SAMENVATTING MEDISCHE PSYCHOLOGIE
DEEL 1: Van biomedische naar biopsychosociaal model
Dezelfde prikkel kan verschillende pijn scenario’s geven
Pijn is niet enkel iets biologisch, de beleving van pijn is breder dan de prikkel
op zich
Lichaam en geest beïnvloeden elkaar continu en zijn
integraal gelinkt. We komen uit een samenleving waarin
deze twee heel lang onafhankelijk zijn behandeld.
Denk maar aan het feit dat we 2 ziekenhuizen hebben een
psychiatrisch en een fysiek. Vaak zijn de problemen niet
eenvoudig te scheiden. Ze beïnvloeden elkaar continu
Bv. een emotie gaat gepaard met een fysiologische respons
en er is geen fysieke trigger nodig voor een fysieke respons te hebben.
Van biomedisch naar biopsychosociaal model
Biomedisch model gebaseerd op: Dualistische visie in de westerse samenleving
Alles kan fysiologisch en biochemisch opgelost worden, in die figuur is een lineair
verband, een oorzaak in het lichaam leidt tot een klacht of een aandoening. We hebben
maar een beperkt aantal opties in dit model. De arts of de hulpverlener staat centraal in
dit model. Dingen zoals psychologie en context liggen volledig buiten het model, dit
model heeft wel veel vooruitgang gebracht in de geneeskunde.
Maar het heeft ook zijn nadelen; covid 19 de maten van infecties in de westerse wereld
zijn sneller gedaald dan dat er vaccinaties waren omdat mensen linken begonnen te zien
in hun gedrag en de infecties en dat wil zeggen dat voor vaccinaties mensen al begonnen
handen wassen en inzicht hierin kregen en al veel veranderingen kunnen hebben
, Biomedisch model loopt vast want wat kun je
nog doen als je het orgaan niet meer kunt
aantasten, wat kunnen we dan nog extra doen
of is het dan gedaan?
Biopsychosociaal model vertelt dat we
gezondheid moeten behandelen vanuit een
veel bredere visie, dat gaat niet enkel over de
fysiologie maar wordt ook bepaald door
psychologische en omgevingsfactoren, sociale
culturele factoren. Combinatie van persoonlijke
en omgevingsfactoren.
Langs één kant de externe factoren die de persoon beïnvloeden maar ook de
persoon zal de externe factoren beïnvloeden.
Genetische en biologische maar ook karakter en persoonlijkheid
Het is veel complexer en we hebben veel meer opties om te gaan behandelen
maar we hebben ook veel meer factoren in kaart brengen als we praten met een
patiënt.
Het wordt veel complexer, het is wel een heel belangrijke visie en we hebben een
heel andere houding nodig. De ene persoon is helemaal anders dan de andere en
we doen aan een individuele diagnose, heel belangrijk is dat de
verantwoordelijkheid verschuift, deze ligt niet enkel alleen meer bij de arts maar
ook bij het individu zelf en de heel maatschappij.
We zien ook spanningsvelden zoals covid 19 en vaccins
De focus van de behandeling ligt anders, biomedisch is genezen, psychologisch is
herstel
Behandeling in een biopsychosociaal model is veel complexer:
- Hoe keuzes maken en behandelingen prioritiseren?
- Don’t stay in your lane (holistische visie)
,Het is dus een pak complexer, we moeten dan ook keuzes maken. We zijn ons
bewust van de complexiteit maar we gaan stukjes uit het hele verhaal pakken
=> Don’t stay in your lane! De arts moet niet alleen denken wat hij kan doen,
maar wat kan de patiënt doen, de collega, de maatschappij? Ook omgekeerd,
psychologen moeten het fysieke meenemen in het verhaal en stilstaan bij het
volledige plaatje.
1. Multifactorieel model
2. Balans model => welke factoren hebben een negatieve of positieve
impact?
The four P’s
4 P’s: als we spreken over een multifactorieel model, hoe gaan we dit dan
proberen te rangschikken en daaruit proberen prioriteiten te maken? We gaan de
factoren onderverdelen in p’s
- pre-disponerend factoren dat zijn factoren die u voorbeschikken om iets te
krijgen (risicofactoren). Precipitating; de drempel wordt overschreden
- Perpetuating; het in stand houden, het eigen gedrag gaat het depressie
onderhouden
- De uitlokkende factoren en de in stand houdende factoren kunnen we heel
weinig voor doen in preventie.
- 4de p = protectieve factoren die ons beschermen die maken dat we minder
rap ziek of een toename hebben van de klachten
Stress en gezondheid: vulnerability-stress model
Belasting- stress
- Omgevingsfactoren
, - Toxische stoffen
- Ingrijpende levensgebeurtenissen
- Verlieservaringen
- Conflicten
Kwetsbaarheid – weerbaarheid
- Genetische factoren
- Intra-uteriene factoren (Barker hypothese)
- Vroegkinderlijke ervaringen
- Sociale steun, relatie
- Coping, persoonlijkheid
Balans model is wanneer we spreken van belasting of belastbaarheid en met
langs één kant de omgevingsfactoren en hoe weerbaar we daartegen zijn.
Intersectionality
Concept coming from social justice studies
Focusing on the fact that inequalities based on social factors
(gender/age/ethnicity/ socioeconomic status) can combine to magnify inequalities
in health behaviours and health outcomes
Denk ook zeker als geslacht als risicofactor of de financiële of soci-
economische status. Alle factoren komen bij elkaar en bepaalde
bevolkingsgroepen hebben een samenloop van factoren en dit vergroot het
uit!
DEEL 2: Stress en ziekte
Hoe geeft stress aanleiding tot ziekte?
Wat is stress?
Stress is een heel breed gebruikt woord
Maar het is een heel betekenisvol woord
Dat meer betekend dan we zelf vaak denken
Een woord met veel betekenissen...
- Psychologische stress: Een toestand van spanning of druk die ontstaat
wanneer iemand zich overweldigd. voelt door eisen of uitdagingen die de
capaciteiten of middelen van een persoon overschrijden.
- Fysieke stress: Een lichamelijke reactie van het lichaam op een uitdaging
of bedreiging. Dit kan bijvoorbeeld verhoogde hartslag, ademhaling of
spierspanning inhouden.
- Stress in de biologie: De reactie van een organisme op externe
invloeden, zoals klimaatveranderingen, ziekteverwekkers, of andere
bedreigingen, die invloed hebben op het functioneren van het organisme.
DEEL 1: Van biomedische naar biopsychosociaal model
Dezelfde prikkel kan verschillende pijn scenario’s geven
Pijn is niet enkel iets biologisch, de beleving van pijn is breder dan de prikkel
op zich
Lichaam en geest beïnvloeden elkaar continu en zijn
integraal gelinkt. We komen uit een samenleving waarin
deze twee heel lang onafhankelijk zijn behandeld.
Denk maar aan het feit dat we 2 ziekenhuizen hebben een
psychiatrisch en een fysiek. Vaak zijn de problemen niet
eenvoudig te scheiden. Ze beïnvloeden elkaar continu
Bv. een emotie gaat gepaard met een fysiologische respons
en er is geen fysieke trigger nodig voor een fysieke respons te hebben.
Van biomedisch naar biopsychosociaal model
Biomedisch model gebaseerd op: Dualistische visie in de westerse samenleving
Alles kan fysiologisch en biochemisch opgelost worden, in die figuur is een lineair
verband, een oorzaak in het lichaam leidt tot een klacht of een aandoening. We hebben
maar een beperkt aantal opties in dit model. De arts of de hulpverlener staat centraal in
dit model. Dingen zoals psychologie en context liggen volledig buiten het model, dit
model heeft wel veel vooruitgang gebracht in de geneeskunde.
Maar het heeft ook zijn nadelen; covid 19 de maten van infecties in de westerse wereld
zijn sneller gedaald dan dat er vaccinaties waren omdat mensen linken begonnen te zien
in hun gedrag en de infecties en dat wil zeggen dat voor vaccinaties mensen al begonnen
handen wassen en inzicht hierin kregen en al veel veranderingen kunnen hebben
, Biomedisch model loopt vast want wat kun je
nog doen als je het orgaan niet meer kunt
aantasten, wat kunnen we dan nog extra doen
of is het dan gedaan?
Biopsychosociaal model vertelt dat we
gezondheid moeten behandelen vanuit een
veel bredere visie, dat gaat niet enkel over de
fysiologie maar wordt ook bepaald door
psychologische en omgevingsfactoren, sociale
culturele factoren. Combinatie van persoonlijke
en omgevingsfactoren.
Langs één kant de externe factoren die de persoon beïnvloeden maar ook de
persoon zal de externe factoren beïnvloeden.
Genetische en biologische maar ook karakter en persoonlijkheid
Het is veel complexer en we hebben veel meer opties om te gaan behandelen
maar we hebben ook veel meer factoren in kaart brengen als we praten met een
patiënt.
Het wordt veel complexer, het is wel een heel belangrijke visie en we hebben een
heel andere houding nodig. De ene persoon is helemaal anders dan de andere en
we doen aan een individuele diagnose, heel belangrijk is dat de
verantwoordelijkheid verschuift, deze ligt niet enkel alleen meer bij de arts maar
ook bij het individu zelf en de heel maatschappij.
We zien ook spanningsvelden zoals covid 19 en vaccins
De focus van de behandeling ligt anders, biomedisch is genezen, psychologisch is
herstel
Behandeling in een biopsychosociaal model is veel complexer:
- Hoe keuzes maken en behandelingen prioritiseren?
- Don’t stay in your lane (holistische visie)
,Het is dus een pak complexer, we moeten dan ook keuzes maken. We zijn ons
bewust van de complexiteit maar we gaan stukjes uit het hele verhaal pakken
=> Don’t stay in your lane! De arts moet niet alleen denken wat hij kan doen,
maar wat kan de patiënt doen, de collega, de maatschappij? Ook omgekeerd,
psychologen moeten het fysieke meenemen in het verhaal en stilstaan bij het
volledige plaatje.
1. Multifactorieel model
2. Balans model => welke factoren hebben een negatieve of positieve
impact?
The four P’s
4 P’s: als we spreken over een multifactorieel model, hoe gaan we dit dan
proberen te rangschikken en daaruit proberen prioriteiten te maken? We gaan de
factoren onderverdelen in p’s
- pre-disponerend factoren dat zijn factoren die u voorbeschikken om iets te
krijgen (risicofactoren). Precipitating; de drempel wordt overschreden
- Perpetuating; het in stand houden, het eigen gedrag gaat het depressie
onderhouden
- De uitlokkende factoren en de in stand houdende factoren kunnen we heel
weinig voor doen in preventie.
- 4de p = protectieve factoren die ons beschermen die maken dat we minder
rap ziek of een toename hebben van de klachten
Stress en gezondheid: vulnerability-stress model
Belasting- stress
- Omgevingsfactoren
, - Toxische stoffen
- Ingrijpende levensgebeurtenissen
- Verlieservaringen
- Conflicten
Kwetsbaarheid – weerbaarheid
- Genetische factoren
- Intra-uteriene factoren (Barker hypothese)
- Vroegkinderlijke ervaringen
- Sociale steun, relatie
- Coping, persoonlijkheid
Balans model is wanneer we spreken van belasting of belastbaarheid en met
langs één kant de omgevingsfactoren en hoe weerbaar we daartegen zijn.
Intersectionality
Concept coming from social justice studies
Focusing on the fact that inequalities based on social factors
(gender/age/ethnicity/ socioeconomic status) can combine to magnify inequalities
in health behaviours and health outcomes
Denk ook zeker als geslacht als risicofactor of de financiële of soci-
economische status. Alle factoren komen bij elkaar en bepaalde
bevolkingsgroepen hebben een samenloop van factoren en dit vergroot het
uit!
DEEL 2: Stress en ziekte
Hoe geeft stress aanleiding tot ziekte?
Wat is stress?
Stress is een heel breed gebruikt woord
Maar het is een heel betekenisvol woord
Dat meer betekend dan we zelf vaak denken
Een woord met veel betekenissen...
- Psychologische stress: Een toestand van spanning of druk die ontstaat
wanneer iemand zich overweldigd. voelt door eisen of uitdagingen die de
capaciteiten of middelen van een persoon overschrijden.
- Fysieke stress: Een lichamelijke reactie van het lichaam op een uitdaging
of bedreiging. Dit kan bijvoorbeeld verhoogde hartslag, ademhaling of
spierspanning inhouden.
- Stress in de biologie: De reactie van een organisme op externe
invloeden, zoals klimaatveranderingen, ziekteverwekkers, of andere
bedreigingen, die invloed hebben op het functioneren van het organisme.
