Samenvatting instructiepsychologie en technologie

INSTRUCTIEPSYCHOLOGIE EN -
TECHNOLOGIE
HOORCOLLEGE 1: LEREN

VISIES OP COGNITIE, LEREN EN ONDERWIJZEN:

4 visies:
- Associationisme/behavioristische visie
- Informatieverwerkingsbenadering /cognitieve visie
- Constructivistische visie
- Situated cognition/socioconstructivistische visie



Associationische/behavioristische benadering

Invloedrijke benadering uit de 20ste eeuw, ook vandaag nog invloedrijk

Leren = blijvende verandering in het gedrag als gevolg van een reactie van de lerende op de gebeurtenissen in de omgeving

S = stimuli
R = reactie
Alles ertussen = black box



Assumpties:
- Geen bewuste denkactiviteit van het individu
- Unitaristische of unieke-leerproces theorieën

Twee verschillende theorieën over S-R koppeling:
- Klassieke conditionering: nieuwe S-R associaties aanleren door nieuwe stimulus te koppelen aan andere stimulus
- Operante conditionering: nieuwe S-R associaties aanleren door bekrachtigen van gedrag

Klassieke conditionering: Pavlov
1. UCS  UCR
2. CS + UCS  UCR
3. CS  CR
 Er kan bij klassieke conditionering ook een transfer of uitdoving plaatsvinden

Toegepast op het schoolse leren: Thorndike
1. Law of exercise: we learn by doing, we forget by not doing = door regelmatig het gedrag te stellen en te belonen
kunnen we iets leren bv maaltafels
a. Law of use
b. Law of dis-use
2. Law of effect: strength of connection in relation to reward = hoe krachtiger de belonging, hoe sneller en sterker
het gedrag geleerd zal worden

 geleid tot:
- Duidelijk en gedragsmatige omschrijving van doelen
- Opsplitsing in deelvaardigheden


1

, - Bekrachtiging van correcte antwoorden
- Herhaaldelijk aanbieden van leermateriaal
- Aanbrengen van variatie in taakmateriaal en omgeving



Informatieverwerkingsbenadering/cognitieve visie:

 cognitieve benadering (= kritiek op het behaviorisme)
- Mens als informatieverwerkend systeem
- Aandacht voor interne, mentale processen
- Aanleiding voor o.a. gestaltpsychologie
-  Black box van het behaviorisme wordt hier geopend

Informatieverwerkingsbenadering is bij benadering gelijk aan cognitieve benaderingen:
- Cybernetica
o Opslag, transmissie en bewerking van informatie
- Gestaltpsychologie
o Geheugen als georganiseerd systeem met betekenisvolle associatie
o Denken en probleemoplossen zijn doelgeriechte zoekprocessen
- Piaget
o Cognitieve ontwikkelig

Informatieverwerkend model (Atkinson & Shiffrin, Newell, Shall & Simon):
Drie soorten geheugens:
1. Zintuiglijk of sensorisch geheugen
2. Kortetermijn- of werkgeheugen
3. Langetermijn- of permanent geheugen

Model van Atkinson & Shiffrin:

Input & output  behaviorisme
Rest v/d pijlen  cognitieve
benadering




Sensorisch geheugen Zeer groot Erg korte bewaartijd (3-tal
seconden)
Kortetermijngeheugen Beperkt in tijd (1 tot 30 Beperkt in hoeveelheid (7 3 subsystemen:
minuten) items MAAR chuncking) - Centrale executive
- Fonologische lus
- Visuospatieel
kladblok
Langetermijngeheugen In principe onbeperkt in tijd Twee soorten kennis:
en hoeveelheid MAAR - Declaratieve
vervagen of vergeten van kennis (kennis
informatie van het wat, kan
je verwoorden)


2

, - Procedurele
kennis (weten
hoe maar niet
verwoorden)

Niet alleen geheugen  ook redeneren en probleemoplossen

Hoe cognitieve benaderingen onderzoeken:
- Hardopdenkprotocollen
- Reactietijden
- Oogbewegingen
-  beschrijven van interne processen
- Recent: onderzoek naar hersenfuncties (EEG, fMRI)

Onderzoek naar interne, mentale processen:
- Theorieën over geheugen, redeneren en probleemoplossing
- Simuleren van hypothetische processen via computersimulaties

Newell & Simon: ‘Human problem solving’:
Enkele belangrijke bevindingen:
1. Objectieve taakomgeving versus interne representative
2. Belang van adequate kennisbasis (algemene cognitieve schema’s)
3. Heuristisch karakter van zoekprocessen
4. Metacognitieve aspecten

Invloed op onderwijstheorie en -praktijk
1. Belang van voorkennis
2. Nood aan rijk gevulde en goed georganiseerde kennisbasis en inzet van algemene denk-, probleemoplossings- en
leerstrategieën
3. Rekening houden met beperkte capaciteit van werkgeheugen
4. Erkenning van verschil tussen declaratieve en procedurele kennis  gevolgen voor instructie en evaluatie
5. Erkenning van verschillen tussen individuen



Constructivistsiche visie:

Constructivisme:
- Actieve constructie van kennis
- Belang van voorkennis (cognitieve schema’s)
- Elke lerende: een unieke, subjectieve representatie van de werkelijkheid

Piaget:
- Opbouwen van kennis op basis van twee complementaire mechanismen:
o Assimilatie
o Accommodatie
- Nood aan equilibiratie i.f.v. gezonde cognitieve ontwikkeling

2 soorten:
- Radicaal constructivisme – leunt dicht aan bij cognitivisme
o Individuele kennisconstructie
o Kennis is subjectief
o Verschijnselen in werkelijkheid zijn sociale constructies (vs objectivisme)
- Socio-constructivisme – leunt dicht aan bij situated cognition
o Leren is een sociaal proces en contextgebonden




3