Vrije Universiteit Brussel
Samenvatting Technologisch
ondernemerschap
Inhoudsopgave
1 Inleiding ............................................................................................................................... 4
1.1 Ondernemerschap & innovatie ............................................................................................ 4
1.2 De ondernemer................................................................................................................... 4
1.2.1 Product starter vs. technologie starter .............................................................................. 4
1.2.2 Red ocean vs. blue ocean ................................................................................................ 4
1.3 Technologisch ondernemerschap ........................................................................................ 5
1.4 Why bother? ....................................................................................................................... 5
1.5 Een stukje geschiedenis ...................................................................................................... 5
2 Business ecosystems ........................................................................................................... 6
2.1 Definitie.............................................................................................................................. 6
2.2 Sectoren, industrieën & markten.......................................................................................... 6
2.2.1 Sectoren ......................................................................................................................... 6
2.2.2 Industrieën...................................................................................................................... 7
2.2.3 Markten .......................................................................................................................... 7
2.3 Supply chain & value chain .................................................................................................. 9
2.3.1 Supply chain ................................................................................................................... 9
2.3.2 Value chain ..................................................................................................................... 9
2.3.3 The whole product ......................................................................................................... 10
2.3.4 Waardecreatie en waardecaptatie .................................................................................. 11
2.3.5 Botsende supply chains ................................................................................................. 11
2.3.6 Integratie....................................................................................................................... 11
2.4 Standaarden ......................................................................................................................12
2.4.1 Waarom standaarden? .................................................................................................. 12
2.4.2 Types standaarden ........................................................................................................ 12
2.4.3 Wie zet standaarden? .................................................................................................... 13
2.4.4 Controle vs. informatie .................................................................................................. 13
2.5 NetwerkeLecten & schaalvoordelen ...................................................................................13
2.5.1 Type netwerkeOecten .................................................................................................... 14
2.5.2 Lock-in & switching costs............................................................................................... 14
2.5.3 Schaalvoordelen en -nadelen......................................................................................... 15
2.5.4 Economies of scale ....................................................................................................... 16
2.5.5 Economies of scope ...................................................................................................... 16
2.6 Business ecosystem actoren ..............................................................................................16
2.7 Regionale clusters .............................................................................................................17
2.7.1 Ontstaan van clusters .................................................................................................... 17
2.7.2 Eigenschappen ............................................................................................................. 18
2.7.3 Silicon Valley ................................................................................................................. 18
3 Entrepreneurial strategy ...................................................................................................... 19
Academiejaar 2024-2025 1
,Vrije Universiteit Brussel
3.1 Entrepreneurial strategie ....................................................................................................19
3.2 Kernactiva .........................................................................................................................19
3.2.1 Wat is het? .................................................................................................................... 19
3.2.2 Kernactiva strategieën ................................................................................................... 20
3.2.3 Stadium van afwerking................................................................................................... 21
3.2.4 Freedom to operate ....................................................................................................... 21
3.2.5 Core product ................................................................................................................. 22
3.3 Probleem/oplossing-fit .......................................................................................................22
3.3.1 The most important customer ........................................................................................ 22
3.3.2 Performance criteria ...................................................................................................... 22
3.3.3 Show stoppers .............................................................................................................. 23
3.3.4 Value proposition .......................................................................................................... 23
3.3.5 Minimum viable product ................................................................................................ 24
3.4 Product/market-fit .............................................................................................................24
3.4.1 You can’t do everything .................................................................................................. 24
3.4.2 Het business ecosysteem in kaart brengen ..................................................................... 25
3.4.3 Complementaire activa ................................................................................................. 26
3.4.4 Gans and Stern-strategieën............................................................................................ 26
3.4.5 Strategische alliantie ..................................................................................................... 27
3.4.6 Businessmodel ............................................................................................................. 28
3.4.7 Kosten & opbrengsten .................................................................................................... 29
3.4.8 Aantrekkelijke markt ...................................................................................................... 30
3.5 Perspectieven op Entrepreneurial Strategie .........................................................................31
3.5.1 Project complexiteit....................................................................................................... 31
3.5.2 Strategieën voor onzekere markten ................................................................................. 31
4 Intellectuele eigendomsrechten .......................................................................................... 32
4.1 Intellectueel eigendom en intellectuele eigendomsrechten ..................................................32
4.2 Types ................................................................................................................................32
4.2.1 Copyright/auteursrechten ©........................................................................................... 32
4.2.2 Trademark ®/™ ............................................................................................................... 33
4.2.3 Registered design .......................................................................................................... 33
4.2.4 Octrooien/patenten ....................................................................................................... 33
4.2.5 Handelsgeheimen ......................................................................................................... 34
4.2.6 Defensieve publicatie/ defensieve disclosure ................................................................. 34
4.2.7 Overzicht ...................................................................................................................... 35
5 Technologietransfer ............................................................................................................. 36
5.1 De missie van de universiteit en technologietransfer ............................................................36
5.2 Technologietransfer proces ................................................................................................36
5.2.1 Financiering .................................................................................................................. 36
5.2.2 Uitvinding...................................................................................................................... 36
5.2.3 Regelgeving door publieke instellingen ........................................................................... 37
5.2.4 Evaluatie ....................................................................................................................... 37
5.3 Technologietransfer modi ...................................................................................................37
5.4 Ecosysteem .......................................................................................................................38
6 Entrepreneurial finance ....................................................................................................... 39
6.1 Inleiding ............................................................................................................................39
6.1.1 Valley of Death .............................................................................................................. 39
6.2 Bronnen van financiering ....................................................................................................39
Academiejaar 2024-2025 2
,Vrije Universiteit Brussel
6.2.1 Zelf-financiering ............................................................................................................ 39
6.2.2 4F’s............................................................................................................................... 39
6.2.3 Bankleningen ................................................................................................................ 40
6.2.4 Partners ........................................................................................................................ 40
6.2.5 Klanten & leveranciers ................................................................................................... 40
6.2.6 Private equity ................................................................................................................ 40
6.2.7 Business angels ............................................................................................................ 40
6.2.8 Durfkapitaal (venture capital) ......................................................................................... 40
6.2.9 Crowdfunding ............................................................................................................... 42
6.2.10 Overheid ................................................................................................................... 43
6.3 Waardebepaling van een start-up (WPO) .............................................................................44
6.3.1 Pre-money vs post-money ............................................................................................. 44
6.3.2 Waarderingsmethodes................................................................................................... 44
6.3.3 Dilution ......................................................................................................................... 45
7 Entrepreneurial marketing ................................................................................................... 46
7.1 Inleiding ............................................................................................................................46
7.1.1 De B2B-markt................................................................................................................ 46
7.2 Marktonderzoek .................................................................................................................46
7.3 Productmarketing ..............................................................................................................47
7.4 Prijszetting .........................................................................................................................47
7.4.1 3 grote pricing strategieën .............................................................................................. 48
7.5 Marketingcommunicatie.....................................................................................................48
7.6 Events & trade fairs ............................................................................................................48
7.7 Social media marketing ......................................................................................................48
Academiejaar 2024-2025 3
,Vrije Universiteit Brussel
1 Inleiding
1.1 Ondernemerschap & innovatie
“Economie als basis, technologie als toegevoegde waarde, entrepreneurship als
leidraad. Dat is de filosofie achter de opleiding handelsingenieur. – Ernest Solvay
• Innovatie gaat over:
o Nieuwe producten maken, bestaande markten bedienen (bv. low-cost
airlines), nieuwe groeimarkten, heruitvinden van diensten, voldoen aan
sociale behoeften, verbetering van activiteiten, …
o à Het in de praktijk brengen van nieuwe dingen
• Ondernemerschap drijft innovatie vooruit (en omgekeerd)
1.2 De ondernemer
• Ernest Solvay ontdekt in 1859 productieproces voor soda à patenteert het à
start bedrijf ‘Solvay & cie’ in 1861
o In 1900 is 95% van de wereldwijde sodaproducie afkomstig van Solvay & C
• Solvay zorgt in fabrieken voor sociale initiatieven voordat ze wettelijk verplicht
werden (sociale zekerheid, pensioenen, werkdagen van 8u, betaalde vakanties,..)
• à Een visionair/ondernemer start iets dat heel lang blijft bestaan, op het
juiste moment
1.2.1 Product starter vs. technologie starter
Product starter Technologie starter
• Start door individu/team met wortels • Innovatie gestart door wetenschap &
in de industrie; onderzoek à geen kennis van
• Focus: product gemaakt uit business;
bestaande technologie; • Vaak in beginfase à belangrijke
• Verlaten vaak het bedrijf want ideeën ontwikkelingen;
kunnen binnen de organisatie niet • Financiering is zeer belangrijk!
uitgewerkt worden; • Onderzoekers missen vaak branche-
• Vaak geen groot kapitaal. experts à zoektocht naar partners.
1.2.2 Red ocean vs. blue ocean
Red ocean Blue ocean
• Concurreren met bestaande mensen • Creëer onbetwiste markten om te
• Versla de concurrentie bedienen
• Bestaande vraag benutten • Maak concurrentie irrelevant
• Maak afweging tussen waarde/kosten • Nieuwe vraag creëren en vastleggen
• Dicerentiatie, of lage kosten • Creëer doorbraak in afweging tussen
• à Bestaande markt waar je inkomt waarde/kosten
met iets dat een verschil maakt • Dicerentiatie én lage kosten
• à Allereerste met een idee
• Grootste uitdaging: is er wel een
markt? Ook op LT?
Academiejaar 2024-2025 4
, Vrije Universiteit Brussel
1.3 Technologisch ondernemerschap
• Technologisch ondernemerschap onderscheidt zich in de relatie met vooruitgang
in wetenschap & technologie
• Groeigericht ondernemen
• Technologie verandert de wereld:
o 1 boek (handgeschreven)
o 3000 boeken (drukpers), opeens interessant om te leren lezen
o Tekst verspreiden met miljarden mensen via Internet
• Technologie moet op juiste moment worden geaccepteerd door maatschappij à
moet volledig voldoen aan behoeften van gebruiker
o Kan resulteren in enorme adoptiegolf: spoorwegen, elektriciteit, Gsm’s, …
1.4 Why bother?
• Creative destruction: als er een nieuwe technologie verschijnt, gaat dat ten koste
van een andere
o Bv: camera’s worden steeds beter à oude modellen dalen in waarde en
worden niet meer gemaakt/verkocht
• België = “minst ondernemende land ter wereld” à we zijn rijk genoeg, waarom
zouden we ons kapotwerken als we al genoeg hebben?
1.5 Een stukje geschiedenis
• Doorheen de geschiedenis: groeiende ongelijkheid
• Opmerkelijk: ‘technologische’ landen: de rijkste
• Maar… onze rijkdom is gebaseerd op:
o Slavernij, koloniën, kinderarbeid, oorlogen, …
• Industriële revoluties: golven van technologiestromen
Academiejaar 2024-2025 5
Samenvatting Technologisch
ondernemerschap
Inhoudsopgave
1 Inleiding ............................................................................................................................... 4
1.1 Ondernemerschap & innovatie ............................................................................................ 4
1.2 De ondernemer................................................................................................................... 4
1.2.1 Product starter vs. technologie starter .............................................................................. 4
1.2.2 Red ocean vs. blue ocean ................................................................................................ 4
1.3 Technologisch ondernemerschap ........................................................................................ 5
1.4 Why bother? ....................................................................................................................... 5
1.5 Een stukje geschiedenis ...................................................................................................... 5
2 Business ecosystems ........................................................................................................... 6
2.1 Definitie.............................................................................................................................. 6
2.2 Sectoren, industrieën & markten.......................................................................................... 6
2.2.1 Sectoren ......................................................................................................................... 6
2.2.2 Industrieën...................................................................................................................... 7
2.2.3 Markten .......................................................................................................................... 7
2.3 Supply chain & value chain .................................................................................................. 9
2.3.1 Supply chain ................................................................................................................... 9
2.3.2 Value chain ..................................................................................................................... 9
2.3.3 The whole product ......................................................................................................... 10
2.3.4 Waardecreatie en waardecaptatie .................................................................................. 11
2.3.5 Botsende supply chains ................................................................................................. 11
2.3.6 Integratie....................................................................................................................... 11
2.4 Standaarden ......................................................................................................................12
2.4.1 Waarom standaarden? .................................................................................................. 12
2.4.2 Types standaarden ........................................................................................................ 12
2.4.3 Wie zet standaarden? .................................................................................................... 13
2.4.4 Controle vs. informatie .................................................................................................. 13
2.5 NetwerkeLecten & schaalvoordelen ...................................................................................13
2.5.1 Type netwerkeOecten .................................................................................................... 14
2.5.2 Lock-in & switching costs............................................................................................... 14
2.5.3 Schaalvoordelen en -nadelen......................................................................................... 15
2.5.4 Economies of scale ....................................................................................................... 16
2.5.5 Economies of scope ...................................................................................................... 16
2.6 Business ecosystem actoren ..............................................................................................16
2.7 Regionale clusters .............................................................................................................17
2.7.1 Ontstaan van clusters .................................................................................................... 17
2.7.2 Eigenschappen ............................................................................................................. 18
2.7.3 Silicon Valley ................................................................................................................. 18
3 Entrepreneurial strategy ...................................................................................................... 19
Academiejaar 2024-2025 1
,Vrije Universiteit Brussel
3.1 Entrepreneurial strategie ....................................................................................................19
3.2 Kernactiva .........................................................................................................................19
3.2.1 Wat is het? .................................................................................................................... 19
3.2.2 Kernactiva strategieën ................................................................................................... 20
3.2.3 Stadium van afwerking................................................................................................... 21
3.2.4 Freedom to operate ....................................................................................................... 21
3.2.5 Core product ................................................................................................................. 22
3.3 Probleem/oplossing-fit .......................................................................................................22
3.3.1 The most important customer ........................................................................................ 22
3.3.2 Performance criteria ...................................................................................................... 22
3.3.3 Show stoppers .............................................................................................................. 23
3.3.4 Value proposition .......................................................................................................... 23
3.3.5 Minimum viable product ................................................................................................ 24
3.4 Product/market-fit .............................................................................................................24
3.4.1 You can’t do everything .................................................................................................. 24
3.4.2 Het business ecosysteem in kaart brengen ..................................................................... 25
3.4.3 Complementaire activa ................................................................................................. 26
3.4.4 Gans and Stern-strategieën............................................................................................ 26
3.4.5 Strategische alliantie ..................................................................................................... 27
3.4.6 Businessmodel ............................................................................................................. 28
3.4.7 Kosten & opbrengsten .................................................................................................... 29
3.4.8 Aantrekkelijke markt ...................................................................................................... 30
3.5 Perspectieven op Entrepreneurial Strategie .........................................................................31
3.5.1 Project complexiteit....................................................................................................... 31
3.5.2 Strategieën voor onzekere markten ................................................................................. 31
4 Intellectuele eigendomsrechten .......................................................................................... 32
4.1 Intellectueel eigendom en intellectuele eigendomsrechten ..................................................32
4.2 Types ................................................................................................................................32
4.2.1 Copyright/auteursrechten ©........................................................................................... 32
4.2.2 Trademark ®/™ ............................................................................................................... 33
4.2.3 Registered design .......................................................................................................... 33
4.2.4 Octrooien/patenten ....................................................................................................... 33
4.2.5 Handelsgeheimen ......................................................................................................... 34
4.2.6 Defensieve publicatie/ defensieve disclosure ................................................................. 34
4.2.7 Overzicht ...................................................................................................................... 35
5 Technologietransfer ............................................................................................................. 36
5.1 De missie van de universiteit en technologietransfer ............................................................36
5.2 Technologietransfer proces ................................................................................................36
5.2.1 Financiering .................................................................................................................. 36
5.2.2 Uitvinding...................................................................................................................... 36
5.2.3 Regelgeving door publieke instellingen ........................................................................... 37
5.2.4 Evaluatie ....................................................................................................................... 37
5.3 Technologietransfer modi ...................................................................................................37
5.4 Ecosysteem .......................................................................................................................38
6 Entrepreneurial finance ....................................................................................................... 39
6.1 Inleiding ............................................................................................................................39
6.1.1 Valley of Death .............................................................................................................. 39
6.2 Bronnen van financiering ....................................................................................................39
Academiejaar 2024-2025 2
,Vrije Universiteit Brussel
6.2.1 Zelf-financiering ............................................................................................................ 39
6.2.2 4F’s............................................................................................................................... 39
6.2.3 Bankleningen ................................................................................................................ 40
6.2.4 Partners ........................................................................................................................ 40
6.2.5 Klanten & leveranciers ................................................................................................... 40
6.2.6 Private equity ................................................................................................................ 40
6.2.7 Business angels ............................................................................................................ 40
6.2.8 Durfkapitaal (venture capital) ......................................................................................... 40
6.2.9 Crowdfunding ............................................................................................................... 42
6.2.10 Overheid ................................................................................................................... 43
6.3 Waardebepaling van een start-up (WPO) .............................................................................44
6.3.1 Pre-money vs post-money ............................................................................................. 44
6.3.2 Waarderingsmethodes................................................................................................... 44
6.3.3 Dilution ......................................................................................................................... 45
7 Entrepreneurial marketing ................................................................................................... 46
7.1 Inleiding ............................................................................................................................46
7.1.1 De B2B-markt................................................................................................................ 46
7.2 Marktonderzoek .................................................................................................................46
7.3 Productmarketing ..............................................................................................................47
7.4 Prijszetting .........................................................................................................................47
7.4.1 3 grote pricing strategieën .............................................................................................. 48
7.5 Marketingcommunicatie.....................................................................................................48
7.6 Events & trade fairs ............................................................................................................48
7.7 Social media marketing ......................................................................................................48
Academiejaar 2024-2025 3
,Vrije Universiteit Brussel
1 Inleiding
1.1 Ondernemerschap & innovatie
“Economie als basis, technologie als toegevoegde waarde, entrepreneurship als
leidraad. Dat is de filosofie achter de opleiding handelsingenieur. – Ernest Solvay
• Innovatie gaat over:
o Nieuwe producten maken, bestaande markten bedienen (bv. low-cost
airlines), nieuwe groeimarkten, heruitvinden van diensten, voldoen aan
sociale behoeften, verbetering van activiteiten, …
o à Het in de praktijk brengen van nieuwe dingen
• Ondernemerschap drijft innovatie vooruit (en omgekeerd)
1.2 De ondernemer
• Ernest Solvay ontdekt in 1859 productieproces voor soda à patenteert het à
start bedrijf ‘Solvay & cie’ in 1861
o In 1900 is 95% van de wereldwijde sodaproducie afkomstig van Solvay & C
• Solvay zorgt in fabrieken voor sociale initiatieven voordat ze wettelijk verplicht
werden (sociale zekerheid, pensioenen, werkdagen van 8u, betaalde vakanties,..)
• à Een visionair/ondernemer start iets dat heel lang blijft bestaan, op het
juiste moment
1.2.1 Product starter vs. technologie starter
Product starter Technologie starter
• Start door individu/team met wortels • Innovatie gestart door wetenschap &
in de industrie; onderzoek à geen kennis van
• Focus: product gemaakt uit business;
bestaande technologie; • Vaak in beginfase à belangrijke
• Verlaten vaak het bedrijf want ideeën ontwikkelingen;
kunnen binnen de organisatie niet • Financiering is zeer belangrijk!
uitgewerkt worden; • Onderzoekers missen vaak branche-
• Vaak geen groot kapitaal. experts à zoektocht naar partners.
1.2.2 Red ocean vs. blue ocean
Red ocean Blue ocean
• Concurreren met bestaande mensen • Creëer onbetwiste markten om te
• Versla de concurrentie bedienen
• Bestaande vraag benutten • Maak concurrentie irrelevant
• Maak afweging tussen waarde/kosten • Nieuwe vraag creëren en vastleggen
• Dicerentiatie, of lage kosten • Creëer doorbraak in afweging tussen
• à Bestaande markt waar je inkomt waarde/kosten
met iets dat een verschil maakt • Dicerentiatie én lage kosten
• à Allereerste met een idee
• Grootste uitdaging: is er wel een
markt? Ook op LT?
Academiejaar 2024-2025 4
, Vrije Universiteit Brussel
1.3 Technologisch ondernemerschap
• Technologisch ondernemerschap onderscheidt zich in de relatie met vooruitgang
in wetenschap & technologie
• Groeigericht ondernemen
• Technologie verandert de wereld:
o 1 boek (handgeschreven)
o 3000 boeken (drukpers), opeens interessant om te leren lezen
o Tekst verspreiden met miljarden mensen via Internet
• Technologie moet op juiste moment worden geaccepteerd door maatschappij à
moet volledig voldoen aan behoeften van gebruiker
o Kan resulteren in enorme adoptiegolf: spoorwegen, elektriciteit, Gsm’s, …
1.4 Why bother?
• Creative destruction: als er een nieuwe technologie verschijnt, gaat dat ten koste
van een andere
o Bv: camera’s worden steeds beter à oude modellen dalen in waarde en
worden niet meer gemaakt/verkocht
• België = “minst ondernemende land ter wereld” à we zijn rijk genoeg, waarom
zouden we ons kapotwerken als we al genoeg hebben?
1.5 Een stukje geschiedenis
• Doorheen de geschiedenis: groeiende ongelijkheid
• Opmerkelijk: ‘technologische’ landen: de rijkste
• Maar… onze rijkdom is gebaseerd op:
o Slavernij, koloniën, kinderarbeid, oorlogen, …
• Industriële revoluties: golven van technologiestromen
Academiejaar 2024-2025 5
