100% satisfaction guarantee Immediately available after payment Both online and in PDF No strings attached 4.2 TrustPilot
logo-home
Summary

Samenvatting - Ruimtelijke ordening, stedenbouw en milieu

Rating
-
Sold
-
Pages
61
Uploaded on
12-06-2025
Written in
2024/2025

Volledige samenvatting van het vak 'Ruimtelijke ordening, stedenbouw en milieu', gegeven door docent Jens Joossens

Institution
Course











Whoops! We can’t load your doc right now. Try again or contact support.

Written for

Course

Document information

Uploaded on
June 12, 2025
Number of pages
61
Written in
2024/2025
Type
Summary

Subjects

Content preview

Ruimtelijke ordening, stedenbouw & milieurecht
Inleiding: ruimtelijke ordening in Vlaanderen?
Is Vlaanderen volgebouwd?
Hoewel Vlaanderen een van de dichtst bebouwde regio’s in Europa is, betekent dit niet dat elk stukje grond
bebouwd is. Er is nog steeds open ruimte, maar die is versnipperd en gefragmenteerd. Dit komt vooral door
lintbebouwing en verspreide verkavelingen.
Het ruimtebeslag in Vlaanderen is 32,5%, wat impliceert dat er nog 67,5% onbebouwd is. Vlaanderen kent veel
lintbebouwing langs wegen, waardoor bebouwing verspreid ligt en bijna overal zichtbaar is.
Ruimtebeslag (32,5%) omvat niet alleen woningen, maar ook infrastructuur, wat de indruk wekt dat Vlaanderen
“vol” is. Naast echte bebouwing is er veel verharde oppervlakte zoals wegen, parkeerplaatsen en
industrieterreinen.

Voorbeeld examenvraag:
Wat zijn de 3 basisartikelen? En geef een voorbeeld.
Art. 4.3.1 VCRO
Art 6.2.1 VCRO

Les 1: plannen & vergunningen
Begripsbepaling
Inleiding
3 types stedenbouwkundige voorschriften:
o Bestemmingsvoorschriften = kleur = wat er kan (bv woongebied: wonen) = 1e planningsvoorschrift ooit
o Inrichtingsvoorschriften = hoe het eruit ziet
o Beheersvoorschriften = hoe het eruit ziet
Ruimtelijke Ordening (RO)
Ruimtelijke ordening regelt hoe gronden en gebouwen gebruikt mogen worden. Dit gebeurt via drie luiken:
1. Plannen
o Dit omvat de strategische en juridische kaders waarin bepaald wordt wat waar mag gebouwd worden.
o Belangrijke planningsinstrumenten:
• Gewestplan: Historische basisplannen die zones (wonen, industrie, landbouw) aanduiden.
• APA/BPA (Algemeen of Bijzonder Plan van Aanleg): Gedetailleerde voorschriften voor
bepaalde gebieden.
• RUP (Ruimtelijk Uitvoeringsplan): Vervangt BPA’s en bepaalt waar en hoe gebouwd mag
worden.
• Structuurplan/beleidsplan: Langetermijnvisie voor ruimtelijke ontwikkeling.
2. Vergunningen
o Om te bouwen of een terrein te ontwikkelen, is een vergunning nodig.
o Belangrijkste vergunningen:
• Bouwvergunning (vroeger) → Omgevingsvergunning (nu): Combineert stedenbouwkundige
en milieuvergunning.
3. Handhaving
o Controle op naleving van ruimtelijke regels.
o DHO (Dienst Handhaving Omgeving) en VCRO (Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening) zorgen voor
sancties en naleving.




1

,Stedenbouw & Andere Regelgeving
Stedenbouw wordt grotendeels bepaald door ruimtelijke ordening, maar dat is niet exclusief. Het wordt ook
bepaald door:
o Andere wetgeving (bv. erfgoed, mobiliteit)
o Beleid (lokale of Vlaamse keuzes rond wonen en infrastructuur)

Milieurecht
Milieurecht regelt de bescherming van natuur en milieu. Ook hier zijn er drie luiken:
1. Vergunningen
o Milieuvergunning → nu Omgevingsvergunning
o Vlarem II: Regels voor milieuhinderlijke activiteiten
2. Sectorale regelgeving
o DABM (Decreet Algemene Bepalingen Milieubeleid): Algemeen milieubeleid
o Bosdecreet & Bodemdecreet: Regels rond bos- en bodemgebruik
o Waterwetboek: Regels voor waterbeheer
3. Handhaving
o Controle op milieuovertredingen via Titel XVI DABM


De Gouden Regel voor Vergunningen
Een vergunning kan enkel verleend worden als deze voldoet aan Artikel 4.3.1 van de VCRO (Vlaamse Codex
Ruimtelijke Ordening), met twee voorwaarden:
1. Stedenbouwkundige voorschriften → Deze voorschriften vinden we terug in planningsinstrumenten
(zoals gewestplan, RUP).
2. Goede ruimtelijke ordening → Algemeen principe dat rekening houdt met een goed ingericht
landschap en omgeving.
Planningsinstrumenten zijn:
• Gewestplan (basisindeling van Vlaanderen)
• APA/BPA (oude plannen voor specifieke zones)
• RUP (modernere plannen die BPA’s vervangen)


Het gewestplan = WAT?
Examenvraag:
Wat is het gewestplan?, wat zijn de rode/gele/… kleuren op het gewestplan? Hoeveel gewestplannen zijn er?
Welke ken je? Welk was er eerst? Zijn ze nog belangrijk?
= een plan dat de bestemming van alle gronden in een bepaald gebied vastlegt. Het bepaalt of een stuk grond
gebruikt mag worden voor wonen, landbouw, industrie, natuur of recreatie.

Het eerste gewestplan was dat van Mechelen, nu zijn er 25 originele gewestplannen in Vlaanderen.
Gewestplannen zijn nog dagelijks relevant. In vele gevallen is dit nog het enige bestemmingsplan.

Het belangrijkste doel van een gewestplan is stedenbouwkundige voorschriften opstellen.
Vergunningen kunnen pas verleend worden indien ze in overeenstemming zijn met voorschriften.
Als een aangevraagde vergunning in strijd is met een gewestplan = geen vergunning
(Hier zijn uiteraard wel wat uitzonderingen op. Zie later)

Gewestplannen leggen in hoofdzaak de bestemming (de kleur) op. → kleur = wat er kan = het al dan niet
toegelaten zijn van bepaalde functies en activiteiten in een gebied.
De bestemming geeft aan welke stedenbouwkundige functies kunnen & mogen.




2

,De gewestplanbestemmingen (‘de kleuren’) zijn opgelijst in het ‘inrichtingsbesluit’:

Rood = woonfunctie in woongebied
Woongebieden zijn plekken waar mensen mogen wonen, maar ook waar kleine winkels, bedrijven, cafés of
werkplaatsen mogen zijn, zolang ze niet te veel overlast veroorzaken voor de buurt, zoals een groot lasbedrijf of
een groothandel die beter in een industriële zone past. Ook zijn er plekken voor groen, sport, cultuur,
nutsvoorzieningen (zoals water en elektriciteit), toerisme en landbouw. Al deze dingen mogen alleen op die
plaatsen als ze goed passen bij de rest van de omgeving.

Voorbeelden examenvraag:
- Kan een bakker in woongebied JA en wat met een industriële bakkerij NEEN?
- Is de verenigbaarheidsvereiste met de goede ruimtelijke ordening geen overbodige voorwaarde
gegeven 4.3.1, § 2 VCRO? (Zie verder in cursus)

Paars = industriegebied
Deze gebieden zijn bedoeld voor industriële of ambachtelijke bedrijven. Ze hebben een bufferzone om de
veiligheid te waarborgen. Als het nodig is voor de werking van het bedrijf, kan er ook huisvesting voor
bewakingspersoneel zijn. Daarnaast mogen er complementaire dienstverlenende bedrijven komen die de
industriële bedrijven ondersteunen, zoals bankkantoren, benzinestations, transportbedrijven, bedrijfsrestaurants
en opslagplaatsen voor goederen die bestemd zijn voor nationale of internationale verkoop.
Complementaire dienstverlenende bedrijven à hier zit het probleem.
Functies zitten door elkaar in Vlaanderen door dit soort definities. Bv collectieve restaurants = bedoeld voor
mensen in industriegebied maar is vaag à heeft ervoor gezorgd dat heel veel andere dingen ook in bestemming
industrie liggen volgens gewestplan.

Voor de industriegebieden kunnen de volgende nadere aanwijzingen worden gegeven:



I = De gebieden voor vervuilende industrieën. Deze zijn bestemd voor de vestiging van bedrijven die ter
bescherming van het leefmilieu moeten worden afgezonderd.
II = De gebieden voor milieubelastende industrieën. Deze zijn bestemd voor bedrijven die om economische of
sociale redenen moeten worden afgezonderd.

Voorbeelden examenvraag:
- Kan een restaurant in industriegebied? (Ja, een collectief restaurant kan, voor zover ze de industriële bedrijven
ondersteunen)
- Is wonen toegestaan? (Ja, ze kunnen mede de huisvesting van het bewakingspersoneel omvatten)

Geel = agrarisch gebied / landbouw
= grootste bestemming in Vlaanderen! à Landbouwerswoningen zijn belangrijk in de praktijk!
Agrarische gebieden zijn bedoeld voor landbouw in de ruime zin. Behalve speciale bepalingen mogen er enkel
gebouwen staan die nodig zijn voor het landbouwbedrijf, zoals de woning van de exploitant en eventuele
verblijfsruimtes die bij het bedrijf horen, evenals para-agrarische bedrijven (=bedrijven die gerelateerd zijn aan
de landbouw). Gebouwen voor bedrijven die niet direct met de grond te maken hebben, zoals industriële
landbouw of intensieve veeteelt, mogen alleen gebouwd worden op minstens 300 meter van een woongebied
of 100 meter van een woonuitbreidingsgebied, tenzij het om een landelijk gebied gaat. Deze afstanden gelden
niet als het gaat om het uitbreiden van bestaande bedrijven.
à Wonen toegestaan, maar voor de landbouwer zelf!! + landbouwer mag producten zelf verkopen = agrarisch
bedrijf
à Para-agrarische bedrijven ook toegestaan = bedrijven die nauw verbonden zijn met de landbouw, maar die
niet precies landbouw zelf zijn. Het idee is dat deze bedrijven iets doen wat de landbouw ondersteunt of aanvult.
è = bedrijven waarvan de activiteit onmiddellijk bij de landbouw aansluit en erop afgestemd is = veel te ruim/in
de praktijk geen rechtszekerheid, wat zorgt voor onduidelijkheid in de praktijk. In de loop der tijd is de wetgeving
en rechtspraak steeds strenger geworden om te bepalen welke bedrijven wel en niet als para-agrarisch worden
gezien.




3

, Voorbeelden van para-agrarische bedrijven:
o Tuincentra met kweek en doorverkoop (= direct met landbouw verbonden want ze kweken planten en
verkopen ze.) à Tuincentra die enkel verkopen zonder zelf te kweken vallen hier niet onder
o Groentediepvriesbedrijven en opslagbedrijven voor verse producten (werken rechtstreeks met
landbouwproducten)
o Paardenfokkerij (gerelateerd aan landbouw en dieren) à Manege, die niet direct met landbouw te
maken heeft, valt hier niet onder!
o Kinderboerderij (kan omdat het educatie biedt over dieren en landbouw) à Een school voor ruitersport
valt hier niet onder omdat het meer een commerciële activiteit is en niet direct met landbouw te
maken heeft.

Voorbeelden examenvraag:
Geef een voorbeeld van een para-agrarisch landbouwbedrijf.
Is wonen toegestaan?

Donkergroen = bosgebied
Bosgebieden zijn gebieden die beplant zijn met bomen of die bestemd zijn om bebost te worden, en zijn
bestemd voor het bosbedrijf. In deze gebieden mogen gebouwen staan die nodig zijn voor de exploitatie en het
toezicht op de bossen, ook hutten voor jagers of vissers. Deze hutten mogen echter niet als woning gebruikt
worden, zelfs niet tijdelijk.
= kwetsbaar gebied waarop GEEN woningen gebouwd mogen worden.

Voorbeeld examenvragen:
Wat kan men oprichten?
Is een boswachterswoning toegelaten? (Ja, als het voor het gewestplan gebouwd is wel)

Lichtgroen = groengebieden
Groengebieden zijn bedoeld om de natuur te behouden, te beschermen en het herstel van het natuurlijk milieu.
Er zijn vier soorten natuurgebieden:
o N = natuurgebied
o R = natuurgebied met wetenschappelijke waarde of natuurreservaat
o P = parkgebied
o T = bufferzone (een zone die helpt om andere gebieden te beschermen)
= kwetsbaar gebied waarop GEEN woningen gebouwd mogen worden.

Voorbeeld examenvraag:
Geef de vier types natuurgebied
In welk gebied mogen constructies opgericht worden?

Elk gewestplan heeft naast de standaardregels uit het Inrichtingsbesluit van 1972 ook aanvullende
voorschriften die meer gaan over de inrichting en het beheer van bepaalde gebieden.
Voorbeelden van deze aanvullende regels zijn bijvoorbeeld voor golfterreinen, abdijgebieden, museumcentra,
reservegebieden, of gebieden voor kerncentrales.
In de toekomst komen er bredere bestemmingsregels, zoals die in Ruimtelijke uitvoeringsplannen (RUP’s), die
meer details geven over de bestemming van gebieden (dat komt in de volgende les).
Wat belangrijk is om te onthouden:
• Naast de reguliere voorschriften uit het Inrichtingsbesluit moet je altijd controleren of er geen
specifieke bestemmingen in het gewestplan staan.
• Lokale besturen hebben meer ruimte gekregen om heel specifieke bestemmingen op te stellen.
• Er zijn al voorschriften voor de inrichting en het beheer van gebieden, zelfs voordat een RUP wordt
opgesteld.
De aanvullende gewestplanvoorschriften niet kennen!!




4
$14.12
Get access to the full document:

100% satisfaction guarantee
Immediately available after payment
Both online and in PDF
No strings attached

Get to know the seller
Seller avatar
FRvastgoed
3.0
(1)

Get to know the seller

Seller avatar
FRvastgoed syntra
Follow You need to be logged in order to follow users or courses
Sold
2
Member since
6 months
Number of followers
0
Documents
11
Last sold
17 hours ago

3.0

1 reviews

5
0
4
0
3
1
2
0
1
0

Why students choose Stuvia

Created by fellow students, verified by reviews

Quality you can trust: written by students who passed their tests and reviewed by others who've used these notes.

Didn't get what you expected? Choose another document

No worries! You can instantly pick a different document that better fits what you're looking for.

Pay as you like, start learning right away

No subscription, no commitments. Pay the way you're used to via credit card and download your PDF document instantly.

Student with book image

“Bought, downloaded, and aced it. It really can be that simple.”

Alisha Student

Frequently asked questions