Het brein als inspiratiebron
2.2 Geniale kunstenaars met psychische aandoeningen
De schreeuw: Edvard Munch (1863-1944)
universeel symbool geworden angst en bezorgdheid.
Eerst heette “schreeuw van de natuur”
liep langs fjord met vrienden. Zonsondergang lucht vuur
gezet overweldigd door kleuren, hij vrienden achterliet +
stil bleef staan.
Voelde dat natuur schreeuwde, luid dat hij oren bedekken
schreeuw te blokkeren
Grondlegger expressionisme, beïnvloed symbolisme en
impressionisme
Figuren achtergrond reageren niet luide schreeuw.
1893
Bevestigt geen echt geluid horen was, maar Munch schreeuw natuur intern
hoorde.
Karton zichtbaar
Geabstraheerde figuren
Edvard Munch:
Munch geconfronteerd ziekte, rouwverwerking en angst, psychische
aandoeningen
Moeder dood tuberculose hij vijf jaar. oudere zus dood, goede
band, tuberculose. broer overleed niet lang daarna.
Vader, Christian Munch = strenggelovige christen, mentale problemen.
Had last vlagen extreme woede en depressie zag ziekten gezin straf
van God.
Vader vertelde levendige spookverhalen visioenen, nachtmerries,
maandenlang niet naar school = ziek, tekenen in die vrije tijd
Tussen geboorte Edvard Munch 1863 en jaren voorafgaand aan Eerste
Wereldoorlog ondergingen Europese steden ingrijpende veranderingen
Industrialisatie bracht armoede en ongelijkheid, wat leidde kritische vragen
over mens-zijn en rol van God in een moderne, rationele wereld. (Oslo,
Noorwegen)
× hygiëne, hoge sterftecijfers, ziekte gevolg slechte huisvesting, zware
arbeid, onveilig
achterkant Schreeuw zien we eerste opstart. Blijkbaar niet tevreden,
draaide hij het karton om en begon hij opnieuw. Hij bracht ook
veranderingen aan in de compositie.
Het werk bestaat uit drie hoofdgebieden:
• de brug, die in een steile hoek vanuit de linke achtergrond naar de
voorgrond loopt
• een landschap van kustlijn, meer of fjord en heuvels
• en de lucht, geactiveerd door golvende lijnen in tinten oranje, geel, rood en
blauwgroen.
Menselijke figuren scherp gescheiden landschap door brug, strikte lineariteit
contrasteert organische vormen landschap/lucht. Twee figuren horen bij
, Het brein als inspiratiebron
geometrische precisie brug, terwijl lichaam,
handen en hoofd voorgrondfiguur zelfde golven
landschap.
Bovenaan schreef hij met potlood de woorden:
"Kan kun være malet af en gal Mand!" Reactie op kritiek (erna
Dit betekent: "Kan alleen door een gek zijn toegevoegd
geschilderd!"
Witte vlekken = kaarsvet en niet vogelpoep
“De zon” van Edward Munch
Munch besefte psychische aandoening, maar geen hulp want: “lijden
maakt deel uit kunst”
Zenuwinzinking 1908 opgenomen psychiatrische kliniek (Kopenhagen,
Denemarken)
Rust → kunst veranderde
Optimistisch, algemene onderwerpen
Typerende periode grote muurschilderingen
1911
voor aula unif Oslo
‘De zon’ = centrale deel aula en domineert door
grote omvang en intensiteit
1 van de 11 grote schilderijen voor muren
aula
Dodeneiland– Arnold Böcklin
Symbolisme: late 19de eeuw opkwam, ontstond reactie tegen
rationalisme in West-Europese cultuur, benadrukte subjectiviteit, expressie
ideeën boven realistische beschrijving.
focuste emotie en idee i.p.v. realiteit. gebruikten symboliek, droombeelden +
spirituele thema’s als dood, liefde, angst en verlangen. Beïnvloedde latere
richtingen zoals expressionisme en abstracte
1883 kunst.
De Schreeuw is sleutelwerk voor symbolistische
beweging en belangrijke inspiratiebron voor het
expressionisme van de vroege twintigste eeuw.
geen realiteit toont, maar innerlijke angst.
Vervormde vormen/kleuren symboliseren
emotie/psychische spanning, typische
thema’s symbolisme.
Overgang symbolisme -> expressionisme in
1900, nauw vorm en inhoud
Grote blauwe paarden– Franz Marc
Expressionisme: ontstond begin 20ste eeuw, streven innerlijke emoties,
subjectieve ervaringen uit te drukken i.p.v. objectieve realiteit
Vormelijke kenmerken
Onnatuurlijke, intense en felle kleuren.
Kleuren worden expressief gebruikt, zonder relatie tot realistische
weergave.
Vormen zijn vaak vervormd of vereenvoudigd
Lijnen zijn sterk aangezet, soms hoekig en grillig.
Dynamische en soms chaotische composities.
1911
Perspectief wordt vaak genegeerd of vervormd.
2.2 Geniale kunstenaars met psychische aandoeningen
De schreeuw: Edvard Munch (1863-1944)
universeel symbool geworden angst en bezorgdheid.
Eerst heette “schreeuw van de natuur”
liep langs fjord met vrienden. Zonsondergang lucht vuur
gezet overweldigd door kleuren, hij vrienden achterliet +
stil bleef staan.
Voelde dat natuur schreeuwde, luid dat hij oren bedekken
schreeuw te blokkeren
Grondlegger expressionisme, beïnvloed symbolisme en
impressionisme
Figuren achtergrond reageren niet luide schreeuw.
1893
Bevestigt geen echt geluid horen was, maar Munch schreeuw natuur intern
hoorde.
Karton zichtbaar
Geabstraheerde figuren
Edvard Munch:
Munch geconfronteerd ziekte, rouwverwerking en angst, psychische
aandoeningen
Moeder dood tuberculose hij vijf jaar. oudere zus dood, goede
band, tuberculose. broer overleed niet lang daarna.
Vader, Christian Munch = strenggelovige christen, mentale problemen.
Had last vlagen extreme woede en depressie zag ziekten gezin straf
van God.
Vader vertelde levendige spookverhalen visioenen, nachtmerries,
maandenlang niet naar school = ziek, tekenen in die vrije tijd
Tussen geboorte Edvard Munch 1863 en jaren voorafgaand aan Eerste
Wereldoorlog ondergingen Europese steden ingrijpende veranderingen
Industrialisatie bracht armoede en ongelijkheid, wat leidde kritische vragen
over mens-zijn en rol van God in een moderne, rationele wereld. (Oslo,
Noorwegen)
× hygiëne, hoge sterftecijfers, ziekte gevolg slechte huisvesting, zware
arbeid, onveilig
achterkant Schreeuw zien we eerste opstart. Blijkbaar niet tevreden,
draaide hij het karton om en begon hij opnieuw. Hij bracht ook
veranderingen aan in de compositie.
Het werk bestaat uit drie hoofdgebieden:
• de brug, die in een steile hoek vanuit de linke achtergrond naar de
voorgrond loopt
• een landschap van kustlijn, meer of fjord en heuvels
• en de lucht, geactiveerd door golvende lijnen in tinten oranje, geel, rood en
blauwgroen.
Menselijke figuren scherp gescheiden landschap door brug, strikte lineariteit
contrasteert organische vormen landschap/lucht. Twee figuren horen bij
, Het brein als inspiratiebron
geometrische precisie brug, terwijl lichaam,
handen en hoofd voorgrondfiguur zelfde golven
landschap.
Bovenaan schreef hij met potlood de woorden:
"Kan kun være malet af en gal Mand!" Reactie op kritiek (erna
Dit betekent: "Kan alleen door een gek zijn toegevoegd
geschilderd!"
Witte vlekken = kaarsvet en niet vogelpoep
“De zon” van Edward Munch
Munch besefte psychische aandoening, maar geen hulp want: “lijden
maakt deel uit kunst”
Zenuwinzinking 1908 opgenomen psychiatrische kliniek (Kopenhagen,
Denemarken)
Rust → kunst veranderde
Optimistisch, algemene onderwerpen
Typerende periode grote muurschilderingen
1911
voor aula unif Oslo
‘De zon’ = centrale deel aula en domineert door
grote omvang en intensiteit
1 van de 11 grote schilderijen voor muren
aula
Dodeneiland– Arnold Böcklin
Symbolisme: late 19de eeuw opkwam, ontstond reactie tegen
rationalisme in West-Europese cultuur, benadrukte subjectiviteit, expressie
ideeën boven realistische beschrijving.
focuste emotie en idee i.p.v. realiteit. gebruikten symboliek, droombeelden +
spirituele thema’s als dood, liefde, angst en verlangen. Beïnvloedde latere
richtingen zoals expressionisme en abstracte
1883 kunst.
De Schreeuw is sleutelwerk voor symbolistische
beweging en belangrijke inspiratiebron voor het
expressionisme van de vroege twintigste eeuw.
geen realiteit toont, maar innerlijke angst.
Vervormde vormen/kleuren symboliseren
emotie/psychische spanning, typische
thema’s symbolisme.
Overgang symbolisme -> expressionisme in
1900, nauw vorm en inhoud
Grote blauwe paarden– Franz Marc
Expressionisme: ontstond begin 20ste eeuw, streven innerlijke emoties,
subjectieve ervaringen uit te drukken i.p.v. objectieve realiteit
Vormelijke kenmerken
Onnatuurlijke, intense en felle kleuren.
Kleuren worden expressief gebruikt, zonder relatie tot realistische
weergave.
Vormen zijn vaak vervormd of vereenvoudigd
Lijnen zijn sterk aangezet, soms hoekig en grillig.
Dynamische en soms chaotische composities.
1911
Perspectief wordt vaak genegeerd of vervormd.
