Hoofdstuk 4 – Risico’s verbonden aan internationale handel
4.1 Commercieel risico
Het commercieel risico houdt in dat de koper zijn contractuele betalingsverplichtingen niet
nakomt, door bijvoorbeeld faillissement of betalingsonwil. Dit risico bestaat bij zowel verre
export als bij handel binnen de EU.
Vormen:
• Vóórrisico (fabricagerisico): Tussen het aanvaarden van de order en de levering kan de
koper failliet gaan, terwijl de exporteur al kosten maakte (bijv. aankoop grondstoffen).
• Technisch risico: De exporteur kan niet (tijdig) leveren door fouten, personeelstekort of
toeleveringsproblemen.
• Kredietrisico (betalingsrisico): Risico dat de koper niet betaalt na levering. Dit kan ook
het gevolg zijn van vertraging, bijv. door overheidsprocedures.
Oplossing: Financiële situatie klant checken, goede afspraken schriftelijk vast leggen, volledig
bedrag vooraf laten betalen, voorschot vragen (afhankelijk van de marktmacht van de
exporteur!)
4.1.1 Bankgarantie:
• Doel: zekerheid dat de bank betaalt indien de koper dit niet doet.
• Functie: zekerheidstelling, geen betaalmethode
• Toepassing: bij grote bedragen, complexe projecten, nieuwe zakenpartners
• Principe: bank staat garant voor nakoming verplichtingen
4.1.2 Documentair incasso:
De koper krijgt documenten pas na betaling via bank. Bank importeur en bank exporteur
fungeren als tussenpersoon door de documenten te versturen en vrij te geven na ontvangst van
de betaling.
Twee Varianten:
• Documents Against Payment (D/P)
o Ook: Cash Against Documents (CAD)
o Documenten vrijgegeven bij betaling
o Hoge zekerheid voor exporteur
• Documents Against Acceptance (D/A)
o Documenten tegen acceptatie van wissel
o Geaccepteerde wissel blijft tot vervaldag in de portefeuille bij de bank ➔ op
vervaldag wordt de wissel aangeboden aan importeur die vervolgens moet
betalen.
1
, o Exporteur draagt volledig debiteurenrisico → kan zijn dat importeur niet meer
kan/wil betalen
o D/A plus Aval: Bank garandeert betaling op vervaldag
Proces (5 stappen):
1. Handelscontract tussen importeur/exporteur
2. Exporteur stuurt documenten naar eigen bank
3. Bank exporteur stuurt door naar bank importeur
4. Importeur betaalt/accepteert en krijgt documenten
5. Importeur kan goederen in ontvangst nemen
Voordeel: Zolang importeur niet betaalt niet betaald → geen toegang tot documenten → geen
toegang tot goederen
4.1.3 Documentair krediet:
Bank van de importeur gaat verplichting aan te betalen tegen inlevering bepaalde documenten:
• Handelsdocumenten: facturen, inspectiecertificaten, douanedocumenten, …
• Transportdocumenten: vrachtbrieven, luchtvrachtbrieven, ontvangstbewijzen van
koeriersbedrijven
• Verzekeringsdocumenten
Kenmerken:
• Meest betrouwbare betalingswijze: exporteur is zeker dat de goederen na verzending
betaald worden + importeur is zeker dat hij pas moet betalen nadat de leverancier de
goederen heft verzonden.
• Relatief duurste methode
• Geregeld door UCP (Uniform Customs & Practice)
4.2 Landenrisico
Potentiële verlies dat geleden kan worden als gevolg van macro-economische, sociale of
politieke gebeurtenissen in een land waarbij deze gebeurtenissen onverwacht plaats vinden.
Risico’s:
• Politiek risico: politiek klimaat dat onverwacht kan veranderen waardoor de
handelspraktijken met dit land verstoord worden: oorlog, staatsgreep,
overheidsbeslissingen, transferverbod vreemde valuta,…
• Transferrisico: onmogelijkheid om geïnvesteerde middelen uit het land te recupereren
wegens deviezenschaarste of andere overheidsmaatregelen.
2
4.1 Commercieel risico
Het commercieel risico houdt in dat de koper zijn contractuele betalingsverplichtingen niet
nakomt, door bijvoorbeeld faillissement of betalingsonwil. Dit risico bestaat bij zowel verre
export als bij handel binnen de EU.
Vormen:
• Vóórrisico (fabricagerisico): Tussen het aanvaarden van de order en de levering kan de
koper failliet gaan, terwijl de exporteur al kosten maakte (bijv. aankoop grondstoffen).
• Technisch risico: De exporteur kan niet (tijdig) leveren door fouten, personeelstekort of
toeleveringsproblemen.
• Kredietrisico (betalingsrisico): Risico dat de koper niet betaalt na levering. Dit kan ook
het gevolg zijn van vertraging, bijv. door overheidsprocedures.
Oplossing: Financiële situatie klant checken, goede afspraken schriftelijk vast leggen, volledig
bedrag vooraf laten betalen, voorschot vragen (afhankelijk van de marktmacht van de
exporteur!)
4.1.1 Bankgarantie:
• Doel: zekerheid dat de bank betaalt indien de koper dit niet doet.
• Functie: zekerheidstelling, geen betaalmethode
• Toepassing: bij grote bedragen, complexe projecten, nieuwe zakenpartners
• Principe: bank staat garant voor nakoming verplichtingen
4.1.2 Documentair incasso:
De koper krijgt documenten pas na betaling via bank. Bank importeur en bank exporteur
fungeren als tussenpersoon door de documenten te versturen en vrij te geven na ontvangst van
de betaling.
Twee Varianten:
• Documents Against Payment (D/P)
o Ook: Cash Against Documents (CAD)
o Documenten vrijgegeven bij betaling
o Hoge zekerheid voor exporteur
• Documents Against Acceptance (D/A)
o Documenten tegen acceptatie van wissel
o Geaccepteerde wissel blijft tot vervaldag in de portefeuille bij de bank ➔ op
vervaldag wordt de wissel aangeboden aan importeur die vervolgens moet
betalen.
1
, o Exporteur draagt volledig debiteurenrisico → kan zijn dat importeur niet meer
kan/wil betalen
o D/A plus Aval: Bank garandeert betaling op vervaldag
Proces (5 stappen):
1. Handelscontract tussen importeur/exporteur
2. Exporteur stuurt documenten naar eigen bank
3. Bank exporteur stuurt door naar bank importeur
4. Importeur betaalt/accepteert en krijgt documenten
5. Importeur kan goederen in ontvangst nemen
Voordeel: Zolang importeur niet betaalt niet betaald → geen toegang tot documenten → geen
toegang tot goederen
4.1.3 Documentair krediet:
Bank van de importeur gaat verplichting aan te betalen tegen inlevering bepaalde documenten:
• Handelsdocumenten: facturen, inspectiecertificaten, douanedocumenten, …
• Transportdocumenten: vrachtbrieven, luchtvrachtbrieven, ontvangstbewijzen van
koeriersbedrijven
• Verzekeringsdocumenten
Kenmerken:
• Meest betrouwbare betalingswijze: exporteur is zeker dat de goederen na verzending
betaald worden + importeur is zeker dat hij pas moet betalen nadat de leverancier de
goederen heft verzonden.
• Relatief duurste methode
• Geregeld door UCP (Uniform Customs & Practice)
4.2 Landenrisico
Potentiële verlies dat geleden kan worden als gevolg van macro-economische, sociale of
politieke gebeurtenissen in een land waarbij deze gebeurtenissen onverwacht plaats vinden.
Risico’s:
• Politiek risico: politiek klimaat dat onverwacht kan veranderen waardoor de
handelspraktijken met dit land verstoord worden: oorlog, staatsgreep,
overheidsbeslissingen, transferverbod vreemde valuta,…
• Transferrisico: onmogelijkheid om geïnvesteerde middelen uit het land te recupereren
wegens deviezenschaarste of andere overheidsmaatregelen.
2
