Samenvatting Management
Inhoudsopgave
1 H1: management en prestatie ............................................................................................... 5
1.1 Managen in een concurrentiële wereld ................................................................................. 5
1.2 Managen met het oog op concurrentievoordeel .................................................................... 6
1.2.1 Innovatie ......................................................................................................................... 7
1.2.2 Kwaliteit .......................................................................................................................... 7
1.2.3 Dienstverlening ............................................................................................................... 7
1.2.4 Kostencompetitiviteit ...................................................................................................... 8
1.2.5 Duurzaamheid ................................................................................................................ 8
1.2.6 Lange-termijnprestatie .................................................................................................... 8
1.3 De vier functies van management ........................................................................................ 8
1.3.1 Dagelijkse uitoefening van vier managementfuncties ........................................................ 9
1.4 Managementniveaus en -vaardigheden ................................................................................ 9
1.4.1 De rollen van een manager ............................................................................................. 10
1.4.2 Must-have vaardigheden: soft & hard skills ..................................................................... 10
Appendix A: de evolutie van management ..................................................................................... 12
Vroege concepten en invloeden in het domein van management.......................................................12
Klassieke benaderingen ..................................................................................................................12
Systematic management ............................................................................................................ 12
Scientific management .............................................................................................................. 13
Bureaucracy .............................................................................................................................. 14
Administrative management ....................................................................................................... 14
Human relations ........................................................................................................................ 15
Hedendaagse benaderingen ...........................................................................................................16
Quantitative management .......................................................................................................... 16
Organizational behaviour ............................................................................................................ 16
Systems theory .......................................................................................................................... 16
Contingency perspective ............................................................................................................ 17
Huidige benaderingen en blik op de toekomst ........................................ Error! Bookmark not defined.
2 H2: de interne en externe omgeving ...................................................................................... 18
2.1 Organisatie als een open systeem .......................................................................................18
2.2 De externe en interne omgeving ..........................................................................................18
2.3 Macro-omgeving (PESTEL) ..................................................................................................19
2.4 Concurrentieomg eving ......................................................................................................19
2.4.1 Vijfkrachtenmodel van Michael Porter ............................................................................ 19
2.5 Analyse van de externe omgeving in het algemeen ...............................................................22
2.5.2 Strategisch manoeuvreren ............................................................................................. 24
2.6 Interne omgeving ...............................................................................................................24
2.6.1 Organisatiecultuur......................................................................................................... 24
2.6.2 Organisatieklimaat ........................................................................................................ 25
Academiejaar 2024-2025 1
,Vrije Universiteit Brussel
2.7 Artikel: crisismanagement – 6 signs your corporate culture is a liability .................................25
3 H3: besluitvorming .............................................................................................................. 26
3.1 Uitdagingen: factoren die besluitvorming kunnen bemoeilijken .............................................26
3.1.1 Beslissing mist structuur................................................................................................ 26
3.1.2 Risico ........................................................................................................................... 26
3.1.3 Onzekerheid .................................................................................................................. 26
3.1.4 Conflict ......................................................................................................................... 26
3.2 Fasen van besluitvormingsproces .......................................................................................27
3.2.1 Identificatie van het probleem ........................................................................................ 27
3.2.2 Aanleveren/oplijsten van alternatieve oplossingen .......................................................... 27
3.2.3 Evaluatie van de alternatieven ........................................................................................ 27
3.2.4 Beslissing: kiezen van het beste alternatief ..................................................................... 28
3.2.5 Implementatie van de beslissing .................................................................................... 28
3.2.6 Evaluatie van de beslissing............................................................................................. 28
3.3 Hinderpalen voor doeltreZende besluitvorming ...................................................................29
3.3.1 Psychologische factoren ................................................................................................ 29
3.3.2 Tijdsdruk ....................................................................................................................... 29
3.3.3 Sociale aspecten ........................................................................................................... 30
3.4 Besluitvorming door groepen ..............................................................................................30
3.4.1 Soorten conflicten ......................................................................................................... 31
3.5 Begrensde rationaliteit (bounded rationality, Herbert Simon) ................................................31
4 H4: planning en strategisch management ............................................................................. 33
4.1 Planning ............................................................................................................................33
4.1.1 Doelstellingen op drie niveaus ....................................................................................... 33
4.1.2 SMART-doelen ............................................................................................................... 34
4.1.3 Contingentieplannen ..................................................................................................... 35
4.2 Strategie en strategisch management .................................................................................35
4.2.1 Bepalen van missie en visie ............................................................................................ 35
4.2.2 Analyse van opportuniteiten en bedreigingen .................................................................. 36
4.2.3 Analyse van sterktes en zwaktes..................................................................................... 36
4.2.4 SWOT-analyse en formulering van strategie .................................................................... 37
4.2.5 Implementatie van strategie ........................................................................................... 39
4.2.6 Strategische controle..................................................................................................... 39
5 H5: ethiek en maatschappelijk verantwoord ondernemen ..................................................... 40
5.1 Algemeen: waarom? ..........................................................................................................40
5.1.1 Rol van de vier managementfuncties .............................................................................. 40
5.2 Ethisch management .........................................................................................................41
5.2.1 Geen eenduidig antwoord .............................................................................................. 41
5.2.2 Artikel: how (un)ethical are you? ..................................................................................... 42
5.2.3 Eerlijkheid ..................................................................................................................... 42
5.2.4 Ethische stromingen ...................................................................................................... 42
5.2.5 Corporate governance ................................................................................................... 43
5.2.6 Signalen van onethisch gedrag ....................................................................................... 44
5.3 Duurzaamheidsmanagement .............................................................................................44
5.3.1 Visies op maatschappelijke verantwoordelijkheid ........................................................... 44
5.3.2 Duurzame value chain/waardeketen .............................................................................. 45
5.3.3 Greenwashing ............................................................................................................... 46
5.3.4 Omnibusvoorstel van de Europese Commissie ............................................................... 46
Academiejaar 2024-2025 2
,Vrije Universiteit Brussel
6 H6: management in een wereldwijde omgeving ..................................................................... 48
6.1 Context .............................................................................................................................48
6.1.1 Globalisering ................................................................................................................. 48
6.1.2 Wereldhandelsorganisatie (World Trade Organisation, WTO) ........................................... 48
6.1.3 Slowglobalisering / deglobalisering ................................................................................ 49
6.2 Hoe actief zijn in een internationale context? .......................................................................49
6.2.1 Obshoring ..................................................................................................................... 49
6.2.2 Regionale handelsblokken ............................................................................................. 50
6.2.3 Corruptie ...................................................................................................................... 51
6.2.4 Twee dimensies ............................................................................................................. 51
6.3 Toetredingswijzen ..............................................................................................................51
6.3.1 Voor- en nadelen ........................................................................................................... 52
6.4 Werken met mensen & culturen in een internationale context...............................................54
6.4.1 Werken met mensen ...................................................................................................... 54
6.4.2 Vaardigheden van de global manager ............................................................................. 54
6.4.3 Cultuurshock ................................................................................................................ 54
6.4.4 Falen van global managers beperken .............................................................................. 55
6.4.5 Benaderingen voor begrijpen van culturele omgeving ...................................................... 55
6.4.6 Culturele dimensies van Hofstede .................................................................................. 55
8 H8: organisatiestructuur ...................................................................................................... 57
8.1 2 dimensies van de organisatiestructuur .............................................................................57
8.1.1 Verticale dimensie ......................................................................................................... 57
8.1.2 Horizontale dimensie..................................................................................................... 60
8.2 Types organisatiestructuur .................................................................................................61
8.2.1 Functionele organisatiestructuur ................................................................................... 61
8.2.2 Divisiestructuur ............................................................................................................. 61
8.2.3 Matrixorganisatie ........................................................................................................... 62
8.2.4 Netwerkorganisatie ....................................................................................................... 63
12 H12: leiderschap ................................................................................................................. 65
12.1 Wat doen eZectieve leiders? ...............................................................................................65
12.2 Visie ..................................................................................................................................65
12.2.1 Waarom visies mislukken of ongeschikt zijn ................................................................ 66
12.2.2 Hoe visie ontwikkelen? .............................................................................................. 66
12.3 Visionair leiderschap: het proces ........................................................................................66
12.4 Macht................................................................................................................................66
12.5 Leiderschapstheorieën ......................................................................................................67
12.5.1 Traditionele theorieën over leiderschap ...................................................................... 67
12.5.2 Moderne ideeën over leiderschap .............................................................................. 69
12.5.3 Andere leiderschapsstijlen ........................................................................................ 70
12.6 De keerzijde van leiderschap ..............................................................................................70
13 H13: motiveren om te presteren ........................................................................................... 71
13.1 Het stellen van doelen (goal setting) ....................................................................................71
13.2 Verwachtingen & prestatie: de verwachtingstheorie (Vroom) ................................................71
13.2.1 Begrijpen van de werknemersbehoeften ..................................................................... 72
13.3 Het creëren van motiverend werk........................................................................................73
13.3.1 Extrinsieke & intrinsieke beloningen ........................................................................... 73
13.3.2 Twee-factorentheorie (Herzberg) ................................................................................ 73
Academiejaar 2024-2025 3
,Vrije Universiteit Brussel
13.4 Impact van werkontevredenheid .........................................................................................73
13.4.1 Theory X – Theory Y (McGregor), cf appendix A ............................................................ 74
13.4.2 Empowerment .......................................................................................................... 74
13.5 Rechtvaardigheidstheorie (equity theory) ............................................................................74
16 H16: managementcontrole .................................................................................................. 75
16.1 Het controleproces ............................................................................................................75
16.2 Bureaucratische controlesystemen ....................................................................................76
16.2.1 Balanced Scorecard .................................................................................................. 77
Academiejaar 2024-2025 4
,Vrije Universiteit Brussel
1 H1: management en prestatie
1.1 Managen in een concurrentiële wereld
• Wat je verworven hebt is nooit voor altijd → de wereld verandert constant
o Belang van alert zijn en bijsturen!
Vier uitdagingen die de bedrijfsomgeving kenmerken
(maar ook deze: steeds veranderend)
(DE-)GLOBALISERING TECHNOLOGISCHE VERANDERING
• Interactie en integratie tussen actoren Alles verandert: denk niet ‘doel bereikt’,
(mensen, ondernemingen, overheden) wel ‘doel bereikt, wat is het volgende?’
• Globale ondernemingen met kantoren
en productievestigingen wereldwijd/in Voorbeeld: golven van digitaliseren
meerdere landen als teken/uiting van 1. Mid 1990-begin 2000: internet
globalisering Toegang en consultatie van
• Kleine en grote ondernemingen onlinedata, dot.com-crisis
o Kleine ondernemingen kunnen (internetzeepbel), …
invloed ondervinden van grote → te grote verwachtingen en weinig
spelers (zoals Torfs (BE) die verschillende bedrijven (geen
rekening moet houden met innovatie): overwaardering en
Zalando (wereldwijd)) zeepbel spat uit elkaar
o Grote ondernemingen als 2. 2004-2015: mobiel internet
pioniers van globalisering Interactief, gebruiksvriendelijker,
• Talent heeft een internationale consulteren en delen van
dimensie → invloed op je video’s/foto’s via sociale media start-
personeelsbeleid (expats aannemen), ups (Facebook, Youtube, …) en
… mobiele applicaties
• à Ken je omgeving en context 3. 2015-vandaag: AI
Het Internet of Things met connected
Globalisering vandaag: ‘slowbalisering’ → devices, real-time systemen, big data
covid, oorlog, … toont gevaren analytics (belangrijk voor bedrijven!),
(afhankelijkheid) van globalisering cloud computing en AI
Academiejaar 2024-2025 5
, Vrije Universiteit Brussel
→ zie ook importtaxes Trump:
slecht voor globalisering Biedt nieuwe kansen: internet als online
marktplaats (vroeger alleen fysiek), een
distributiekanaal en plaats voor delen van
info & networking
→ zorgt voor kostenverlaging
(minder verplaatsing) en
internationale handel
→ je vindt makkelijk informatie en
kan snel leren, maar dat zorgt ook
voor concurrentie (want
consument kan makkelijk
vergelijken → transparantie)
→ helpt bij e`iciënte
besluitvorming door meer info
KENNISMANAGEMENT (KNOWLEDGE SAMENWERKING OVER DE GRENZEN
MANAGEMENT) HEEN (ALS PROCES VAN KENNISMGMT)
Centraal: vertaling van een sterk idee Intern:
naar innovatie Samenwerking tussen departementen,
Vind je overal: van entertainment divisies en andere units van de
tot deeleconomie organisaties
Kenniswerker gebruikt kennis en info
voor ontwikkeling van nieuwe Voorbeeld: de T-shaped manager
kennis/ideeën, en signaleren & oplossen Deelt kennis (horizontaal) en is
van problemen (actoren van specialist/expert in de specifieke
kennismanagement) bedrijfseenheid (verticaal)
→ samenbrengen van verschillende
Kennismanagement in een organisatie: units naar een gemeenschappelijk
het benutten, delen en verwerven van doel
voordelen uit intellectuele hulpbronnen à Blijf niet op je eiland, kijk rond je!
zoals:
• Expertise en vaardigheden Extern:
kenniswerkers Ondernemingen kunnen voordeel halen
• Visie en creativiteit uit externe ideeën, zoals die van
• Relaties via netwerking en consultants, reclamebureaus,
samenwerking (zowel intern als leveranciers, klanten, …
extern)
Voorbeelden: klantenservice (reviews),
kennistransfers tussen bedrijven (farma
en ziekenhuizen), externe expertise
(finance, ICT-freelancers, …)
1.2 Managen met het oog op concurrentievoordeel
Weeg af op welk vlag je succesvol wil zijn: omzet, winstgevendheid, klanttevredenheid,
marktaandeel, energieverbruik, personeelsverloop, …
→ zowel cijfers (winst, omzet) als kwantitatieve gegevens (klanttevredenheid)
Academiejaar 2024-2025 6