Samenvatting wetenschapstheorie op basis van colleges

Wetenschapstheorie samenvatting
colleges ‘24-‘25
College 1

Normatieve vragen  Hoe hoort het? Hoe zou wetenschap moeten zijn?
(Filosofie)
Descriptieve vragen  Hoe werkt het? Hoe gaat het in de wetenschap?
(Sociologie)

Logisch empirisme = wat is wetenschap en wat maakt het
onderscheidend?
- Verificatiecriterium: wanneer beweringen wetenschappelijk te
bewijzen zijn / de betekenis van een uitspraak is de methode van
verificatie.
- Wetenschap = directe observatie + logica (Sherlock Holmes model:
eerst data, dan theorie)

Inductie: theorieën baseren op observatie, vorm van redeneren die van
specifiek naar algemeen gaat.

Inductieprobleem volgens David Hume:
We gaan er bij inductie vanuit dat de wereld uniform is, maar dit is niet te
bewijzen. Men zegt dat we ervan uit kunnen gaan dat de wereld uniform is
(zon komt elke dag op, dus morgen zal de zon ook opkomen), maar dit is
eigenlijk een cirkelredenering (inductief). Inductie is niet rationeel te
verantwoorden.

Karl Popper: als je de wetenschap baseert op inductie (zoals logisch
empiristen), dan baseer je de wetenschap op iets wat niet logisch te
verantwoorden is en dan heb e nooit zekerheid. Wetenschap begint met
theorie en die ga je toetsen met observaties (deductie).

Deductie: van algemeen naar specifiek
 Voorbeeld: (modus ponens)
o Alle mensen zijn sterfelijk
o Socrates is een mens
 Socrates is sterfelijk
 Waar als alle premissen waar zijn.

 Voorbeeld: (modus tollens)
o Theorie voorspelt X

, o X treedt niet op
 Theorie is niet juist
 Zo kunnen we zekerheid hebben dat een theorie niet juist is
(falsificatie). We kunnen niet bewijzen dat theorieën wel juist zijn,
want dat is inductie. We willen dus zoveel mogelijk theorieën
falsificeren.
Popper’s demarcatie criterium: wetenschappelijke beweringen zijn
alleen wetenschappelijk als ze falsifieerbaar zijn (als er een methode
bestaat om aan te tonen dat ze niet waar zijn).
 Maar praktijk van wetenschap is anders; wetenschappers geven hun
theorie niet zomaar op  publicatiebias: alleen theorieën die waar
zijn worden gepubliceerd, de gefalsifieerde theorieën worden
weggestopt.
 Wetenschap is ook divers: er zijn andere manieren dan alleen
‘toetsen’ om kennis te produceren.

Sciëntisme = wetenschap is de enige waarheid.
 DE wetenschappelijke methode bestaat niet, er is niet één methode
die wetenschap onderscheidt van andere praktijken.
 Overwaardering van wetenschap (Susan Klaack); nadruk op
demarcatie = urgentie van vinden van een methode die wetenschap
wél onderscheidt / wetenschap als ‘eretitel’ / wetenschap =
waarheid.

Gevolgtrekking: ‘inference to the best explanation’
 Van data naar (beste, meest waarschijnlijke) theorie
 Parsimonie (spaarzaamheid)
 Darwin’s orgin of species (voorbeeld)

Gevolgtrekking: overtuiging als subjectieve waarschijnlijkheid
 Bayensiaanse statistiek
 Overtuigingen aanpassen op basis van data

Verklaren heeft de vorm van een deductie
(covering law model van Carl Hemper)
 Formuleren van wetmatigheden en op basis daarvan dingen
proberen te verklaren.
 -wetmatigheid
-specifieke feiten
 te verklaren fenomeen
 Probleem: specifieke feiten zijn niet altijd wetmatigheden. Verklaren
en voorspellen zijn volgens Hemper symmetrisch.
 Maar is verklaren niet gewoon weten wat de oorzaak is?

,