samenvatting preventieve mondzorg

Preventie mondzorg
Het concept gezondheid en preventie

Mondgezondheid, een maatschappelijk probleem
 Mondziekten = wereldwijd probleem (3,5 miljard)
o Tandcariës (35% / 2,4miljard mensen)
o Parodontitis (10,8% / 743 miljoen mensen)
o Tandverlies
o Kanker in lippen/mondholte
 Impact op
o algemene gezondheid
o welzijn van mensen
o economie
 aanpak is curatief = eerst probleem dan oplossen
o lucratief want men verdiend hier meer geld mee
 aanpak is niet preventief = probleem op voorhand voorkomen, vroegtijdig ingrijpen
0
Het concept mondgezondheid
 curatieve cirkel
o nieuwe definities van gezondheid en mondgezondheid
dankzij meer patiënt en gezondheid gericht model ipv
ziekte-gericht biomedisch model
 goede gezondheid = toestand van volledig lichamelijk,
geestelijk en maatschappelijk welbevinden en niet slechts de
afwezigheid van ziekte of andere lichamelijke gebrek
o gezondheid is dynamisch + beïnvloedbaar door omgeving
o niet realistisch en houdbaar
 positieve gezondheid
o focussen op wat patiënt wel nog kan
o breder concept dat gezondheid opentrekt van lichaamsfuncties + mentaal
welbevinden nr kwaliteit van leven, zingeving, meedoen en dagelijks functioneren
o mens staat centraal en niet de ziekte
o 6 dimensies
 Lichaamsfuncties
 Mentale functies en beleving
 Spiritueel/existentiële
 Sociaal maatschappelijke participatie
 Dagelijks functioneren
 Kwaliteit van leven

, Vlaams instituut gezond leven
o 5 typerende kenmerken van gezondheid
 Lichaam, geest en sociale relaties
 Gezond zijn en gezond voelen
 Gezondheid als positief begrip
 Gezondheid als middel tot zelfrealisatie
 Onderdeel van breder geheel
o 4 gezondheidsdeterminanten
 Biologische factoren
 Leefstijl
 Omgevingsfactoren
 Organisatie van
gezondheidszorg
o 4 preventiestrategieën om
gezondheid te bevorderen
 Educatie
 Omgevingsinterventies
 Regels en afspraken
 Zorg en begeleiding
 Projectie op mondgezondheid
o 3 kernelementen
 Gezondheidsconditie van mond
 Mogelijke aanwezigheid en ernst van ziekte en progressie ervan
 Fysiologisch functioneren
 Vermogen reeks acties te ondernemen (vb spreken, kauwen, slikken)
 Psychosociale functie
 Verband tussen mondgezondheid en mentale status
 Interactie in sociale en werksituatie zonder gevoel van ongemakkelijk
of geneerd voelen
o Sturende determinanten  kunnen mondgezondheid aantasten
 Genetische + biologische factoren
 Sociale omgevingsfactoren (vb armoede)
 Fysieke omgevingsfactoren (vb aanwezigheid water)
 Gezondheidsgedrag
 Toegang tot zorg
o Modererende factoren  bepalen hoe persoon aankijkt tegenover mondgezondheid
 Leeftijd
 Cultuur
 Inkomen
 Ervaringen
 Verwachtingen
 Aanpassingsvermogen

,  Goede mondgezondheid omvat veel facetten
o Mogelijkheid tot lachen, spreken, ruiken, smaken, kauwen, slikken en overbrengen
van reeks emoties door gelaatsuitdrukkingen. Dit zonder pijn, discomfort en ziekte
van cranio-faciaal complex
o Onderdeel van gezondheid en fysiek en mentaal welzijn
o Weerspiegelt fysiologische, sociale en psychologische kenmerken die essentieel zijn
voor kwaliteit van leven
o Beïnvloed door persoonlijke aspecten (ervaringen, waarnemingen, verwachtingen…)

Hoe gezondheid bevorderen
 Gezondheidsdeterminanten (Lalonde)
 Menselijke biologie (geslacht, erfelijkheid)
 Persoonlijke gezondheidsgedrag en levensstijl (houding, kennis, gedrag)
 Organisatie van gezondheidszorg (toegang)
 Omgevingsfactoren (fysiek, sociaal)
 verschillende aanpak: - medisch-technisch
- gedragsmatig
- socio-omgevingsgericht
o Menselijke biologie
 Verworven
 Hypertensie, cholesterolgehalte, lichaamsgewicht, immuunsysteem…
 Genetisch
 Erfelijke achtergrond voor gevoeligheid voor cariës, syndromen ….
o Persoonlijk gezondheidsgedrag en levensstijl
 Gedragingen die +/- invloed hebben op gezondheid (roeken, alcohol, drugs…)
o Organisatie van zorg
 = gezondheidsvoorzieningen (curatief + preventief) die ingezet worden in functie van
gezondheid
 Factoren gericht op hvlhd, kwaliteit, organisatie en relaties van mensen en middelen
die in zorg voor gezondheid instaan
o Omgevingsfactoren
 Fysieke omgeving
 Bodem, water, lucht, klimaat, omringende organismen
 Chemische factoren: fijn stof, dioxine, voedingsadditieven
 Niveau en duur blootstelling
 Opnameroute
 Weerstand
 Herstelvermogen
 Biotische factoren: microbiologie-infecties, bacteriën, schimmels, pollen,
micro-organismen in water
 Maatschappelijke omgeving
 Werk, school, gezin, sociaaleconomische status, sociale omgeving…
o Manier van aanpak
 Biomedisch / medisch technisch model
 Aanpak van ziekte en oorzaken (direct oorzakelijke factor)
 Gericht naar lichaam – de ziekte
 Zorgverstrekker = verantwoordelijke
 Vb DMFt of CPITN

,  Gedragsmatige benadering
 Aanpak van gedragsfactoren en levensstijlen
 Gericht naar persoon
 Individu (patiënt) = verantwoordelijke
 Bio-psycho-sociale benadering
 Aanpak van bijkomende factoren waar persoon minder impact op heeft
 Gericht nr familie, omgeving, milieu, maatschappij
 Humane, multicausale en dynamische visie op gezondheid
 Verantwoordelijkheid ligt bij gezondheidswerker, persoon, beleid,
omgeving…  samenwerking, patiënt gericht
o Kritische bedenkingen
 Reductionistisch denken beperkt etiologie van ziekte tot strikt biologische oorzaken
zonder aandacht voor sociale determinanten van gezondheid
 Geen aandacht voor sociale en culturele factoren die aanzetten tot zo’n gedrag + die
vrije keuze van individu in gedrang brengen
 Gefocust op persoon  victim blaming

Gezondheidspromotie
 = proces waardoor mensen/groepen van mensen in staat gesteld worden om meer controle te
verwerven over de determinanten van hun gezondheid en zo hun gezondheid te verbeteren
 Principes via Ottowa Charter voor gezondheidspromotie (5 actiepunten)
o Gezond ondersteunend leefmilieu
 Waterfluoridering
 Geïntegreerde schoolprogramma’s in kansarme wijken rond voeding, roken…
 Drankautomaten weg op school
 Promotie gebruik van helm
 Rookverbod op openbare plaatsen
o Overheidspolitiek met oog voor gezondheid
 Productie en distributie van voeding en drank (suikertaks)
 Fluoridetandpasta btw vrij maken
 Richtlijnen schoolmaaltijden, rusthuizen…
 Rookverbod op openbare plaatsen
o Kansen voor kennis en vaardigheden
 Geïntegreerde mondgezondheidsvoorlichting
 Opleiding voor verzorgenden en verplegenden
 Uitbouwen van basispijlers
 Emancipatorische werking OCMW
o Heroriënteren gezondheidszorg
 Beter evenwicht tssn curatieve en preventieve zorgen
 Verbreden mondzorgteam
 Continue screening naar mondgezondheid
 Complementaire financieringssysteem
o Versterken van maatschappelijke gezondheidszorg
 Maatschappelijke gezondheidszorg binnen de opleiding
 Ondersteunen sociale netwerken naar kansarmen
 Sociale druk verhogen