Patiënt gerichte dieetleer bij metabole en nefrologische
aandoeningen (2) Dieetleer
Dossier obesitas
Inleiding
Definities
Wat is overgewicht? Wat is obesitas? Wat is zwaarlijvigheid?
=> gevolg van stofwisselingsstoornissen of metabole stoornis
BMI = body mass index
= internationaal gebruikte maat voor obesitas
= quételet-index
= (gewicht in kg) / (lengte in m)²
Overgewicht = BMI 25 – 29,9 kg/m²
Obesitas = BMI ≥ 30 kg/m²
Zwaarlijvigheid = verzamelnaam voor overgewicht en obesitas
Voorkomen
- er is een toename wereldwijd, in de tijd en in alle leeftijdscategorieën
- in Europa: 1 op de 5 heeft obesitas
- in een relatief dikke populatie vallen degene die mager zijn op
> blik van de maatschappij valt op over wie ‘anders’ is
- in België:
> helft van de bevolking heeft overgewicht
> binnen de groep van de zwaarlijvigen, heeft ongeveer 16% obesitas
- het is zo maatschappelijk ingebakken dat obesitas je ‘eigen schuld’ is
Oorzaken
- te veel energie inname voor te weinig energie verbruik
- overconsumptie en te groot aanbod
- genen zitten er ook voor een stuk tussen
- er zijn veel factoren die de energiebalans kunnen beïnvloeden
> roken(stop)
> alcohol
> slaaptekort
,Gevolgen
- zijn ernstig te nemen:
> risico op oa hart- en vaatziekten, diabetes type 2 en hypertensie stijgt met stijgende BMI
- WHO erkent obesitas als een chronische ziekte
> behandeling van obesitas is voor het leven! De behandeling stopt niet op het moment dat
er een positief resultaat wordt geboekt
- morbiditeit en levenskwaliteit
> obesitas heeft invloed op metabole aandoeningen
* diabetes type 2
* hart- en vaatziekten
* beroerten
> obesitas heeft invloed op mechanische aandoeningen
* artritis (ontsteking van gewrichten)
> obesitas heeft invloed op mentaal welzijn
* meer depressie bij toename van de BMI
- mortaliteit en levensverwachting
> mensen sterven op jonge leeftijd omwille van morbide obesitas
> levensverwachtingen stijgen niet meer omwille van de pandemie van obesitas
> het is een J-curve; langs beide kanten stijgt het overlijdensrisico
* te lage & te hoge BMI is beide schadelijk
Rol van de diëtiste
- op verschillende niveaus
> preventief wereldwijd <--> face to face
> curatief wereldwijd <--> face to face
- wereldwijd
> WHO
> EFAD
> World Obesity Federation
- face to face
> optimale individuele behandeling door:
* evidence based practice - levenslang leren (LLL)
* expertise op maat kunnen vertalen
* multidisciplinair samenwerken
, Richtlijnen voor de behandeling van overgewicht en obesitas
Inleiding
= voorbereiding van de behandeling
= op basis van gegevensverzameling; flowchart gebruiken als basis
> met huisarts als coördinator
> met aandacht voor een holistische aanpak
(= patiënt in zijn geheel; mentale, fysieke, sociale, … aspecten)
> 5 A’s: ASK – ASSES – ADVICE – AGREE – ASSIST
* vragen stellen
* beoordelen
* advies geven
* patiënt gaat akkoord om die behandeling uit te werken
* patiënt begeleiden zolang die het nodig heeft
> SMART doelstellingen: doelen moeten specifiek en haalbaar zijn
Evaluatie: classificatie en risicobepaling
- stapsgewijs = FLOWCHART
1. Verkenning van de hulpvraag
2. Anamnese en klinisch onderzoek
3. Ernstinschatting en indicatiestelling
- Doelstelling van ernstinschatting
= classificatie volgens graad van overgewicht/obesitas door het bepalen van:
* de mate van zwaarlijvigheid
* de lichaamsvetverdeling
= algemeen gezondheidsprofiel van de patiënt bepalen door:
* de risicofactoren in kaart te brengen (leeftijd, genetisch, roken, …)
* de comorbiditeiten
- in kaart brengen adhv EOSS
- obesitas = toestand van overtollige vetopstapeling
> antropometrie: hoeveel en verdeling van lichaamsvet bepalen
> klinisch classificatiesysteem: EOSS
, Antropometrie: hoeveelheid en verdeling van lichaamsvet bepalen:
- inschatten van de hoeveelheid lichaamsvet: BMI (kg/m²)
> voordelen:
* houdt ook rekening met lengte, meer dan alleen gewicht
* snelle classificatie indien gewicht en lengte gekend zijn
> nadelen:
* houdt geen rekening met lichaamssamenstelling: gevaar van overschatting bij zeer
gespierde mensen en gevaar van onderschatting bij mensen met een verminderde
spiermassa
* houdt geen rekening met de lichaamsvetverdeling, geslacht, leeftijd, etnische
origine, gewichtsevolutie over de tijd van een persoon (momentopname!)
- classificatie obv BMI:
> ondergewicht <18,5
> normaal 18,5 – 24,9
> overgewicht 25 – 29,9
> obesitas 30 – 34,9 obesitas klasse I
35 – 39,9 obesitas klasse II
> morbide obesitas ≥ 40 obesitas klasse III
- lichaamsvetverdeling: belangrijk voor het bepalen van het gezondheidsrisico
(morbiditeits- en mortaliteitsrisico)
> abdominale vetverdeling is erger dan perifere vetverdeling want
abdominale vetverdeling is een onafhankelijke voorspellende factor
en geassocieerd met een verhoogd risico voor oa diabetes type 2
> lichaamsvetverdeling (hoeveelheid abdominaal vet) meten: tailleomtrek
en taille-heupratio meten met een lintmeter
* op het middelpunt tussen de onderste rib en de crista iliaca
* huid niet samendrukken
* evenwijdig met de grond
* op het einde van een normale uitademing
- classificatie obv de tailleomtrek:
> risico op met obesitas geassocieerde stofwisselingsproblemen en cardiovasculaire risicofactoren
- classificatie van overgewicht en obesitas op basis van BMI, tailleomtrek en geassocieerd
gezondheidsrisico:
aandoeningen (2) Dieetleer
Dossier obesitas
Inleiding
Definities
Wat is overgewicht? Wat is obesitas? Wat is zwaarlijvigheid?
=> gevolg van stofwisselingsstoornissen of metabole stoornis
BMI = body mass index
= internationaal gebruikte maat voor obesitas
= quételet-index
= (gewicht in kg) / (lengte in m)²
Overgewicht = BMI 25 – 29,9 kg/m²
Obesitas = BMI ≥ 30 kg/m²
Zwaarlijvigheid = verzamelnaam voor overgewicht en obesitas
Voorkomen
- er is een toename wereldwijd, in de tijd en in alle leeftijdscategorieën
- in Europa: 1 op de 5 heeft obesitas
- in een relatief dikke populatie vallen degene die mager zijn op
> blik van de maatschappij valt op over wie ‘anders’ is
- in België:
> helft van de bevolking heeft overgewicht
> binnen de groep van de zwaarlijvigen, heeft ongeveer 16% obesitas
- het is zo maatschappelijk ingebakken dat obesitas je ‘eigen schuld’ is
Oorzaken
- te veel energie inname voor te weinig energie verbruik
- overconsumptie en te groot aanbod
- genen zitten er ook voor een stuk tussen
- er zijn veel factoren die de energiebalans kunnen beïnvloeden
> roken(stop)
> alcohol
> slaaptekort
,Gevolgen
- zijn ernstig te nemen:
> risico op oa hart- en vaatziekten, diabetes type 2 en hypertensie stijgt met stijgende BMI
- WHO erkent obesitas als een chronische ziekte
> behandeling van obesitas is voor het leven! De behandeling stopt niet op het moment dat
er een positief resultaat wordt geboekt
- morbiditeit en levenskwaliteit
> obesitas heeft invloed op metabole aandoeningen
* diabetes type 2
* hart- en vaatziekten
* beroerten
> obesitas heeft invloed op mechanische aandoeningen
* artritis (ontsteking van gewrichten)
> obesitas heeft invloed op mentaal welzijn
* meer depressie bij toename van de BMI
- mortaliteit en levensverwachting
> mensen sterven op jonge leeftijd omwille van morbide obesitas
> levensverwachtingen stijgen niet meer omwille van de pandemie van obesitas
> het is een J-curve; langs beide kanten stijgt het overlijdensrisico
* te lage & te hoge BMI is beide schadelijk
Rol van de diëtiste
- op verschillende niveaus
> preventief wereldwijd <--> face to face
> curatief wereldwijd <--> face to face
- wereldwijd
> WHO
> EFAD
> World Obesity Federation
- face to face
> optimale individuele behandeling door:
* evidence based practice - levenslang leren (LLL)
* expertise op maat kunnen vertalen
* multidisciplinair samenwerken
, Richtlijnen voor de behandeling van overgewicht en obesitas
Inleiding
= voorbereiding van de behandeling
= op basis van gegevensverzameling; flowchart gebruiken als basis
> met huisarts als coördinator
> met aandacht voor een holistische aanpak
(= patiënt in zijn geheel; mentale, fysieke, sociale, … aspecten)
> 5 A’s: ASK – ASSES – ADVICE – AGREE – ASSIST
* vragen stellen
* beoordelen
* advies geven
* patiënt gaat akkoord om die behandeling uit te werken
* patiënt begeleiden zolang die het nodig heeft
> SMART doelstellingen: doelen moeten specifiek en haalbaar zijn
Evaluatie: classificatie en risicobepaling
- stapsgewijs = FLOWCHART
1. Verkenning van de hulpvraag
2. Anamnese en klinisch onderzoek
3. Ernstinschatting en indicatiestelling
- Doelstelling van ernstinschatting
= classificatie volgens graad van overgewicht/obesitas door het bepalen van:
* de mate van zwaarlijvigheid
* de lichaamsvetverdeling
= algemeen gezondheidsprofiel van de patiënt bepalen door:
* de risicofactoren in kaart te brengen (leeftijd, genetisch, roken, …)
* de comorbiditeiten
- in kaart brengen adhv EOSS
- obesitas = toestand van overtollige vetopstapeling
> antropometrie: hoeveel en verdeling van lichaamsvet bepalen
> klinisch classificatiesysteem: EOSS
, Antropometrie: hoeveelheid en verdeling van lichaamsvet bepalen:
- inschatten van de hoeveelheid lichaamsvet: BMI (kg/m²)
> voordelen:
* houdt ook rekening met lengte, meer dan alleen gewicht
* snelle classificatie indien gewicht en lengte gekend zijn
> nadelen:
* houdt geen rekening met lichaamssamenstelling: gevaar van overschatting bij zeer
gespierde mensen en gevaar van onderschatting bij mensen met een verminderde
spiermassa
* houdt geen rekening met de lichaamsvetverdeling, geslacht, leeftijd, etnische
origine, gewichtsevolutie over de tijd van een persoon (momentopname!)
- classificatie obv BMI:
> ondergewicht <18,5
> normaal 18,5 – 24,9
> overgewicht 25 – 29,9
> obesitas 30 – 34,9 obesitas klasse I
35 – 39,9 obesitas klasse II
> morbide obesitas ≥ 40 obesitas klasse III
- lichaamsvetverdeling: belangrijk voor het bepalen van het gezondheidsrisico
(morbiditeits- en mortaliteitsrisico)
> abdominale vetverdeling is erger dan perifere vetverdeling want
abdominale vetverdeling is een onafhankelijke voorspellende factor
en geassocieerd met een verhoogd risico voor oa diabetes type 2
> lichaamsvetverdeling (hoeveelheid abdominaal vet) meten: tailleomtrek
en taille-heupratio meten met een lintmeter
* op het middelpunt tussen de onderste rib en de crista iliaca
* huid niet samendrukken
* evenwijdig met de grond
* op het einde van een normale uitademing
- classificatie obv de tailleomtrek:
> risico op met obesitas geassocieerde stofwisselingsproblemen en cardiovasculaire risicofactoren
- classificatie van overgewicht en obesitas op basis van BMI, tailleomtrek en geassocieerd
gezondheidsrisico:
