Samenvatting van Economisch recht (notities + cursus)

1 INHOUDSOPGAVE

INLEIDING ...................................................................................................................... 5


1 SITUERING ................................................................................................................... 5
1.1 BEGRIPPEN ...................................................................................................................... 5
1.1.1 Economisch recht omvat: ........................................................................................... 6
1.2 SITUERING TEN AANZIEN VAN ANDERE RECHTSTAKKEN ............................................................... 6
1.3 OVERZICHT BRONNEN ........................................................................................................ 6
1.3.1 Internationale bronnen ............................................................................................... 6
1.4 DIRECTE WERKING VAN INTERNATIONALE NORMEN? (NATIONALE BRONNEN) ................................. 10
1.4.1 Grondwet ................................................................................................................. 11
1.4.2 Wetten en decreten (ordonnanties) ........................................................................... 11
1.4.3 Handelsrecht ........................................................................................................... 12
1.4.4 Economisch recht..................................................................................................... 12
1.4.5 Besluiten (federaal en gewestelijk niveau) .................................................................. 13
1.4.6 Beleidsovereenkomsten ........................................................................................... 14
1.5 ACTOREN BINNEN HET HANDELS EN ECO RECHT ..................................................................... 15
1.5.1 Handelaar (dateert van 1807) .................................................................................... 15
1.5.2 Onderneming ........................................................................................................... 16
1.5.3 Consument .............................................................................................................. 24
1.6 GRONDBEGINSELEN ........................................................................................................ 25
1.6.1 Gelijkheidsbeginsel .................................................................................................. 25
1.6.2 Vrijheid van handel (nu: Vrijheid van ondernemen) ..................................................... 27


DEEL 1: BELANGEN BINNEN ONDERNEMING .................................................................. 33


1 VOORLOPIG BEWINDVOERDER ........................................................................................ 34
2 TOEBEDELING ONDERNEMINGSVERMOGEN: ALGEMEEN ......................................................... 35
2.1 WERKNEMERSPARTICIPATIE................................................................................................ 36
2.1.1 Historiek werknemersparticipaties ............................................................................ 36
2.1.2 Wet betreffende werknemersparticipaties ................................................................. 36


DEEL 2: BASISREGELINGEN INZAKE ECO ACTIVITEITEN .................................................. 39


1 STARTEN ECONOMISCHE ACTIVITEIT ................................................................................. 40
1.1 ECONOMISCHE BEKWAAMHEID ........................................................................................... 40
1.1.1 vestigingsrecht (mag hij activteit starten?) ................................................................. 41
1.2 ALGEMENE VERPLICHTINGEN.............................................................................................. 42
1.2.1 KBO = Inschrijving bij de Kruispuntbank van ondernemingen....................................... 42
1.2.2 andere verplichtingen bij start ................................................................................... 45
1.3 HANDELSZAAK ................................................................................................................ 45
2 BASISREGELING INZAKE ECO TRANSACTIES ......................................................................... 46


Casus over marktpraktijken + gevolg laattijdig betaling (B2B en B2C) + handelscontract
1

,2.1 HOOFDELIJKHEID............................................................................................................. 46
2.2 BEWIJS IN ONDRNEMINGSZAKEN ......................................................................................... 47
2.2.1 bijzondere bewijsmiddelen........................................................................................ 49
2.3 VORMLOZE INGEBREKESTELLING ......................................................................................... 53
2.4 BETALINGSACHTERSTAND BIJ HANDELSTRANSACTIES ............................................................... 53
2.4.1 Bijzondere wettelijke regelen handelstransacties (B2B en B2G regime): ...................... 54
2.4.2 B2C regime: Schadevergoedingen en consumenten ................................................... 57
2.5 PROCEDURELE ASPECTEN OMTRENT INVORDERING ................................................................. 59
2.6 MINNELIJKE INVORDERING SCHULDEN CONSUMENT ................................................................ 59
2.7 ONDERNEMINGSRECHTBANK ............................................................................................. 61
2.7.1 organisatie ............................................................................................................... 61
2.7.2 bevoegdheid ............................................................................................................. 62
2.7.3 samenstelling ........................................................................................................... 63
2.8 ONBESLAGBAARHEID VAN WONING VAN ZELFSTANDIGE ............................................................ 63


DEEL 3: HANDELSCONTRACTEN .................................................................................... 63


1 HANDELSAGENTUUR .................................................................................................... 64
1.1 JURIDISCH KADER HANDELSAGENTUUR................................................................................. 64
1.2 DEFINITIE ...................................................................................................................... 65
1.3 CONSTITUTIEVE ELEMENTEN .............................................................................................. 65
1.3.1 Optreden in naam en voor rekening van principaal ..................................................... 65
1.3.2 Agent staat niet onder gezag van de principaal ........................................................... 66
1.3.3 Bemiddelen en eventueel afsluiten van zaken ............................................................ 67
1.3.4 Permanentie ............................................................................................................. 67
1.3.5 Tegen vergoeding ...................................................................................................... 67
1.3.6 Overige kenmerken ................................................................................................... 68
1.4 VORMVEREISTEN ............................................................................................................. 69
1.5 VERBINTENISSEN VAN DE AGENT ......................................................................................... 69
1.6 VERBINTENISSEN VAN DE PRINCIPAAL .................................................................................. 70
1.7 VERGOEDING VAN DE AGENT (ART. X.7-15) ........................................................................... 71
1.7.1 Variabele vergoeding: commissie (In functie van aantal of waarde van de zaken) ......... 71
1.8 EINDE VAN DE HANDELSAGENTUUROVEREENKOMST ................................................................ 74
1.8.1 Opzegging (art. X.16) ................................................................................................. 74
1.8.2 Beëindiging wegens ernstige tekortkoming (art. X.17) ................................................. 75
1.8.3 Beëindiging wegens uitzonderlijke omstandigheden (art. X.17).................................... 75
1.9 GEVOLGEN VAN DE BEËINDIGING ........................................................................................ 75
1.9.1 uitwinningsvergoeding (art.X.18) ................................................................................ 76
1.9.2 gevolgen niet-concurrentiebeding (art. X.22) .............................................................. 77
2 COMMISSIE (≠VERGOEDING) .......................................................................................... 77
2.1 JURIDISCH KADER ............................................................................................................ 78
2.2 DEFINITIE (CF. ART. 12 W. 1872) ........................................................................................ 78
2.3 KENMERKEN .................................................................................................................. 78
2.4 ONDERSCHEID MET ANDERE RECHTSFIGUREN: ....................................................................... 79
2.5 RECHTEN EN PLICHTEN COMMISSIONAIR ............................................................................. 79


Casus over marktpraktijken + gevolg laattijdig betaling (B2B en B2C) + handelscontract
2

,2.6 RECHTEN EN PLICHTEN V/D COMMITTENT ............................................................................. 80
2.7 EINDE ........................................................................................................................... 80
3 MAKELARIJ ................................................................................................................. 81
3.1 JURIDISCH KADER ............................................................................................................ 81
3.2 DEFINITIE / KENMERKEN .................................................................................................... 81
3.3 PRIVAATRECHTELIJKE KWALIFICATIE ..................................................................................... 81
3.4 VERPLICHTINGEN V/D MAKELAAR ........................................................................................ 82
3.5 VERPLICHTINGEN VAN DE OPDRACHTGEVER .......................................................................... 82
4 VERKOOPCONSESSIE .................................................................................................... 82
4.1 JURIDISCH KADER ............................................................................................................ 83
4.2 DEFINITIE ...................................................................................................................... 83
4.3 KENMERKEN .................................................................................................................. 83
4.4 JURIDISCHE OMKADERING ................................................................................................. 84
4.5 CONCESSIE VOOR ONBEPAALDE DUUR ............................................................................ 84
4.6 BEËINDIGING CONCESSIE BEPAALDE DUUR (ART. X.38) ........................................................ 86
5 FRANCHISING ............................................................................................................. 86
5.1 JURIDISCH KADER ............................................................................................................ 87
5.2 DEFINTIE ....................................................................................................................... 87
5.3 KENMERKEN .................................................................................................................. 87
5.4 BIJZONDER GEVAL: FRANCHISE + VERKOOPCONCESSIE (GOEDERENFRANCHISE) ........................... 88
5.5 VERPLICHTINGEN FRANCHISEGEVER ................................................................................... 88
5.5.1 Precontractuele informatieplicht ............................................................................... 88
5.5.2 Bedenktermijn (X.27, lid 3 WER) (≠ herroepingsrecht) ................................................ 90
5.5.3 Mededeling van knowhow ......................................................................................... 90
5.5.4 Bijstand aan franchisenemer ..................................................................................... 90
5.5.5 Ter beschikkingstelling van merken, handelsnaam, uithangbord, … ............................ 90
5.5.6 Andere? ................................................................................................................... 90
5.6 VERPLICHTINGEN FRANCHISENEMER .................................................................................. 90


DEEL 4: MEDEDINGINGSRECHT ..................................................................................... 91


1 BEVOEGDHEDEN.......................................................................................................... 93
1.1 AUDITORAAT: ................................................................................................................. 93
1.2 MEDEDINGINGSCOLLEGE: ................................................................................................. 93
1.3 PRIORITEITSBELEID BMA ................................................................................................... 93
1.3.1 Strategische prioriteiten ............................................................................................ 94
1.3.2 Prioritaire sectoren ................................................................................................... 94
2 BESLISSINGEN VAN MEDEDINGINGSAUTORITEIT ................................................................... 94
2.1 BESLISSING NR. 2008-I/O-04-AUD VAN 25 JANUARI 2008 (TEN GRONDE). ................................. 94
2.2 BESLISSING NR. 2015-I/O-19-AUD VAN 22 JUNI 2015 (SCHIKKING NA CLEMENTIEVERZOEK) .......... 95
2.3 BESLISSING NR. 2023-P/K-01 VAN 18 JANUARI 2023 (NA KLACHT EN HUISZOEKING) ..................... 95
2.4 BESLISSING NR. 2023-I/O-17/0010 VAN 13 DECEMBER 2023, (SCHIKKING NA HUISZOEKING) ........ 96
3 ECONOMISCHE AFHANKELIJKHEID – HERKOMST – SITUERING – DOELSTELLING ............................ 96
3.1 TOEPASSINGSGEBIED ....................................................................................................... 97
3.2 ECONOMISCHE AFHANKELIJKHEID. ...................................................................................... 97


Casus over marktpraktijken + gevolg laattijdig betaling (B2B en B2C) + handelscontract
3

,3.3 MISBRUIK. ..................................................................................................................... 98
3.4 AANTASTING VAN DE MEDEDINGING (OP DE BELGISCHE MARKT OF EEN WEZENLIJK DEEL ERVAN). ....... 98
3.4.1 bevoegde instanties – sancties .................................................................................. 99
4 BESLUIT .................................................................................................................... 101


DEEL 5: MARKTPRAKTIJKEN EN CONSUMENTENBESCHERMING..................................... 102


1 INLEIDING ................................................................................................................. 102
1.1 BRON, DOEL… ............................................................................................................. 102
2 DEFINITIES ................................................................................................................ 103
2.1 BELANGRIJK VOOR DE BEPALING VAN HET TOEPASSINGSGEBIED ............................................... 103
2.2 PERSONEEL TOEPASSINGSGEBIED (SUPRA).......................................................................... 103
2.3 MATERIEEL TOEPASSINGSGEBIED: ..................................................................................... 104
3 INFORMATIE VAN DE MARKT ........................................................................................... 105
3.1 ALGEMENE INFORMATIEVERPLICHTING (ART.VI.2 WER) ......................................................... 105
3.1.1 Toepassingsgebied: ................................................................................................ 105
3.1.2 Precontractuele informatieverplichting (vooraleer consument gebonden is) .............. 106
3.1.3 Sanctionering ......................................................................................................... 107
3.2 PRIJSAANDUIDING ......................................................................................................... 107
3.2.1 Goederen: .............................................................................................................. 107
3.2.2 Diensten: ............................................................................................................... 108
3.2.3 Totale prijs ............................................................................................................. 108
3.2.4 prijsaanduiding en bestelbon (art.VI.88 WER) ........................................................... 108
3.3 (VERGELIJKEND) RECLAME ............................................................................................... 109
3.3.1 Reclame (art. 1.8, 13° WER): .................................................................................... 109
3.3.2 Wordt als vergelijkende reclame beschouwd (art. I.8, 14° WER): ............................... 111
3.4 PROMOTIES INZAKE PRIJZEN ............................................................................................. 113
3.4.1 prijsvermindering .................................................................................................... 113
3.4.2 specifieke regelingen .............................................................................................. 114
3.4.3 kortingsregels ......................................................................................................... 115
3.4.4 verkoop met verlies ................................................................................................. 115
4 VERBODEN PRAKTIJKEN ................................................................................................ 116
4.1 JEGENS CONSUMENTEN (B2C) ......................................................................................... 116
4.1.1 Misleidende praktijken (!) ........................................................................................ 117
4.1.2 Agressieve praktijken .............................................................................................. 118
4.1.3 Koepelnorm (art. VI.93 WER) (niet behandeld) .......................................................... 119
4.1.4 Privaatrechtelijke remedies (art.VI.38 WER) ............................................................. 119
4.2 JEGENS ONDERNEMINGEN............................................................................................... 120
4.2.1 algemene norm ...................................................................................................... 120
5 ONGEVRAAGDE COMMUNCATIE (ART.VI.110 WER) ............................................................. 121


DEEL 6: OVEREENKOMSTEN MET CONSUMENT (ART.VI.37 WER) .................................... 123


1 ALGEMENE BEPALINGEN ............................................................................................... 124




Casus over marktpraktijken + gevolg laattijdig betaling (B2B en B2C) + handelscontract
4

,2 OVEREENKOMSTEN OP AFSTAND (!) ................................................................................. 125
2.1 OVEREENKOMSTEN OP AFSTAND DIE GEEN BETREKKING HEBBEN OP FINANCIELE DIENSTEN ............. 126
2.1.1 precontractuele informatieplicht ............................................................................. 126
2.1.2 herroepingsrecht (art.VI.47 WER) (EX) ...................................................................... 128
3 BUITEN VERKOOPRUIMTEN GESLOTEN OVEREENKOMSTEN ..................................................... 130
3.1 WET BETREFFENDE DE UITOEFENING EN ORGANISATIE VAN AMBULANTE ACTIVITEITEN .................... 130
3.2 ART.VI.63/1 – VI.74 WER .............................................................................................. 131
3.2.1 precontractuele informatieplicht ............................................................................. 131
3.2.2 herroepingsrecht .................................................................................................... 131
4 GEZAMENLIJK AANBOD ................................................................................................. 132
5 ONRECHTMATIGE BEDINGEN .......................................................................................... 132
5.1 VERHOUDING B2C ........................................................................................................ 133
5.1.1 Algemene toetsingsnorm ........................................................................................ 133
5.1.2 Zwarte lijst.............................................................................................................. 133
5.1.3 Nietigheidssanctie .................................................................................................. 133
5.2 VERHOUDING B2B ........................................................................................................ 134




INLEIDING
Economisch recht omvat het “oude” handelsrecht.

Handelsrecht is met ingang van 1 november 2018 opgeheven (Wet houdende hervorming van
het ondernemingsrecht)

- Opheffing van het begrip “handelaar”
- Invoering van een nieuw algemeen begrip “onderneming”
- Maar:
• Transacties tot en met 31 oktober 2018 vallen nog onder het “oude” recht
• Heel wat regelen uit het “oude” handelsrecht werden behouden, maar worden nu
vastgeknoopt aan het begrip “onderneming”

1 SITUERING

1.1 BEGRIPPEN

Het economisch recht (vroegere handelsrecht) bevat enerzijds regelen van privaatrecht dat van
toepassing zijn op verrichtingen van ondernemingen en zijn erop gericht transacties tussen
ondernemingen soepel en efficiënt te laten verlopen.

- Regelen die handelsverkeer moeten gaan faciliteren




Casus over marktpraktijken + gevolg laattijdig betaling (B2B en B2C) + handelscontract
5

, Het economisch recht omvat anderzijds de regelen van publiek en privaat recht die er specifiek
toe strekken de economische activiteit te organiseren met het oog op de verwezenlijking van
een economische ordening en een economisch sturingsbeleid

- Voorschrijven wat niet mag en wat moet – reeks van gebodsbepalingen en
verbodsbepalingen (vrijheid begrenzen)


1.1.1 ECONOMISCH RECHT OMVAT:

Regelen van privaatrecht gericht op efficiënt en soepel verkeer

- Vb. Bewijs en hoofdelijkheid

Regelen van publiek recht, veelal gericht op sturing

- Nastreven van economische doeleinden van conjuncturele aard of van structurele aard
(vb. organisatie markt, mededingingsrecht)
• Conjunctureel: tijdelijk en vastgesteld om aan specifiek tijdelijk probleem te
gaan verhelpen (vb. crisis over prijs elektriciteit – prijsplafond bepalen)
• Structureel: organisatie van markt gaan betreffen (vb. voorafgaande verkregen
vergunning om te mogen toetreden tot markt of verboden kartelafspraken)

Regelen van privaatrecht gericht op ordening

- Bescherming van rechtmatig geachte belangen (vb. consumentenbescherming, eerlijke
concurrentie, bescherming tussenpersonen, intellectuele eigendomsrechten)

1.2 SITUERING TEN AANZIEN VAN ANDERE RECHTSTAKKEN

- Vennootschapsrecht (3e bachelor)
- Financieel recht (1e master)

1.3 OVERZICHT BRONNEN

- Internationale bronnen
- Nationale bronnen
• Wetgevende macht
• Uitvoerende macht
• Beleidsovereenkomsten


1.3.1 INTERNATIONALE BRONNEN

Categorie 1: Verdragen die regeling inhouden voor het internationale economisch ruilverkeer

Voorbeeld: WTO (World Trade Organisation) => GATT, GATS, TRIPS, DSU




Casus over marktpraktijken + gevolg laattijdig betaling (B2B en B2C) + handelscontract
6