Thema 15 – lavementen en manueel verwijderen van feces
Voor wat wordt een lavement gebruikt:
- Symptomatische farmacotherapie = behandelen van obstipatie
- Diagnostische farmacotherapie = vaststellen van darmafwijkingen
- Etiologische farmacotherapie = behandelen darmontsteking
- Preventieve farmacotherapie = voorbereiding op coloscopie
Een lavement / klysma = een hoeveelheid vloeistof die langs de aars in het rectum wordt
binnengebracht mbv een rectale sonde of canule op doktersvoorschrift.
Een groot evacuerend lavement = een grote hoeveelheid vloeistof toegediend via de aars
om zo het colon te bereiken hierbij gebruikmakende van een irrigator met canule met de
bedoeling de aanwezige stoelgang te verwijden (obstipatie, voorbereiding darmonderzoek…).
- Afvalzak
- Niet steriele schaar (vooraf ontsmet)
- Verzorgingswagen met:
o Hygiënische handontsmetting
o Gerei voor ontsmetten en reinigen van oppervlakken
o Draagbord met herbruikbare irrigator
o Doos niet steriele handschoenen
- 1 à 2 l kraantjeswater op lichaamstemperatuur
- Fysiologische zoutoplossing gebruiken bij patiënten met een elektrolytenstoornis en
hartdecompensatie.
- Fijn dokje om irrigator af te dekken
- Wegwerpnierbekken
o Rectale sonde
o Andere types rectale sondes indien nodig
o Gaasjes 10 x 10
- Incontinentieonderlegger
- Op kamer
o Ondersteek + toiletpapier
o Bij sommige ZO best toiletstoel voorzien
Kant-en-klaar microklysma = een kleine hoeveelheid vloeistof die rectaal wordt ingebracht
mbv een tube met canule die klaar zijn om onmiddellijk te gebruiken, de werking beperkt zich
tot het rectum met als doel de feces te verzachten.
- Hygiënische handontsmetting
- Doos niet steriele handschoenen
- Wegwerpnierbekken
o Glijmiddel op gaasjes 5x5
o Microklysma
o Kleine bedbescherming
o Toiletpapier
Geneeskrachtig lavement = een vloeistof die rectaal wordt ingebracht met de bedoeling
lokaal in te werken of algemeen te werken.
Diagnostisch lavement = het toedienen van contraststof om een diagnose te kunnen
stellen.
Kant-en-klaar klysma = een vooraf voorbereid lavement als dusdanig in de apotheek te
verkrijgen met canule en met beperkte inhoud, uit wegwerpmateriaal, bevat natriumfosfaat.
- Afvalzak
- Verzorgingswagen met hygiënische handontsmetting
- Doos niet-steriele handschoenen
- Wegwerpnierbekken met:
o Glijmiddel zuivere vaseline op gaasjes van 5x5
o Kant-en-klaar klysma
- Bed bescherming (op gevulde nierbekken leggen)
, - Op de kamer:
o Bedpan, toiletpapier
o Celdoekjes (ipv toiletpapier)
Lavement met Janetspuit en een rectale sonde/korte vrouwensonde:
- Afvalzak
- Verzorgingswagen met hygiënische handontsmetting
- Niet steriele schaar (vooraf ontsmetten)
- Doos niet-steriele handschoenen
- Wegwerpnierbekken met daarin:
o Spuit van 50 ml (ofwel al gevuld, ofwel nog vullen)
o Rectale sonde of een korte vrouwensonde charrière 14 à 16
Belangrijke basisprincipes:
- Hygiëne
- Veiligheid: goed zien waar je canule inbrengt. Als je uitwendige aambeien niet opmerkt
kan je grote bloedingen veroorzaken.
- Beleving: voelt ZO aan dat hij het zal kunnen ophouden? Buikkrampen?
- Veiligheid: bleek worden kan voorafgaan aan syncope
- Beleving: pijngewaarwording?
- Comfort: tegen het koud krijgen
- Beleving: zorgen voor privacy
De charrière (Ch) is een eenheid voor kleine buitendiameters. 1 Ch = 1/3 mm of 1 mm = 3
charrière.
Aandachtspunten bij het toedienen van een lavement bij kinderen:
- Voorkeurhouding = linger zijligging
- Tijdens een lavement bij het kind blijven kan voor hen zeer beangstigend zijn
- Bij zuigelingen en kleuters: na het klysma toe te dienen en de sonde te hebben
verwijderd billen tegen elkaar gedrukt houden voor de luier terug aan te doen.
- Enkel op voorschrift van dokter
- Bij kinderen vooral gebruik van microklysma bij pasgeborenen niet
elektrolytenverlies door versnelde darmpassage
- Voor kinderen bestaan er pediatrische rectale sonde waarbij de lengte van de sonde
afhangt van de leeftijd van het kind.
- Evacuerend zoutlavement of zeeplavement wordt zelden gegeven ter behandeling van
faecalomen en dit in een hoeveelheid van100 à 300 ml.
Indeling van lavementen naar gelang indicatie:
- Reinigings- / evacuerend lavement: voor een onderzoek zoals een coloscopie Microlas
®
- Geneeskrachtig / therapeutisch klysma: toedienen van medicijnen tegen een
darmontsteking lavement met mesalazine
- Peristaltiekbevorderende enema groot evacuerend lavement
- Diagnostisch klysma lavement met Barium
- Ontsmettend lavement preoperatieve darmvoorbereiding
Indeling van lavementen naar gelang verschijningsvorm:
- Kant-en-klaar klysma fleet-enema®
- Zelf te bereiden zoutlavement kraantjeswater en keukenzout
- Combinatie van de 2 zoutlavement met gebruikt van kant-en-klaar gietflessen
fysiologische zoutoplossing.
Indeling van lavementen naar gelang prikkelend effect:
- Niet-prikkelend olieklysma
- Prikkelend
o Microklysma Microlax®
o Klysma Fleet-Enema®
o Reinigingsklysma zoutlavement
Voor wat wordt een lavement gebruikt:
- Symptomatische farmacotherapie = behandelen van obstipatie
- Diagnostische farmacotherapie = vaststellen van darmafwijkingen
- Etiologische farmacotherapie = behandelen darmontsteking
- Preventieve farmacotherapie = voorbereiding op coloscopie
Een lavement / klysma = een hoeveelheid vloeistof die langs de aars in het rectum wordt
binnengebracht mbv een rectale sonde of canule op doktersvoorschrift.
Een groot evacuerend lavement = een grote hoeveelheid vloeistof toegediend via de aars
om zo het colon te bereiken hierbij gebruikmakende van een irrigator met canule met de
bedoeling de aanwezige stoelgang te verwijden (obstipatie, voorbereiding darmonderzoek…).
- Afvalzak
- Niet steriele schaar (vooraf ontsmet)
- Verzorgingswagen met:
o Hygiënische handontsmetting
o Gerei voor ontsmetten en reinigen van oppervlakken
o Draagbord met herbruikbare irrigator
o Doos niet steriele handschoenen
- 1 à 2 l kraantjeswater op lichaamstemperatuur
- Fysiologische zoutoplossing gebruiken bij patiënten met een elektrolytenstoornis en
hartdecompensatie.
- Fijn dokje om irrigator af te dekken
- Wegwerpnierbekken
o Rectale sonde
o Andere types rectale sondes indien nodig
o Gaasjes 10 x 10
- Incontinentieonderlegger
- Op kamer
o Ondersteek + toiletpapier
o Bij sommige ZO best toiletstoel voorzien
Kant-en-klaar microklysma = een kleine hoeveelheid vloeistof die rectaal wordt ingebracht
mbv een tube met canule die klaar zijn om onmiddellijk te gebruiken, de werking beperkt zich
tot het rectum met als doel de feces te verzachten.
- Hygiënische handontsmetting
- Doos niet steriele handschoenen
- Wegwerpnierbekken
o Glijmiddel op gaasjes 5x5
o Microklysma
o Kleine bedbescherming
o Toiletpapier
Geneeskrachtig lavement = een vloeistof die rectaal wordt ingebracht met de bedoeling
lokaal in te werken of algemeen te werken.
Diagnostisch lavement = het toedienen van contraststof om een diagnose te kunnen
stellen.
Kant-en-klaar klysma = een vooraf voorbereid lavement als dusdanig in de apotheek te
verkrijgen met canule en met beperkte inhoud, uit wegwerpmateriaal, bevat natriumfosfaat.
- Afvalzak
- Verzorgingswagen met hygiënische handontsmetting
- Doos niet-steriele handschoenen
- Wegwerpnierbekken met:
o Glijmiddel zuivere vaseline op gaasjes van 5x5
o Kant-en-klaar klysma
- Bed bescherming (op gevulde nierbekken leggen)
, - Op de kamer:
o Bedpan, toiletpapier
o Celdoekjes (ipv toiletpapier)
Lavement met Janetspuit en een rectale sonde/korte vrouwensonde:
- Afvalzak
- Verzorgingswagen met hygiënische handontsmetting
- Niet steriele schaar (vooraf ontsmetten)
- Doos niet-steriele handschoenen
- Wegwerpnierbekken met daarin:
o Spuit van 50 ml (ofwel al gevuld, ofwel nog vullen)
o Rectale sonde of een korte vrouwensonde charrière 14 à 16
Belangrijke basisprincipes:
- Hygiëne
- Veiligheid: goed zien waar je canule inbrengt. Als je uitwendige aambeien niet opmerkt
kan je grote bloedingen veroorzaken.
- Beleving: voelt ZO aan dat hij het zal kunnen ophouden? Buikkrampen?
- Veiligheid: bleek worden kan voorafgaan aan syncope
- Beleving: pijngewaarwording?
- Comfort: tegen het koud krijgen
- Beleving: zorgen voor privacy
De charrière (Ch) is een eenheid voor kleine buitendiameters. 1 Ch = 1/3 mm of 1 mm = 3
charrière.
Aandachtspunten bij het toedienen van een lavement bij kinderen:
- Voorkeurhouding = linger zijligging
- Tijdens een lavement bij het kind blijven kan voor hen zeer beangstigend zijn
- Bij zuigelingen en kleuters: na het klysma toe te dienen en de sonde te hebben
verwijderd billen tegen elkaar gedrukt houden voor de luier terug aan te doen.
- Enkel op voorschrift van dokter
- Bij kinderen vooral gebruik van microklysma bij pasgeborenen niet
elektrolytenverlies door versnelde darmpassage
- Voor kinderen bestaan er pediatrische rectale sonde waarbij de lengte van de sonde
afhangt van de leeftijd van het kind.
- Evacuerend zoutlavement of zeeplavement wordt zelden gegeven ter behandeling van
faecalomen en dit in een hoeveelheid van100 à 300 ml.
Indeling van lavementen naar gelang indicatie:
- Reinigings- / evacuerend lavement: voor een onderzoek zoals een coloscopie Microlas
®
- Geneeskrachtig / therapeutisch klysma: toedienen van medicijnen tegen een
darmontsteking lavement met mesalazine
- Peristaltiekbevorderende enema groot evacuerend lavement
- Diagnostisch klysma lavement met Barium
- Ontsmettend lavement preoperatieve darmvoorbereiding
Indeling van lavementen naar gelang verschijningsvorm:
- Kant-en-klaar klysma fleet-enema®
- Zelf te bereiden zoutlavement kraantjeswater en keukenzout
- Combinatie van de 2 zoutlavement met gebruikt van kant-en-klaar gietflessen
fysiologische zoutoplossing.
Indeling van lavementen naar gelang prikkelend effect:
- Niet-prikkelend olieklysma
- Prikkelend
o Microklysma Microlax®
o Klysma Fleet-Enema®
o Reinigingsklysma zoutlavement
