Een moreel probleem:
Kennis
1. Wat zijn waarden en normen en hoe verhouden ze zich tegenover elkaar?
Waarden zijn idealen of principes die mensen belangrijk vinden, zoals respect,
rechtvaardigheid, eerlijkheid, autonomie, …
Normen zijn concrete gedragsregels die voortkomen uit waarden. Ze bepalen wat
je in een bepaalde situatie hoort te doen of laten.
Verhouding: normen zijn afgeleid van waarden. Bijvoorbeeld als je de waarde
“respect” belangrijk vindt, kan daaruit de norm volgen dat je iemand laat
uitspreken tijdens een gesprek.
2. Vanaf het einde van de jaren ’60 is een nieuwe medische ethiek
ontstaan. Wat is kenmerkend voor deze ‘nieuwe(?)’ medische ethiek,
waardoor verschilt ze van de ‘vroegere’ medische ethiek?
De vroegere medische ethiek was een beroepsethiek, beoefend door medici zelf,
gebaseerd op de beroepscode.
De nieuwe medische ethiek (of gezondheidsethiek):
- Houdt rekening met het zelfbeschikkingsrecht van de patiënt
- Wil zorgvragers een stem geven
- Stelt grenzen aan medische macht
- Is ontstaan uit maatschappelijke veranderingen en ontwikkelingen in de
zorg
- Is dus meer cliëntgericht en minder paternalistisch
3. De gezondheidszorg kent een steeds wijzigende context. Een cliëntgerichte
oriëntatie in de medische ethiek hangt samen met de ontwikkelingen in de
geneeskunde zelf, maar ook met veranderingen in de samenleving en de
cultuur. Binnen het thema ‘Medische ethiek’ worden vijf factoren naar voor
geschoven waardoor nieuwe vragen/problemen ontstaan. Welke zijn de vijf
factoren?
Wetenschappelijk onderzoek vragen over proefpersoenen, experimenten,
nieuwe methodes
Technologische ontwikkeling macht over leven en sterven, overname
natuurlijke functies.
Demografische veranderingen veroudering, levensbeëindiging, gebruikt in de
zorg
Maatschappelijke verandering kost van zorg, wie krijgt welke zorg.
Morele onzekerheid veranderend denken over ethiek, zelfbeschikking,
patiëntenrechten
4. Volgens Beauchamp en Childress is het medisch handelen gebaseerd op
vier principes (later zijn er twee aan toegevoegd). Geef de vier principes
die besproken en gebruikt worden tijdens de lessen ethiek.
, Weldoen het bevorderen van het welzijn van de patiënt
Niet schaden schade vermijden, geen onnodig lijden veroorzaken
Respect voor autonomie beslissingen van de patiënt respecteren
Rechtvaardigheid eerlijke verdeling van zorg en middelen
Later toegevoegd:
Bescherming van menselijke waardigheid
Gepast gebruik maken van middelen j
Inzicht/toepassing
1. Vaak is een probleem geen exclusief moreel probleem. Leg uit. Verduidelijk
met een voorbeeld.
Een probleem is zelden puur moreel, meestal zijn er ook andere dimensies bij
betrokken zoals economische, organisatorische of psychologische.
VOORBEELD:
Een verpleegkundige wil iemand helpen die pijn heeft door hem beter in bed te
leggen. Maar: de baas zegt dat het niet alleen mag (regel), er is geen tijd
(organisatie), en het mag niet aangerekend worden (financieel). Toch wil de
verpleegkundige helpen (moreel). DUS: een situatie, meerdere soorten
problemen.
2. Een situatie is niet altijd voor iedereen een moreel probleem. Leg uit.
Verduidelijk met een voorbeeld.
Of iets een moreel probleem is, hangt af van hoe mensen de situatie waarnemen,
hun waarden en de cultuur waarin ze leven.
VOORBEELD:
De pedagogische tik: sommige mensen zien het als een vorm van opvoedkundige
correctie (niet per se moreel fout). Anderen vinden elk fysiek geweld moreel
verwerpelijk. DUS: afhankelijk van iemand overtuigingen wordt iets wel of niet als
moreel problematisch gezien.
3. Volgens Beauchamp en Childress is het medisch handelen gebaseerd op
vier principes (later zijn er twee aan toegevoegd). Deze principes kunnen
in concrete gevallen leiden tot een dilemma. Verduidelijk en geef een
concreet voorbeeld.
Een dilemma = Twee principes botsen met elkaar, en beide zijn ze belangrijk,
maar je kunt ze niet tegelijk volgen.
VOORBEELD:
Een patiënt heeft veel pijn en je wil pijnstilling geven (weldoen), maar de
medicatie maakt hem suf waardoor hij geen eigen keuzes meer kan maken
(autonomie). Wat doe ja? Je moet kiezen tussen het welzijn verbeteren of zijn
autonomie respecteren. Dat is een moreel dilemma
Kennis
1. Wat zijn waarden en normen en hoe verhouden ze zich tegenover elkaar?
Waarden zijn idealen of principes die mensen belangrijk vinden, zoals respect,
rechtvaardigheid, eerlijkheid, autonomie, …
Normen zijn concrete gedragsregels die voortkomen uit waarden. Ze bepalen wat
je in een bepaalde situatie hoort te doen of laten.
Verhouding: normen zijn afgeleid van waarden. Bijvoorbeeld als je de waarde
“respect” belangrijk vindt, kan daaruit de norm volgen dat je iemand laat
uitspreken tijdens een gesprek.
2. Vanaf het einde van de jaren ’60 is een nieuwe medische ethiek
ontstaan. Wat is kenmerkend voor deze ‘nieuwe(?)’ medische ethiek,
waardoor verschilt ze van de ‘vroegere’ medische ethiek?
De vroegere medische ethiek was een beroepsethiek, beoefend door medici zelf,
gebaseerd op de beroepscode.
De nieuwe medische ethiek (of gezondheidsethiek):
- Houdt rekening met het zelfbeschikkingsrecht van de patiënt
- Wil zorgvragers een stem geven
- Stelt grenzen aan medische macht
- Is ontstaan uit maatschappelijke veranderingen en ontwikkelingen in de
zorg
- Is dus meer cliëntgericht en minder paternalistisch
3. De gezondheidszorg kent een steeds wijzigende context. Een cliëntgerichte
oriëntatie in de medische ethiek hangt samen met de ontwikkelingen in de
geneeskunde zelf, maar ook met veranderingen in de samenleving en de
cultuur. Binnen het thema ‘Medische ethiek’ worden vijf factoren naar voor
geschoven waardoor nieuwe vragen/problemen ontstaan. Welke zijn de vijf
factoren?
Wetenschappelijk onderzoek vragen over proefpersoenen, experimenten,
nieuwe methodes
Technologische ontwikkeling macht over leven en sterven, overname
natuurlijke functies.
Demografische veranderingen veroudering, levensbeëindiging, gebruikt in de
zorg
Maatschappelijke verandering kost van zorg, wie krijgt welke zorg.
Morele onzekerheid veranderend denken over ethiek, zelfbeschikking,
patiëntenrechten
4. Volgens Beauchamp en Childress is het medisch handelen gebaseerd op
vier principes (later zijn er twee aan toegevoegd). Geef de vier principes
die besproken en gebruikt worden tijdens de lessen ethiek.
, Weldoen het bevorderen van het welzijn van de patiënt
Niet schaden schade vermijden, geen onnodig lijden veroorzaken
Respect voor autonomie beslissingen van de patiënt respecteren
Rechtvaardigheid eerlijke verdeling van zorg en middelen
Later toegevoegd:
Bescherming van menselijke waardigheid
Gepast gebruik maken van middelen j
Inzicht/toepassing
1. Vaak is een probleem geen exclusief moreel probleem. Leg uit. Verduidelijk
met een voorbeeld.
Een probleem is zelden puur moreel, meestal zijn er ook andere dimensies bij
betrokken zoals economische, organisatorische of psychologische.
VOORBEELD:
Een verpleegkundige wil iemand helpen die pijn heeft door hem beter in bed te
leggen. Maar: de baas zegt dat het niet alleen mag (regel), er is geen tijd
(organisatie), en het mag niet aangerekend worden (financieel). Toch wil de
verpleegkundige helpen (moreel). DUS: een situatie, meerdere soorten
problemen.
2. Een situatie is niet altijd voor iedereen een moreel probleem. Leg uit.
Verduidelijk met een voorbeeld.
Of iets een moreel probleem is, hangt af van hoe mensen de situatie waarnemen,
hun waarden en de cultuur waarin ze leven.
VOORBEELD:
De pedagogische tik: sommige mensen zien het als een vorm van opvoedkundige
correctie (niet per se moreel fout). Anderen vinden elk fysiek geweld moreel
verwerpelijk. DUS: afhankelijk van iemand overtuigingen wordt iets wel of niet als
moreel problematisch gezien.
3. Volgens Beauchamp en Childress is het medisch handelen gebaseerd op
vier principes (later zijn er twee aan toegevoegd). Deze principes kunnen
in concrete gevallen leiden tot een dilemma. Verduidelijk en geef een
concreet voorbeeld.
Een dilemma = Twee principes botsen met elkaar, en beide zijn ze belangrijk,
maar je kunt ze niet tegelijk volgen.
VOORBEELD:
Een patiënt heeft veel pijn en je wil pijnstilling geven (weldoen), maar de
medicatie maakt hem suf waardoor hij geen eigen keuzes meer kan maken
(autonomie). Wat doe ja? Je moet kiezen tussen het welzijn verbeteren of zijn
autonomie respecteren. Dat is een moreel dilemma
