Samenvatting Goederenrecht GESLAAGD in eerste zit!!

Goederenrecht week 1


Wettelijk kader

Nieuw Boek 3:
Inwerking getreden op 1 september 2021
 alles van voor deze datum blijft onder toepassing van het oude recht
Bepalingen zijn van suppletief recht: kan dus anders overeengekomen
worden door de partijen
 TENZIJ de definities of de wet zelf anders bepaalt: dan wel bindend
recht
 hier in onze lessen: focus op nieuw recht
Elk zakelijk recht: krijgt een eigen definitie
 bevat de kern waarvan partijen niet kunnen afwijken

Numerus clausus-beginsel

Zakelijke rechten: gesloten stelsel
 enkel de wetgever kan zakelijke rechten creëren

- Eigendomsrecht
- Mede-eigendom
- Zakelijke gebruiksrechten: geven titularis recht om goed van iemand
anders te gebruiken
1. Erfdienstbaarheid: bv. recht van overgang
2. Vruchtgebruik
3. Erfpacht: meest verregaande zakelijk gebruiksrecht
4. Opstal: houder krijgt eigendomsrecht op bepaald volume
op/onder de grond
- Zakelijke zekerheden: geven schuldeiser recht om in
samenloopsituaties van schuldeisers met voorrang te worden
betaald met de opbrengst
1. Bijzondere voorrechten
2. Pand: zakelijke zekerheid op roerend goed
3. Hypotheek: zakelijke zekerheid op onroerend goed
4. Retentierecht
 zakelijke zekerheden nog niet geregeld in nieuw Bw.: nog onder
toepassing oud recht
 MAAR eerste 2 titels Boek 3: wel al van toepassing op de
zekerheden

Verhaalsrecht: houder kan één of meerdere goederen van schuldenaar te
gelde laten maken om met de opbrengst te worden betaald
 meerdere schuldeisers: verdelen naar evenredigheid
(pondspondsgewijze verdeling)
 principe van de gelijkheid van de schuldeisers (paritas creditorum)

,Begrippen

Goederen:
Twee voorwaarden (art. 3.41 Bw.):
1) Voorwerp: iets dat bestaat en dat geen mens of dier is
 lichamelijk: zintuigelijk waarneembaar
 onlichamelijk: niet zintuigelijk waarneembaar (Vb.
schuldvordering)
 wordt steeds belangrijker want veel technologische nieuwigheden
die hieronder vallen
2) Dat vatbaar is voor toe-eigening: moet mogelijk zijn dat persoon de
exclusieve feitelijke macht over het voorwerp uitoefent met
uitsluiting van anderen
 bestaan ook voorwerpen die niet vatbaar zijn voor toe-eigening:
gemene voorwerpen (art. 3.43 Bw.)

Voorwerp van een zakelijk recht: moet altijd een goed zijn
 België: zeer ruim goed-begrip

Waarom is het relevant of iets al dan niet een goed is?
Goed: behoort tot vermogen DUS schuldeisers kunnen er ook beslag op
laten leggen

Dieren:
Geen voorwerpen: hebben gevoelsvermogen en bepaalde biologische
noden
 MAAR bepalingen van lichamelijke goederen zijn op hen van toepassing:
rekening houden met wettelijke bepalingen ter bescherming van dieren

Vruchten:
Periodieke voortbrengselen van een goed, die de waarde van het goed niet
aantasten

Opbrengsten:
Datgene wat het goed opbrengt maar waardoor de waarde van het goed
onmiddellijk wordt verminderd


Indeling van goederen

1) Lichamelijke – onlichamelijke goederen: zintuiglijk waarneembaar of
niet
2) Roerende – onroerende goederen:
- Alle goederen zijn ofwel roerend ofwel onroerend: wet omschrijft
welke goederen onroerend zijn
 alle andere goederen zijn roerend
3) Privaat domein – publieke domeingoederen

,Let Op! Mogelijke examenvraag:
Wat is het verschil tussen twee categorieën onroerende goederen en geef
van elke categorie een voorbeeld


Onroerende goederen:

1) Onroerende goederen uit hun aard: grond en hun samenstellende
volumes
 volume: iets met drie dimensies

2) Onroerende goederen door incorporatie: inherent bestanddeel door
al dan niet incorporatie
 inherent bestanddeel: noodzakelijk element met fysieke of
functionele band
 fysieke band: element kan niet van goed worden afgescheiden
zonder beschadiging
 functionele band: element dat vanwege zijn functie
onafscheidelijk verbonden is met het goed
 verkoop strekt zich automatisch uit tot onroerende goederen door
incorporatie: partijen kunnen hier niet van afwijken

3) Onroerende goederen door bestemming: zijn verplaatsbaar maar
vormen een accesorium van het onroerend goed
 accesorium: goed moet zelfde eigenaar hebben als hoofdgoed +
goed moet duurzaam verbonden zijn met hoofdgoed of ten dienste
staan van uitbating of bewaring van het hoofdgoed
 verkoop strekt zich automatisch uit tot onroerend goed door
incorporatie: partijen kunnen wel afwijken

4) Onroerende goederen door hun voorwerp: rechten of vorderingen
die betrekking hebben of aanspraak geven op een onroerend goed

Voorbeeld:
Vliegtuig: roerend
Bakstenen: roerend
Ondergrond perceelgrond: onroerend uit aard
Eikenboom: onroerend door incorporatie
Zonnepanelen: onroerend door incorporatie
Microgolfoven: hangt af van of de microgolf is ingebouwd of niet
 ingebouwd onroerend door incorporatie anders los = roerend
Losse winkelrekken: hangt af van zelfde eigenaar of niet als winkel


Goederen die behoren tot privaat – openbaar domein:

Goederen behoren tot privaat domein tenzij ze voor openbaar domein zijn
bestemd
Openbaar domein: 3 voorwaarden

, “Wanneer het door bevoegde overheid uitdrukkelijk of stilzwijgend
bestemd wordt tot het gebruik van allen of een openbare dienst.”



Openbare domeingoederen: speciale regelgeving
1) Zijn buiten de handel: eerst desaffectatie vereist
2) Vroeger niet vatbaar voor persoonlijke of zakelijke gebruiksrechten
 werden uitzonderingen aanvaard in rechtspraak: kunnen wel als
ze de openbare bestemming van het goed niet in de weg staan
 Vb. Dossinkazerne: luifel gebouwd via opstalrecht


BASISPRINCIPES

Algemene regels inzake zakelijke rechten

1) Numerus clausus-beginsel
2) Anterioriteitsbegsinel: kunnen meerdere zakelijke rechten rusten op
één goed
- Het ouder zakelijk recht heeft voorrang op jonger zakelijk recht
 peildatum: datum van ontstaan zakelijk recht of publicatiedatum
 Vb. publicatie hypotheek: inschrijving op kantoor rechtszekerheid
 zelfde datum: verdeling naar evenredigheid
3) Volgrecht: zakelijk recht volgt ALTIJD het goed
 notaris zal bij verkoop onroerend goed hypotheek altijd proberen
aflossen bij de bank
4) Voorrang: van belang in samenloopsituaties van schuldeisers
 andere zakelijke rechten dan zekerheden: blijven buiten de
samenloop
 Vb. faillissement van onderneming met verschillende
schuldeisers: stond nog een auto van de broer van de bestuurder
van de onderneming  broer kan zich gewoon beroepen op zijn
eigendomsrecht
 zakelijke zekerheid: geeft titularis recht van voorrang op de
opbrengst van de goederen waarop de zekerheid slaat
5) Beschikkingsbevoegdheid: titularis zakelijk recht is in principe
bevoegd om over zakelijk recht te beschikken
- Beschikken: vervreemden (overdragen) of bezwaren (zakelijk
gebruiksrecht of zekerheid vestigen)
 MAAR aard zakelijk recht kan meebrengen dat titularis niet
afzonderlijk over dat recht kan beschikken


Algemene regels over het voorwerp van zakelijke rechten

Altijd een goed
 MAAR uit de aard van zakelijk recht kan voortvloeien dat bepaalde
goederen niet het voorwerp ervan kunnen uitmaken
 Vb. erfpacht enkel mogelijk op onroerende goederen