Internationale politiek
1. Kiessystemen en -stelsels
= Manier waarop volksvertegenwoordigers worden gekozen. Bepaalt voor groot
stuk op welke manier parlement is samengesteld + welk type bestuur.
1.1 Soorten kiessystemen
Belangrijkste kiessystemen of -stelsels:
Uninominaal Relatieve meerderheid
Absolute meerderheid
Plurinominaal Relatieve meerderheid
Evenredige vertegenwoordiging
Uninominaal: de zetels worden 1 voor 1toegewezen. Wanneer grondgebied in
kiesdistricten/kringen opgedeeld, kan er in elke kieskring max 1 zetels gewonnen
worden.
Plurinominaal: meerdere zetels tegelijk verdeeld. Per kieskring verschillende
zetels te winnen. In landen met 1 kieskring alle zetels in 1 keer toegewezen.
- Wanneer winnaar meer stemmen moet hebben dan andere kandidaten =
relatieve meerderheid (plurality)
- Als winnaar niet alleen grootste moet zijn maar ook meer dan helft van
stemmen moet hebben = absolute meerderheid (majority) (eventueel 2de
stemronde)
- evenredige vertegenwoordiging = alle uitgebrachte stemmen tellen echt
mee. Voor bepaling zetelverdeling. (bv. 10% stemmen ongv 10% zetels)
1.1.1 uninominaal met relatieve meerderheid
= first past the post.
- grondgebied opgedeeld verschillende kiesdistricten, in elk district 1 zetel te
winnen.
- toegepast in VK.
- Dit systeem bevoordeelt de grote partijen en benadeelt de kleinere partijen (bv.
UK)
1. Wat valt op als je het aantal zetels vergelijkt met het aantal stemmen bij
Labour?
- Hoewel Labour slechts 33,8 % van de kiezers vertegenwoordigen, kunnen ze
met een absolute meerderheid regeren, ze behalen 63,6% van de zetels.
2. Wat valt op als je het aantal zetels en het aantal stemmen vergelijkt tussen de
Reform – partij en de Liberal Democrats?
- Reform behaalt meer stemmen dan de Lib.Dem. Toch hebben ze bijna 18 keer
minder verkozen parlementsleden.
3. Welke conclusie kan je trekken over de vorming van de Britse regering?
- Britse regeringen bestaan vaak uit ministers van één enkele partij
1.1.2 Uninominaal met absolute meerderheid
• Kandidaat of lijst met meer dan de helft van de stemmen behaalt één
zetel. (bv. Frankrijk)
• Vaak dienen er 2e rondes georganiseerd te worden.
• Drempel om verkiezingen te winnen is groter, alleen kandidaat die meer
dan helft stemmen heeft wint.
• Het is niet omdat je eerste ronde wint dat je de tweede ronde ook gaat
winnen. Bv. Jospin VS Chirac.
, Internationale politiek
1.1.3 Plurinominaal met relatieve meerderheid
Wie grootste aantal stemmen behaalt in kiesdistrict krijgt alle zetels. = winner
takes it all
- Bv. USA → presidentsverkiezingen → kiesmannen per district
Oef 3: ook zonder het grootste aantal stemmen kan je in de USA president
worden.
1.1.4 Plurinominaal met evenredige vertegenwoordiging
België
Trachten proportioneel aantal zetels te verdelen.
Gewerkt met kiesdeler (quotum) (= cijfer gelijkstaat aantal stemmen
dat partij moet behalen om zetel te krijgen) Twee methodes:
Methode -D’Hondt: delen door 1,2,3,…
Methode – Imperiali (enkel gemeenteraadverkiezingen) delen
door 1; 1,5; 2; 2,5; …
Voorbeeld D’Hondt:
(stemcijfer = aantal stemmen)
270 000 stemmers, 6 zetels worden
verdeeld.
Partij V = 1 zetel
Partij M = 3 zetels
Partij U = 2 zetels
Partij moet wel nog steeds kiesdrempel 5%
halen.
Voorbeeld Imperiali: gemeenteraad
Stap 1: berekenen stemcijfer per partij
Som alle stembiljetten met geldige stem (volledig of on) voor partij
Stap 2: berekening en rangschikking stemquotiënten
Stemcijfer delen door 1; 1,5; 2; 2,5; …
Tot evenveel quotiënten als verdelen zetels
Stap 3: zetelverdeling
Lijst krijgt evenveel zetels als quotiënten
Partij A Partij B Partij C
Stemcijfer: 32 18 50
Delen door: 1 32 (3) 18 50 (1)
1,5 21,3 (5) 12 33,3 (2)
2 16 9 25 (4)
2,5 12,8 7,2 20
Partij: Aantal stemmen: Systeem Imperiali:
A 32 2
1. Kiessystemen en -stelsels
= Manier waarop volksvertegenwoordigers worden gekozen. Bepaalt voor groot
stuk op welke manier parlement is samengesteld + welk type bestuur.
1.1 Soorten kiessystemen
Belangrijkste kiessystemen of -stelsels:
Uninominaal Relatieve meerderheid
Absolute meerderheid
Plurinominaal Relatieve meerderheid
Evenredige vertegenwoordiging
Uninominaal: de zetels worden 1 voor 1toegewezen. Wanneer grondgebied in
kiesdistricten/kringen opgedeeld, kan er in elke kieskring max 1 zetels gewonnen
worden.
Plurinominaal: meerdere zetels tegelijk verdeeld. Per kieskring verschillende
zetels te winnen. In landen met 1 kieskring alle zetels in 1 keer toegewezen.
- Wanneer winnaar meer stemmen moet hebben dan andere kandidaten =
relatieve meerderheid (plurality)
- Als winnaar niet alleen grootste moet zijn maar ook meer dan helft van
stemmen moet hebben = absolute meerderheid (majority) (eventueel 2de
stemronde)
- evenredige vertegenwoordiging = alle uitgebrachte stemmen tellen echt
mee. Voor bepaling zetelverdeling. (bv. 10% stemmen ongv 10% zetels)
1.1.1 uninominaal met relatieve meerderheid
= first past the post.
- grondgebied opgedeeld verschillende kiesdistricten, in elk district 1 zetel te
winnen.
- toegepast in VK.
- Dit systeem bevoordeelt de grote partijen en benadeelt de kleinere partijen (bv.
UK)
1. Wat valt op als je het aantal zetels vergelijkt met het aantal stemmen bij
Labour?
- Hoewel Labour slechts 33,8 % van de kiezers vertegenwoordigen, kunnen ze
met een absolute meerderheid regeren, ze behalen 63,6% van de zetels.
2. Wat valt op als je het aantal zetels en het aantal stemmen vergelijkt tussen de
Reform – partij en de Liberal Democrats?
- Reform behaalt meer stemmen dan de Lib.Dem. Toch hebben ze bijna 18 keer
minder verkozen parlementsleden.
3. Welke conclusie kan je trekken over de vorming van de Britse regering?
- Britse regeringen bestaan vaak uit ministers van één enkele partij
1.1.2 Uninominaal met absolute meerderheid
• Kandidaat of lijst met meer dan de helft van de stemmen behaalt één
zetel. (bv. Frankrijk)
• Vaak dienen er 2e rondes georganiseerd te worden.
• Drempel om verkiezingen te winnen is groter, alleen kandidaat die meer
dan helft stemmen heeft wint.
• Het is niet omdat je eerste ronde wint dat je de tweede ronde ook gaat
winnen. Bv. Jospin VS Chirac.
, Internationale politiek
1.1.3 Plurinominaal met relatieve meerderheid
Wie grootste aantal stemmen behaalt in kiesdistrict krijgt alle zetels. = winner
takes it all
- Bv. USA → presidentsverkiezingen → kiesmannen per district
Oef 3: ook zonder het grootste aantal stemmen kan je in de USA president
worden.
1.1.4 Plurinominaal met evenredige vertegenwoordiging
België
Trachten proportioneel aantal zetels te verdelen.
Gewerkt met kiesdeler (quotum) (= cijfer gelijkstaat aantal stemmen
dat partij moet behalen om zetel te krijgen) Twee methodes:
Methode -D’Hondt: delen door 1,2,3,…
Methode – Imperiali (enkel gemeenteraadverkiezingen) delen
door 1; 1,5; 2; 2,5; …
Voorbeeld D’Hondt:
(stemcijfer = aantal stemmen)
270 000 stemmers, 6 zetels worden
verdeeld.
Partij V = 1 zetel
Partij M = 3 zetels
Partij U = 2 zetels
Partij moet wel nog steeds kiesdrempel 5%
halen.
Voorbeeld Imperiali: gemeenteraad
Stap 1: berekenen stemcijfer per partij
Som alle stembiljetten met geldige stem (volledig of on) voor partij
Stap 2: berekening en rangschikking stemquotiënten
Stemcijfer delen door 1; 1,5; 2; 2,5; …
Tot evenveel quotiënten als verdelen zetels
Stap 3: zetelverdeling
Lijst krijgt evenveel zetels als quotiënten
Partij A Partij B Partij C
Stemcijfer: 32 18 50
Delen door: 1 32 (3) 18 50 (1)
1,5 21,3 (5) 12 33,3 (2)
2 16 9 25 (4)
2,5 12,8 7,2 20
Partij: Aantal stemmen: Systeem Imperiali:
A 32 2
