samenvatting methoden en onderzoek 3

Methoden en onderzoek deel 3
De achtergrond van Evidence based practice
Inleiding
- Florence Nightingale = grondlegster van moderne verpleegkunde
o 1ste statistische wetenschappelijke benadering in gezondheidszorg
o Infectieziekten zijn eerder doodsoorzaak i.p.v. verwondingen
o Probleem: exponentiële groei publicaties in medische wereld
 Aantal wetenschappelijke artikels stijgt door open access…

Aanzet en introductie tot evidence based handelen
- Het conceptdiagram
o David Sackett en Gordon Guyzatt = evidence based medicine + EBP
o EBP = gewetensvol, expliciet en deskundig gebruik van beste,
actueel beschikbaar bewijsmateriaal voor nemen van beslissingen
over zorg voor individuele patiënt
 3 pijlers
 Eigen ervaringen, individuele klinische expertise
 Externe bewijsmateriaal, wat je terugvindt in wet.
Publicaties
 Voorkeuren, wensen en verwachtingen van patiënt
- Shared decision-making process (patiënt vs zorgprofessional)
o Komt info van zorgversterker
o Ook luisteren naar patiënt
o Vb interdentale hygiëne aanbevelingen
o Making process
 Onderzoek
 Afweging
 Adviseren
 Partnership
 Regie bij patiënt
o Geldt voor inter- en multidisciplinaire samenwerking

De hiërarchie in studiedesigns en verschillende types
van ‘evidence’
o Onderaan piramide minst betrouwbaar
o Meeste effect bovenaan
o Onbewerkte evidence vs systematische evidence
 Onbewerkt = solitaire studie
o Experimenteel vs niet experimenteel
 Enkel RCT is experimenteel
 Rest is observerend, niet-experimenteel
o Cross-sectioneel vs longitudinaal
 Cross-sectioneel = 1 moment de situatie bekijken in bepaalde
populatie
 Longitudinaal = op lange termijn
o Prospectief vs retrospectief binnen longitudinaal
 Prospectief: volgen in toekomst

,  Retrospectief: terugkijken in verleden

- RCT
o = randomised controlled trial = gerandomiseerd gecontroleerd oz
o Experimenteel
o At random = iedere patiënt uit steekproef heeft evenveel kans op in
iedere groep te worden opgenomen
o Aselecte verdeling = at random
o Interventie en controle groep (placebo,…)
o Minimaliseren bias en
confounding
o Blinderen: enkel vs dubbel
 Dubbel = meer
betrouwbaar
o Voormeting – nameting
o Wash-out effect
o Cross-over (niet altijd)
 2 groepen
 Omgekeerde behandling
o Voordelen:
 Controle op confounders (beide groepen zijn gelijk)
 Groepen gelijk op behandeling na
 Meest betrouwbaar resultaat
o Nadelen
 Niet altijd toepasbaar
 Ethisch niet altijd verantwoord (vb medicatie uittesten)
 Setting soms onnatuurlijk
 Hawthorne effect = je weet dat je deelneemt dus je gedraagt
anders
 kostprijs
- Cohort onderzoek
o Observationeel
o Prospectief
o Groepen vormen naar aanwezigheid van verklarende factor (vb
risicofactor)
 Vb rokers vs niet-rokers
o Voordelen:
 Controle op gebeuren
 Chronologische volgorde
 Incidentie bepaling
 Incidentie = aantal nieuwe gevallen in populatie over
bepaalde periode
 Geschikt voor zeldzame blootstellingen
o Nadelen:
 Duur (want lange tijd oz)
 Confounding
 uitval
- Patiënt (case)-controle onderzoek
o Altijd retrospectief: altijd voorafgaande risicofactoren opsporen

, o Groep mensen (cohort) met aandoening vergeleken met mensen
zonder aandoening
o Wat heeft geleidt tot die aandoening?


o Voordelen
 Lagere kosten
 Relatief snel uit te voeren
 Geschikt voor zeldzame ziekten
o Nadelen:
 Minder betrouwbaar (informatie bias)
 A-chronologische volgorde (terugblikken in verleden)
 Geen incidentie bepaling want is retrospectief
- Dwars-doorsnede onderzoek = cross-sectioneel
o Oorzaak en gevolg op zelfde tijdstip genoteerd
o Niet geschikt voor oorzakelijke verbanden
o Prevalentie onderzoek
 Prevalentie = aantal gevallen in populatie op 1 bepaald
moment
- Case reports
o Beschrijvende studies over zeldzame cases
o Anekdotische verhalen
o Persoonlijke meningen
o Ziekte/aandoening van behandeling van 1 patiënt
- Ecologische studies
o Studies op populatieniveau i.p.v. individueel niveau

Wat zijn reviews – systematische reviews – meta-analyse
o Meta-analyse is sowieso een systematische review, maar
systematische review is niet altijd een meta-analyse
- Definitie van ‘Review’
o Elke poging om resultaten en conclusies van 2/meer gepubliceerde
studies over bepaald onderwerp samen te vatten
 Vroeger: verhalende review
 Persoonlijke bias
 Selectie bias
 Kan niet geproduceerd worden
 Nu: systematische review (SR)
 Transparant
 Valide
 Reproduceerbaar
 Expliciet kwantitatieve samenvatting
o Systematische review = literatuuroverzicht dat op gestructureerde
wijze wordt uitgevoerd.
 Op reproduceerbare manier zoeken in meerdere databases,
op basis van duidelijke in- en exclusiecriteria.
 Artikelen worden beoordeeld op methodologische kwaliteit +
benodigde gegevens uit artikelen geëxtraheerd