het onderzoek wetenschappelijk, niet objectiviteit, maar transparant zijn
over invalshoek.
