Samenvatting DEEL 1 - ontwikkeling van het kind

Ontwikkelingspsychologie




Eline Van Elst
Prof. Patricia Bijttebier
KULeuven
2024-2025
DEEL 1: ontwikkeling van het kind

,(hoorcollege 1: 11/02/2025)

T1: kennismaking en historiek
1. kennismaking
- wetenschappelijke studie van patronen van groei/verandering/stabiliteit
- conceptie -> hoge ouderdom
- verschillende ontwikkelingsdomeinen
o fysiek
 invloed van het lichaam op ons gedrag
 Wat zijn langetermijngevolgen van premature geboorte?
o cognitief
 hoe groei/verandering in intellectuele vermogens ons gedrag
beïnvloedt
 Wat zijn onze vroegste herinneringen?
 Heeft tweetaligheid voordelen?
o sociaal-emotioneel
 hoe interacties + sociale relaties groeien/veranderen/stabiel
blijven
 Effecten van verschillende opvoedingsstijlen op het gedrag
van kinderen?
 Gepeste kinderen bepaalde eigenschappen gemeen?
o persoonlijkheid
 stabiliteit en verandering in karaktereigenschappen die het
ene individu van het andere onderscheiden
 Heeft een kleuter besef van goed en kwaad?
 Wat zijn oorzaken van suïcide bij adolescenten?
- verschillende ontwikkelingsfasen
o prenataal
o babytijd
o peuter- en kleutertijd
o schooltijd
o adolescentie
o ontluikende volwassenheid
o volwassenheid
o ouderdom
 sociale constructie = idee over de realiteit dat breed geaccepteerd is,
maar afhangt van de maatschappij en cultuur op een bepaald moment,
in dit geval vooral gebaseerd op onderzoek in WEIRD samenlevingen
 sterke individuele verschillen (tgv biologische oorzaak +
omgevingsfactoren)
- ieder mens behoort tot specifieke cohort (= groep mensen die rond
dezelfde tijd op dezelfde plek geboren zijn)
o belangrijke gebeurtenissen -> mogelijks bepaalde
gemeenschappelijke invloed op leden van een cohort (oorlog,
epidemie, crisis, hongersnoden, …)

- ontwikkeling wordt beïnvloed door:
o normatieve gebeurtenissen: gebeurtenissen die zich voor de meeste
individuen binnen een groep op dezelfde manier voltrekken

2

, o cohorteffecten: historisch bepaalde invloeden, omgevingsinvloeden
en biologische in vloeden die verbonden zijn aan een specifiek
historisch moment
o leeftijdsgebonden invloeden: biologische invloeden en
omgevingsinvloeden die gelijk zijn voor mensen in een bepaalde
leeftijdsgroep, ongeacht waar/wanneer ze opgroeien
 bv: bereiken vd puberteit
o sociaal-culturele invloeden
 etnische afkomst, sociale klassen, …
o niet-normatieve gebeurtenissen: specifieke gebeurtenissen die
plaatsvinden in het leven van een bepaald persoon, terwijl de
meeste andere mensen hier niet mee te maken krijgen
2. historiek
Philippe Ariès (1914-1984)
- ontdekker van “het kind” als voorwerp van historisch onderzoek
- sinds middeleeuwen studie over kind/kindertijd via afbeeldingen en
dagboeken
- kinderen vroeger gezien als miniatuurvolwassenen
2.1 vroege denkers
2.1.1 John Locke (1632-1704)
- empirisme: kennis wordt vergaard via eigen ervaringen
o dus ook verschillen tussen mensen tgv verschillende
omgevingen/ervaringen
- mens geboren als tabula rasa
- kinderen kunnen tot alles gevormd worden -> “Iedereen kan alles worden”
- kind als passieve ontvanger van omgevingsinvloeden
- grondslag aan latere behaviorisme
2.1.2 Jean-Jacques Rousseau (1712-1778)
- nativisme: geboren worden met inherent potentieel en talenten, alles is al
bepaald, je moet enkel nog ontvouwen
- kind als actief/selectief wezen
- ontwikkeling via afzonderlijke fasen die zich automatisch ontvouwen
2.2 start van de wetenschappelijke ontwikkelingspsychologie
2.2.1 Charles Darwin (1809-1882)
- evolutietheorie
- parallel tussen ontwikkeling van individuen en ontwikkeling van soort
(ontogenese = ontwikkeling individu => fylogenese = ontwikkeling soort)
- eerste keer systematische observatie (dagboek, dus zeer subjectief)
- start wetenschappelijke studie van ontwikkeling
2.2.2 Granville Stanley Hall (1844-1924)
- geïnspireerd door Darwin -> ontogenese in parallel met fylogenese
- ontwikkeling automatisch, vooraf al genetisch bepaald
- stichter Child Study Movement = wetenschappelijke studie van het kind

3