Samenvatting - algemene psychologie

Algemene en sociale psychologie
Algemene psychologie:

hoofdstuk 1: inleiding


1 Wat is psychologie?
- Psychobabble: gebruik van psychologische termen zonder te weten
wat het prcs is
o Bv. depressie, verdringing, bewustzijn
o Bv. wnr kleuterjuffen soms medische uitspraken doen, zoals
‘uw kind heeft adhd, heeft u al aan relatine gedacht?’
- Huis-, tuin- en keukenpsychologie
o Zoals boeken van bv’s hoe je met je angsten moet omgaan
 Mensen die o.b.v. levenservaring wel nuttige tips kunnen
geven
- Intuïtie:
o Inzichten die we opdoen uit talrijke ervaringen met anderen &
onszelf
o We zoeken spontaan naar inzicht
o O.b.v. ervaringen en dingen die ons raken gaan we ons gedrag
bepalen
 Bv. traumatische ervaringen/verlegenheid in kindertijd
 Dit zul je gaan toepassen later in situaties
o Toevallige & subjectieve indrukken
o Leidt tot foute/eenzijdige voorspellingen
o Leidt tot grove generaliseringen
 Bv. ‘alle mannen zijn hetzelfde’
- Wetenschappelijke psychologie:
o Werkt o.b.v. objectieve vaststellingen die door iedereen
herhaald + gecontroleerd kunnen worden
o Systematische observatie
 Bv. representatieve steekproeven
 We zorgen dat de groep die we bestuderen zo
representatief mogelijk is, om de samenleving voor te
stellen
o Gecontroleerde situatie
 Storende invloeden vermijden
o Zoeken naar diepere samenhangen
 Bv. Correlatie aantal ooievaars en aantal geboortes
 Aantal ooievaars was gelijk met aantal geboortes,
dus kindjes komen van een ooievaar

,  Bv. Mensen met een bril zijn slimmer…
 Niet waar, er is een 3e achterliggende factor:
 Mensen die heel veel lezen, op den duur mss meer
probleem krijgen met zicht, maar veel meer kennis
opdoen
 Bv. hip hop & probleemgedrag
 Hip hop komt vaak voor in minder welgestelde
buurten
 Er komt meer criminaliteit/probleemgedrag voor in
minder welgestelde buurten
 Bv. konijnen zorgen voor minder conflicten
 Konijnen komen meer voor op plaatsen waar er
geen conflicten zijn

1.1 Verre voorgeschiedenis
- Klassieke Griekse filosofen (Socrates, Plato)
- Emoties kunnen ons denken verstoren
o Bv. woede
- Waarnemingen zijn altijd interpretaties: iedereen creëert zijn eigen
wereld
o Bv. het glas is halfvol of halfleeg  is hoe je het bekijkt
- Onderscheid tss ratio en emotie
- Legden een verband tss geest en lichamelijke eigenschappen
o Emoties: komen voort uit hart, lever, milt…
 Bv. ‘Er ligt iets op m’n lever’
o Psychische stoornissen: uit gal (“zwartgallige stemming”)

1.2 De meer directe voorgeschiedenis
- Middeleeuwen:
o Theocentrisme: geest & ziel = los van de natuurwetten
 God en kerk waren allerbelangrijkste
 ‘God is ondoorgrondelijk, dus God heeft de mens perfect
gemaakt’
 God heeft de mens naar zijn evenbeeld geschapen
 De geest is dus een onoplosbaar mysterie
- Ontwikkelingen in de filosofie:
o René Descartes: rationalisme en empirisme
o Belang van de ‘methodische twijfel’:
 men moet aan alles twijfelen, behalve aan feit dat men
twijfelt
 Alles in vraag stellen, niet zomaar aannemen
o ‘ik denk dus ik ben’
o Dualisme: opdeling ziel en lichaam

,1.3 Ontwikkelingen binnen de natuurwetenschappen
- 19e eeuw: doorbraak in chemie:
o periodiek systeem der elementen = alles wat men wist zette
men op 1 blad
- psychofysica: Ernst Weber
o zette de toon naar het analytische kijken naar mensen
- buitenwereld komt binnen via zintuigen
- Wat zijn de grenzen van de gevoeligheid van onze zintuigen?

1.4 Psychologie als wetenschap van het bewustzijn
- Wundt en het structuralisme:
o Leipzig, 1875: 1e laboratorium voor wetenschappelijke
psychologie
o Structuralisme: zoekt bouwstenen, elementen, basisstructuren
van bewuste waarneming
o Sensaties (geluiden, geuren, smaken), beelden, herinneringen,
gevoelens (liefde, geluk, jaloersheid)
 Zijn ambitie: alle mogelijke sensaties, herinneringen…
willen in kaart brengen
o Experimentele methode: uitlokken van stimuli
 Bv. met rare geluiden/beelden: ‘wat zie je?, wat voel
je?...’
o Techniek van de introspectie: waarnemingen beschrijven bij
het aanbieden van eenvoudige stimuli
 Wat zijn de waarnemingen die je hebt bij het zien van
bepaalde beelden
 Bv. kubus: Wundt vroeg: ‘Wat zie je?’
 Kubus gaat naar rechtsboven/linksonder =
verschillende percepties

1.5 Het functionalisme
- Zoektocht naar elementen van bewustzijn te abstract, en
onbelangrijk
- Praktische vragen: hoe kan bewustzijn ons helpen problemen beter
te hanteren, m.a.w. wat is de functie ervan?
- Hoe kan een individu zich aanpassen aan nieuwe situ’s en concrete
problemen?
- Dus geen bouwstenen, maar werking en mogelijkheden
- Aanpassingsgedrag

, 2 Psychologie: invalshoeken
Behaviorisme Gestaltpsychologie
Psychoanalyse (Neobehaviorisme)
Humanistische psychologie Cognitieve psych.
Biologische + evolutionaire psych. Crossculturele psych.


2.1 De behavioristische revolutie
- Menselijke psyché is niet direct waarneembaar
- Empirisme: ‘je kan alleen zeker zijn van wat je ziet’
o M.a.w. het enige waarvan je zeker kan zijn is het gedrag(,
hetgeen je ziet)
 Bv. niet ‘de kat heeft honger’, wel ‘de kat eet veel en
snel’
- = louter beschrijven van stimulus (prikkel) – respons(reactie)
connecties
o Directe oorzaak-gevolg relaties: effecten van mensen, vwpen,
en gebeurtenissen op gedrag
o Bv. leerprocessen (bv. africhten van honden)
o Bv. beloning en straf
 prikkels gaan je gedrag veranderen:
bv. je werd lastiggevallen in donker
straatje, je zult altijd bang zijn en het
proberen mijden, ook al weet je dat
je gwn de verkeerde persoon tegen kwam
o Black box = mentale processen, zijn onzichtbaar

2.2 Gestaltpsychologie
- We hebben aantal vooraf bepaalde neigingen om dingen in
geheel als eerste te bekijken, ook al is er geen geheel
- Een geheel is niet te herleiden tot een eenvoudige optelling vd
delen waaruit het is opgebouwd
- Waarnemen is geen apart registreren van afzonderlijke
indrukken, maar wel een onmiddellijk vatten van de ‘Gestalt’(=
geheel, globale vorm)
- Hersenen zoeken van nature naar patronen, ook als die er niet
zijn
o M.a.w. mensen registreren niet, maar construeren een
werkelijkheid
- Onze hersenen proberen dingen te doen kloppen
- Voorbeelden: