College 1 - Behandelingscyclus, behandelingsdoelen en evaluatie
LITERATUUR: Artikel Ruijssenaars (leerproblemen en leerstoornissen:
remedial teaching en behandeling)
Dit artikel herhaalt de diagnostische cyclus. Vooral bij leerproblemen is
behandeling zonder diagnostiek ongewenst (je moet namelijk te weten
komen wáár het probleem zit).
In de klachtenanalyse vraag je klachten uit.
In de probleemanalyse stel je de onderkennen-
de diagnose a.d.h.v. criteria. In de verklarings-
analyse onderzoek je het ontstaan/in stand
houden van de stoornis en stel je de verklarende
diagnose. In de indicatieanalyse kijk je naar
verschillende behandelingsmogelijkheden en
stel je de handelingsgerichte diagnose.
Dit is een veranderingsgericht probleemoplos-
singsproces.
In de verkennende behandelingsanalyse zoom je
in op de factoren die belangrijk zijn op het pad
naar verandering. Denk aan statische gegevens uit de diagnostische
cyclus, maar ook aan aanvullende gegevens als gezinssamenstelling,
mogelijkheden van opvoeders, etc.
Tijdens het voorspellen van reacties kijk je naar hoe de cliënt op de
behandelaar reageert op korte termijn. Dit kan van belang zijn in het
voorspellen van de effectiviteit van de behandelingsaanpak op lange
termijn. Effecten als het ‘slaper-effect’ (succes in behandeling kan soms
pas na lange tijd zichtbaar worden) en regression to the mean
(schijneffect van effectiviteit behandelingen) zijn hier aanwezig. Kijk dus
goed of de behandeling aansluit bij het individu.
In de toetsende behandeling worden verwachtingen over de aanpak en
het effect van de behandeling getoetst onder een aantal voorwaarden:
1. Methodologisch: moet toetsbaar zijn a.d.h.v. duidelijke criteria
2. Professioneel: bewustzijn van oordeelsfouten/vertekeningen:
,Hier vinden twee typen toetsing plaats: voortdurend, om te kijken of de
behandeling nog past bij het individu. Dit is formatief (ROM, voormeting-
instructie-nameting-follow up, N=1 toetsing). Ook wordt de geldigheid van
de diagnostische conclusies getoetst.
In de evaluatie t.o.v. het globale doel weeg je voortdurend het belang
af van verandering op korte termijn ten opzichte van het uiteindelijke doel.
Je deelt de behandeling vaak op in tussenstappen, maar blijft dit efficiënt
voor het einddoel?
LITERATUUR: Artikel Ruijssenaars (Orthopedagogiek: ontwikkelingen,
theorieën en modellen)
Overzicht van diagnostische vragen tijdens het inzetten van een
interventie:
Vraagstelling Type Kernactiviteit Middel
diagnostis
ch
onderzoek
Hoe moet de Verkennend - Inventariseren - Gesprek
behandeling in e en afwegen van - Observatie
deze context behandelin mogelijke - Vragenlijst
optimaal gsanalyse belemmerende - Analyse
worden (VBA) en faciliterende van
afgesteld? factoren gegevens
- Besluitvorming - Teamoverl
gericht op eg
concreet - Interview
interventieplan
Werkt de hulp Evalueren - Toetsen effect - Gesprek
en is bijstelling van - Besluitvorming - Observatie
nodig? tussendoele over verdere - Test
n t.o.v. uitvoering - Vragenlijst
globale - Teamoverl
einddoel eg
Is het probleem Evalueren - Toetsen effect - Gesprek
opgelost, van - Observatie
verminderd of tussendoele - Vragenlijst
aanvaardbaar? n t.o.v. - Test
globale
einddoel
Is het effect Follow-up - Toetsen effect - Gesprek
van de hulp op lange termijn - Observatie
duurzaam? - Vragenlijst
- Test
,Professionalisering betreft zowel het verbeteren van het resultaat van
de behandeling als de navolgbaarheid van de werkwijze. Rapporteren
moet transparant voor duidelijke communicatie en feedback/kritiek. Dit
doen we in zorgplannen.
Cyclisch proces van planmatig handelen (Knorth & Smit):
Hulpverleners kunnen concrete doelen SMART-formuleren (specifiek,
meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdgebonden) in het Goal
Attainment Model (GAS). Via een schaling wordt dan duidelijk in
hoeverre de doelen bereikt zijn. Voorbeeld:
Hulpverleningsplannen geven handvatten die voor houvast zorgen tijdens
de behandeling. Deze worden telkens geëvalueerd in teamoverleg.
Format behandelingsplan volgens Verheij:
1. Algemene gegevens kind of jeugdige
2. Probleemomschrijving (voorgeschiedenis, bij opname, na …
maanden interventie)
3. Compenserende mechanismen/beschermende factoren
4. Gezinsinteractiepatronen
5. Visie van kind of jeugdige op de opname
6. Vraagstellingen vanuit het kind of jeugdige
7. Uitleg aan het kind of de jeugdige over behandeling per leefdomein
8. Hoofdlijnen voor behandelingsplan
, 9. Consequenties (medicatie, middelen, maatregelen, bel- en
bezoekcontact)
Interventies kunnen diverse vormen aannemen. Volgens Kok moet je ten
alle tijden strategisch kunnen handelen: opvoedend, maar op een manier
die aansluit bij de impliciete hulpvraag die blijkt uit het gedrag van een
kind.
Volgens Rispens brengt het brede scala aan methoden practicisme met
zich mee: neiging om overhaast praktisch bruikbare resultaten op te willen
leveren, zonder dat je dit theoretisch kunt verantwoorden.
Veel behandelingen in de klinische praktijk zijn niet evidence-based.
dit is op te lossen door de bekostiging van de zorg afhankelijk te maken
van de aangetoonde effectiviteit van behandelingen.
Prochaska en DeClimente leggen de focus op motivatie. Dit gaat
volgens hen in fasen:
1. Voorbeschouwing: cliënt is niet bewust van probleem en onderneemt
geen actie
2. Overpeinzing: cliënt is zich bewust, maar onderneemt geen actie
3. Besluitvorming: cliënt is zich bewust en onderneemt actie
De hulpverlener moet bij fase 3 de cliënt sturen in zijn actie.
Er zijn verschillende orthopedagogische behandelingsmodellen. Kok
ontwikkelde een integraal behandelingsmodel met een onderscheid
tussen:
- Functioneel opvoeden: opvoeden als het optimaliseren van een
op de relatie gericht proces.
- Intentioneel opvoeden: opvoeden als bewust handelen, gericht op
vaststaande doelen.
Kok stelt hier een aantal niveaus van interventie/strategie:
1. Eerstegraads: functioneel, focus op sfeer en ritme.
2. Tweedegraads: intentioneel, specifieke behandeling op
groep(sklimaat)
3. Derdegraads: intentioneel, individueel aangepaste behandeling.
Kinderlijke ontwikkeling onderscheidt hij in 3 aspecten: affectief
(welbevinden en relaties), cognitief (analytisch vermogen en flexibiliteit)
en conatief (aanleg en eigenheid van het kind).
Van Heteren, Smits en Van Veen vullen Kok aan met het Vraagstelling
Ordenend Systeem: vraaggericht werken bij gedragsanalyse kind binnen
de opvoedcontext.
LITERATUUR: Artikel Ruijssenaars (leerproblemen en leerstoornissen:
remedial teaching en behandeling)
Dit artikel herhaalt de diagnostische cyclus. Vooral bij leerproblemen is
behandeling zonder diagnostiek ongewenst (je moet namelijk te weten
komen wáár het probleem zit).
In de klachtenanalyse vraag je klachten uit.
In de probleemanalyse stel je de onderkennen-
de diagnose a.d.h.v. criteria. In de verklarings-
analyse onderzoek je het ontstaan/in stand
houden van de stoornis en stel je de verklarende
diagnose. In de indicatieanalyse kijk je naar
verschillende behandelingsmogelijkheden en
stel je de handelingsgerichte diagnose.
Dit is een veranderingsgericht probleemoplos-
singsproces.
In de verkennende behandelingsanalyse zoom je
in op de factoren die belangrijk zijn op het pad
naar verandering. Denk aan statische gegevens uit de diagnostische
cyclus, maar ook aan aanvullende gegevens als gezinssamenstelling,
mogelijkheden van opvoeders, etc.
Tijdens het voorspellen van reacties kijk je naar hoe de cliënt op de
behandelaar reageert op korte termijn. Dit kan van belang zijn in het
voorspellen van de effectiviteit van de behandelingsaanpak op lange
termijn. Effecten als het ‘slaper-effect’ (succes in behandeling kan soms
pas na lange tijd zichtbaar worden) en regression to the mean
(schijneffect van effectiviteit behandelingen) zijn hier aanwezig. Kijk dus
goed of de behandeling aansluit bij het individu.
In de toetsende behandeling worden verwachtingen over de aanpak en
het effect van de behandeling getoetst onder een aantal voorwaarden:
1. Methodologisch: moet toetsbaar zijn a.d.h.v. duidelijke criteria
2. Professioneel: bewustzijn van oordeelsfouten/vertekeningen:
,Hier vinden twee typen toetsing plaats: voortdurend, om te kijken of de
behandeling nog past bij het individu. Dit is formatief (ROM, voormeting-
instructie-nameting-follow up, N=1 toetsing). Ook wordt de geldigheid van
de diagnostische conclusies getoetst.
In de evaluatie t.o.v. het globale doel weeg je voortdurend het belang
af van verandering op korte termijn ten opzichte van het uiteindelijke doel.
Je deelt de behandeling vaak op in tussenstappen, maar blijft dit efficiënt
voor het einddoel?
LITERATUUR: Artikel Ruijssenaars (Orthopedagogiek: ontwikkelingen,
theorieën en modellen)
Overzicht van diagnostische vragen tijdens het inzetten van een
interventie:
Vraagstelling Type Kernactiviteit Middel
diagnostis
ch
onderzoek
Hoe moet de Verkennend - Inventariseren - Gesprek
behandeling in e en afwegen van - Observatie
deze context behandelin mogelijke - Vragenlijst
optimaal gsanalyse belemmerende - Analyse
worden (VBA) en faciliterende van
afgesteld? factoren gegevens
- Besluitvorming - Teamoverl
gericht op eg
concreet - Interview
interventieplan
Werkt de hulp Evalueren - Toetsen effect - Gesprek
en is bijstelling van - Besluitvorming - Observatie
nodig? tussendoele over verdere - Test
n t.o.v. uitvoering - Vragenlijst
globale - Teamoverl
einddoel eg
Is het probleem Evalueren - Toetsen effect - Gesprek
opgelost, van - Observatie
verminderd of tussendoele - Vragenlijst
aanvaardbaar? n t.o.v. - Test
globale
einddoel
Is het effect Follow-up - Toetsen effect - Gesprek
van de hulp op lange termijn - Observatie
duurzaam? - Vragenlijst
- Test
,Professionalisering betreft zowel het verbeteren van het resultaat van
de behandeling als de navolgbaarheid van de werkwijze. Rapporteren
moet transparant voor duidelijke communicatie en feedback/kritiek. Dit
doen we in zorgplannen.
Cyclisch proces van planmatig handelen (Knorth & Smit):
Hulpverleners kunnen concrete doelen SMART-formuleren (specifiek,
meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdgebonden) in het Goal
Attainment Model (GAS). Via een schaling wordt dan duidelijk in
hoeverre de doelen bereikt zijn. Voorbeeld:
Hulpverleningsplannen geven handvatten die voor houvast zorgen tijdens
de behandeling. Deze worden telkens geëvalueerd in teamoverleg.
Format behandelingsplan volgens Verheij:
1. Algemene gegevens kind of jeugdige
2. Probleemomschrijving (voorgeschiedenis, bij opname, na …
maanden interventie)
3. Compenserende mechanismen/beschermende factoren
4. Gezinsinteractiepatronen
5. Visie van kind of jeugdige op de opname
6. Vraagstellingen vanuit het kind of jeugdige
7. Uitleg aan het kind of de jeugdige over behandeling per leefdomein
8. Hoofdlijnen voor behandelingsplan
, 9. Consequenties (medicatie, middelen, maatregelen, bel- en
bezoekcontact)
Interventies kunnen diverse vormen aannemen. Volgens Kok moet je ten
alle tijden strategisch kunnen handelen: opvoedend, maar op een manier
die aansluit bij de impliciete hulpvraag die blijkt uit het gedrag van een
kind.
Volgens Rispens brengt het brede scala aan methoden practicisme met
zich mee: neiging om overhaast praktisch bruikbare resultaten op te willen
leveren, zonder dat je dit theoretisch kunt verantwoorden.
Veel behandelingen in de klinische praktijk zijn niet evidence-based.
dit is op te lossen door de bekostiging van de zorg afhankelijk te maken
van de aangetoonde effectiviteit van behandelingen.
Prochaska en DeClimente leggen de focus op motivatie. Dit gaat
volgens hen in fasen:
1. Voorbeschouwing: cliënt is niet bewust van probleem en onderneemt
geen actie
2. Overpeinzing: cliënt is zich bewust, maar onderneemt geen actie
3. Besluitvorming: cliënt is zich bewust en onderneemt actie
De hulpverlener moet bij fase 3 de cliënt sturen in zijn actie.
Er zijn verschillende orthopedagogische behandelingsmodellen. Kok
ontwikkelde een integraal behandelingsmodel met een onderscheid
tussen:
- Functioneel opvoeden: opvoeden als het optimaliseren van een
op de relatie gericht proces.
- Intentioneel opvoeden: opvoeden als bewust handelen, gericht op
vaststaande doelen.
Kok stelt hier een aantal niveaus van interventie/strategie:
1. Eerstegraads: functioneel, focus op sfeer en ritme.
2. Tweedegraads: intentioneel, specifieke behandeling op
groep(sklimaat)
3. Derdegraads: intentioneel, individueel aangepaste behandeling.
Kinderlijke ontwikkeling onderscheidt hij in 3 aspecten: affectief
(welbevinden en relaties), cognitief (analytisch vermogen en flexibiliteit)
en conatief (aanleg en eigenheid van het kind).
Van Heteren, Smits en Van Veen vullen Kok aan met het Vraagstelling
Ordenend Systeem: vraaggericht werken bij gedragsanalyse kind binnen
de opvoedcontext.
