Omgevings- en bouwrecht – Planningssystemen (2e semester) Les 1
Doel vak: kennismaking met doelstellingen, vorm en inhoud van planfiguren uit wet en decreten RO
- Deel 1: ‘oude’ reguliere planfiguren (hoe werken deze door in onze huidige planfiguren?)
- Gewestplan
- Algemeen plan van aanleg
- Bijzonder plan van aanleg
- Verordeningen
- Onteigeningsplan
- Deel 2: ‘nieuwe’ reguliere planfiguren
- Ruimtelijk structuurplan
- Ruimtelijke uitvoeringsplan
- Stedenbouwkundige verordening
Les 1. Inleiding ruimtelijke planning en planningssystemen, de totstandkoming van de
wet 1962 (oude planfiguren) en overgang naar decreet RO 1999 (nieuwe planfiguren)
Les 2. Nieuwe planfiguren (structuurplanning en structuurplan, RUP, verordening en verkavelen)
Les 3. Vergunningsaanvragen, attesten, handhaving, recente aanpassingen aan de VCRO via de zogenaamde
codextrein, overzicht i.f.v. examen
Oude systeem: Wettekst 1962. Uit deze wet komen instrumenten voort.
Eén daarvan is het gewestplan. Bij dit gewestplan hoort KB 1972.
Nieuwe systeem: RO decreet 1999. VCRO 2009 (Vlaamse Codex RO). Codextrein 2017.
1.1 Begripsomschrijvingen
Definitie RO (ruimtelijke ordening)
• Het bewust ordenen van de ruimte voor verschillende functies teneinde
onverenigbare functies te scheiden en teneinde via een beheer van verschillende elementen de
efficiëntie van het ruimtegebruik te maximaliseren
• Verschillende noden leiden tot onverenigbaarheden op eenzelfde terrein,
maar kunnen ook leiden tot onverenigbaarheden op aangrenzende terreinen
• Planning dient dus om te kijken welke functie waar een plaats kan krijgen en om functies te verenigen
om ruimte te besparen (bv. appartementen boven winkels)
RO gebeurt op 3 beleidsniveaus/planniveaus
1. Centrale overheid = federaal/Vlaams (hoogste planniveau = Vlaanderen)
2. Provinciale overheid
3. Gemeentelijke overheid
RO krijgt steeds meer een geïntegreerd karakter, waarbij rekening dient gehouden te worden met verwante
reglementering zoals Milieubeleid, Natuurbehoud, Grond- en Pandendecreet, Onroerend Erfgoed etc. …
bv. milieueffectenrapport noodzakelijk
(we gaan hier niet diep op in, maar het komt wel aan bod)
1
, 1.2 Overzicht wetgevende initiatieven
1. Vóór 1962 (artikel Peter Janssens)
• Aanleiding tot maken van de Wet van 1962 was het artikel van Peter Janssens
- Er was geen allesomvattende wetgeving inzake ruimtelijke ordening
- Vanaf WO I en WO II: plannen van aanleg om wederopbouw te structureren
2. Wet van 1962 (Stedenbouwwet)
• Wettekst en artikels moeten we niet kennen
• Wel weten dat dit de Stedenbouwwet is van 1962 die leidt tot Gewestplannen
- Voor het eerst een gebiedsdekkende ruimtelijke ordening via bestemmingsplannen
- Plannen van aanleg, procedure tot het bekomen van verkavelings- en bouwvergunningen,
onteigening, planschade, straf- en herstelmaatregelen
3. Wet van 1970
- Wijzigen in de wet, vooral m.b.t. verkavelingen van gronden
- uitdrukkelijke verplichtingen voor de notaris worden voor het eerst ingevoerd
4. KB van 1972 (ontwerp gewestplannen en voorschriften gewestplannen)
• Belangrijk: vandaag nog altijd in gebruik!
- Indelen van het grondgebied en deze bestemmingen geven: woongebieden, industriegebieden,
dienstverlenende gebieden, landelijke gebieden, recreatiegebieden, gebieden bestemd voor
ander grondgebruik
- Pas vanaf midden de jaren ‘70 werden Gewestplannen opgemaakt
5. Staatshervorming van 1980
• RO werd van federaal België doorgeschoven naar de 3 gewesten (Vlaanderen)
- Wet van 1962 werd federaal niveau (België) naar gewestelijk niveau (Vlaams) gebracht.
6. Minidecreet van 28 juni 1984 en bijhorende reparatiedecreten
• Paul Ackermans, Antwerpse aannemer, werd minister van RO
• maakte met minidecreet uitbreidingen van bestaande gebouwen mogelijk in bestemmingen die
daar niet voor diende: persoonlijke belangen!
- Gewestplannen bleken te rigide of onvolkomen afwijkingsmogelijkheden
- Problematiek van de “zonevreemde gebouwen”
7. Decreet van 23 juni 1994
• Regelgeving wordt terug strenger
- Afschaffen van de opvulregel
- Striktere regeling ten aanzien van zonevreemde gebouwen
8. Planningsdecreet van 1996 – meer hierover later
9. Decreet van 1999 – meer hierover later
2
Doel vak: kennismaking met doelstellingen, vorm en inhoud van planfiguren uit wet en decreten RO
- Deel 1: ‘oude’ reguliere planfiguren (hoe werken deze door in onze huidige planfiguren?)
- Gewestplan
- Algemeen plan van aanleg
- Bijzonder plan van aanleg
- Verordeningen
- Onteigeningsplan
- Deel 2: ‘nieuwe’ reguliere planfiguren
- Ruimtelijk structuurplan
- Ruimtelijke uitvoeringsplan
- Stedenbouwkundige verordening
Les 1. Inleiding ruimtelijke planning en planningssystemen, de totstandkoming van de
wet 1962 (oude planfiguren) en overgang naar decreet RO 1999 (nieuwe planfiguren)
Les 2. Nieuwe planfiguren (structuurplanning en structuurplan, RUP, verordening en verkavelen)
Les 3. Vergunningsaanvragen, attesten, handhaving, recente aanpassingen aan de VCRO via de zogenaamde
codextrein, overzicht i.f.v. examen
Oude systeem: Wettekst 1962. Uit deze wet komen instrumenten voort.
Eén daarvan is het gewestplan. Bij dit gewestplan hoort KB 1972.
Nieuwe systeem: RO decreet 1999. VCRO 2009 (Vlaamse Codex RO). Codextrein 2017.
1.1 Begripsomschrijvingen
Definitie RO (ruimtelijke ordening)
• Het bewust ordenen van de ruimte voor verschillende functies teneinde
onverenigbare functies te scheiden en teneinde via een beheer van verschillende elementen de
efficiëntie van het ruimtegebruik te maximaliseren
• Verschillende noden leiden tot onverenigbaarheden op eenzelfde terrein,
maar kunnen ook leiden tot onverenigbaarheden op aangrenzende terreinen
• Planning dient dus om te kijken welke functie waar een plaats kan krijgen en om functies te verenigen
om ruimte te besparen (bv. appartementen boven winkels)
RO gebeurt op 3 beleidsniveaus/planniveaus
1. Centrale overheid = federaal/Vlaams (hoogste planniveau = Vlaanderen)
2. Provinciale overheid
3. Gemeentelijke overheid
RO krijgt steeds meer een geïntegreerd karakter, waarbij rekening dient gehouden te worden met verwante
reglementering zoals Milieubeleid, Natuurbehoud, Grond- en Pandendecreet, Onroerend Erfgoed etc. …
bv. milieueffectenrapport noodzakelijk
(we gaan hier niet diep op in, maar het komt wel aan bod)
1
, 1.2 Overzicht wetgevende initiatieven
1. Vóór 1962 (artikel Peter Janssens)
• Aanleiding tot maken van de Wet van 1962 was het artikel van Peter Janssens
- Er was geen allesomvattende wetgeving inzake ruimtelijke ordening
- Vanaf WO I en WO II: plannen van aanleg om wederopbouw te structureren
2. Wet van 1962 (Stedenbouwwet)
• Wettekst en artikels moeten we niet kennen
• Wel weten dat dit de Stedenbouwwet is van 1962 die leidt tot Gewestplannen
- Voor het eerst een gebiedsdekkende ruimtelijke ordening via bestemmingsplannen
- Plannen van aanleg, procedure tot het bekomen van verkavelings- en bouwvergunningen,
onteigening, planschade, straf- en herstelmaatregelen
3. Wet van 1970
- Wijzigen in de wet, vooral m.b.t. verkavelingen van gronden
- uitdrukkelijke verplichtingen voor de notaris worden voor het eerst ingevoerd
4. KB van 1972 (ontwerp gewestplannen en voorschriften gewestplannen)
• Belangrijk: vandaag nog altijd in gebruik!
- Indelen van het grondgebied en deze bestemmingen geven: woongebieden, industriegebieden,
dienstverlenende gebieden, landelijke gebieden, recreatiegebieden, gebieden bestemd voor
ander grondgebruik
- Pas vanaf midden de jaren ‘70 werden Gewestplannen opgemaakt
5. Staatshervorming van 1980
• RO werd van federaal België doorgeschoven naar de 3 gewesten (Vlaanderen)
- Wet van 1962 werd federaal niveau (België) naar gewestelijk niveau (Vlaams) gebracht.
6. Minidecreet van 28 juni 1984 en bijhorende reparatiedecreten
• Paul Ackermans, Antwerpse aannemer, werd minister van RO
• maakte met minidecreet uitbreidingen van bestaande gebouwen mogelijk in bestemmingen die
daar niet voor diende: persoonlijke belangen!
- Gewestplannen bleken te rigide of onvolkomen afwijkingsmogelijkheden
- Problematiek van de “zonevreemde gebouwen”
7. Decreet van 23 juni 1994
• Regelgeving wordt terug strenger
- Afschaffen van de opvulregel
- Striktere regeling ten aanzien van zonevreemde gebouwen
8. Planningsdecreet van 1996 – meer hierover later
9. Decreet van 1999 – meer hierover later
2
