Pedagogische professionaliteit
Algemeen kader
Het fundament
De leraar vormt het fundament,
hij moet voortdurend schipperen
tussen wat de overheid
voorschrijft en wat de kinderen en
ouders van je vragen
(onderwijsbehoeften).
De positieve psychologie en de
pedagogische ethiek als basis
voor ons pedagogisch-
professioneel handelen.
De relatie die een leerkracht
opbouwt met het kind is
essentieel. Relaties beïnvloeden
de betrokkenheid van de
leerlingen en dus ook de
leerprestaties.
Een goede leraar is in staat om
affectie te tonen, steun te geven
en zijn “nabijheid/aanwezigheid”
te laten voelen, ook aan
leerlingen die negatieve emoties uitlokken. De pedagogisch-professionele leraar
is authentiek, toont interesse in zijn leerlingen en kan zich inleven in de
ervaringswereld.
Benader de leerlingen vanuit een growth-mindset (groeigericht), laat leerlingen
risico’s niet uit de weg gaan. Laat zien dat je hoge verwachtingen hebt van de
leermogelijkheden van de leerlingen.
Sta niet enkel stil bij de talenten van je leerlingen, maar ook bij je eigen talenten.
Wie ben jij als leraar? Wat is je eigen leerkrachtstijl? Wordt voldoende bewust van
je persoonlijk interpretatiekader.
Kwaliteitsvolle leerkracht – leerling interactie
Met een ervaringsgerichte leerstijl kan de leraar, via interactie met de leerlingen,
inspelen op de psychologische basisbehoeften van de leerlingen (ABC).De
leerkracht-leerling interactie is kwaliteitsvol door de mate waarin de leerkracht
perspectief kan nemen -> Wat heeft het kind/de groep nodig? Hoe voelen zij
zich? Wat willen zij? Dit heb je nodig om het juiste te doen op het juiste moment
= Pedagogisch tactvol handelen.
Het geven van positieve bekrachtigers versterkt de leerkracht-leerling interactie.
Belonen (kan op verschillende manieren) werkt beter dan straffen. Houdt
rekening met de 4:1-ratio, dit betekent dat er voor elke correctie van ongewenst
gedrag 4 positieve bekrachtigers tegenover moeten staan.
1
,Klimaat en didactiek
Een positief klasklimaat en een sterke didactische basis zijn twee belangrijke
componenten voor een sterk klasmanagement. Deze tandwielen werken
voortdurend op elkaar in. Hett beïnvloed en versterkt elkaar.
Een positief klasklimaat bevordert veiligheid, respect en betrokkenheid,
waardoor leerlingen zich vrij voelen om te leren en samen te werken. Dit
vermindert storend gedrag en vergroot de motivatie.
Een sterke didactische basis zorgt ervoor dat lessen goed gestructureerd,
duidelijk en boeiend zijn, waardoor leerlingen actief deelnemen en minder
geneigd zijn tot afleiding of ongewenst gedrag.
-> Een goed didactisch aanbod houdt leerlingen betrokken, wat bijdraagt aan een
positief klasklimaat. Andersom zorgt een veilige en ondersteunende sfeer ervoor
dat leerlingen optimaal kunnen profiteren van effectieve instructie. Samen
vormen ze de basis voor sterk klasmanagement.
Preventieve en curatieve maatregelen
De focus ligt vooral op de preventie, het is beter om een probleem te voorkomen
dan ze achteraf op te lossen.
Primaire preventie Secundaire preventie Tertiaire preventie
o Laagste o Tweede o Derde
preventieniveau preventieniveau preventieniveau
o Voldoende voor o Richt zich op 7-10% o Richt zich op 2-5%
85% van de van de leerlingen van de leerlingen
leerlingen o Kwetsbare kinderen o Probleemgedrag is
o Algemeen en die opvallen door ernstig en komt
gericht op heel de hun gedrag frequent voor
groep o Gericht op aanpak o Er is hulp op maar
o Maatregelen van risicofactoren nodig
bestaan uit een o Kortdurend en
effectief intensief
georganiseerd
klassenmanageme
nt
Met een goede basis op primair niveau, zullen er minder specifieke maatregelen
op het tweede en derde niveau noodzakelijk zijn.
Ooit zijn de curatieve maatregelen nodig, bijvoorbeeld bij pestproblemen. Hier
richt men de inspanning op een probleem dat zich nu stelt, het doel is dan ook dit
probleem op een directe manier op te lossen, onder controle te houden en te
voorkomen in de toekomst.
2
,Klasklimaat: positieve psychologie en educatie
Positieve psychologie
“Positieve psychologie is de wetenschappelijke studie van wat het leven de
moeite waard maakt.”
Een tak binnen de psychologie die de menselijke gedachten, gevoelens en
gedrag bestudeert met focus op sterktes i.p.v. zwaktes, op de uitbouw van een
goed leven i.p.v. herstellen wat er verkeerd gaat.
Het legt de focus op positieve gebeurtenissen en invloeden in het leven:
1. Positieve ervaringen: geluk, plezier, welbevinden, liefde etc.
2. Positieve eigenschappen en kenmerken: dankbaarheid, weerbaarheid, hoop
etc.
3. Positieve instellingen die positieve principes integreren in hun organisaties
Martin Seligman had in de jaren ’60-’70 de basis gelegd voor de psychologische
theorie rond de aangeleerde hulpeloosheid. Later verschoof zijn focus naar
positieve psychologie, met nadruk op veerkracht, optimisme en groeipotentieel.
In 2000 lanceerde hij dit nieuwe domein, dat zich richt op het versterken van
competenties en kwaliteiten zoals moed, hoop en doorzettingsvermogen.
Positieve psychologie streeft ernaar mensen niet alleen te herstellen, maar hen
te laten floreren.
Floreren = optimaal groeien, veerkrachtig zijn en een zinvol, gelukkig leven
leiden.
Onderzoek naar geluk en betekenisvol leven
Algemeen:
Perspectief wisselen vergroot kans op geluk in je leven.
Het vermogen om aan je eigen welbevinden in brede zin te werken is belangrijk
om te kunnen floreren in het leven.
Wat is geluk ?
o ‘Positief denken’ volstaat niet… maar is wel nodig
o Negatieve gevoelens zijn ook in een gelukkig leven ‘normaal’
o Onderzoek bewijst: geluk is niet hetzelfde als hedonisme (plezier en pos.
gevoel)
o Kenmerken van een gelukkig leven zijn vast te stellen
o Meer geluksgevoel valt te leren.
Geluk = maakbaar, bewust en actief naar streven!
3
, PERMA-model
PERMA staat voor de 5 facetten van geluk volgens Seligman
Positive emotions
Het vermogen om optimistisch te zijn en naar je verleden, heden en toekomst te
kijken vanuit een constructieve houding. Het helpt je dagelijkse taken uit te
voeren en om door te zetten bij moeilijkere omstandigheden of tegenslagen
omdat je gelooft dat een betere toekomst mogelijk is.
Engagement
Ergens voor geëngageerd zijn is een belangrijk element binnen het welzijn. Al je
activiteiten vanuit engagement uitvoert, ervaart je lichaam een stroom van
positieve nerotransmitters en hormonen die bijdragen aan je gevoel van welzijn
Relationships
Mensen zijn sociale wezens, we hebben relaties met anderen nodig om op te
bloeien.
De relaties met dierbaren vormen een kerningrediënt van je algemene welzijn.
Sterke relaties bieden steun in momenten dat je uitgedaagd word door de
omstandigheden en in je eigen veerkracht moet tasten om de situaties aan te
kunnen.
Meaning
Als we onszelf aan een doel kunnen verbinden dat groter, ruimer is dan het eigen
ik alleen, ervaren we een levenszin die door niet anders vervangen valt. Wat dit
doel is kan erg verschillen tussen mensen.
Accomplishment/achievement
We bloeien allemaal op wanneer we succes ervaren, onze doelen bereiken en
onszelf kunnen verbeteren. We streven best naar realistische doelen die haalbaar
zijn en ons een gevoel van voldoening kunnen geven.
4
Algemeen kader
Het fundament
De leraar vormt het fundament,
hij moet voortdurend schipperen
tussen wat de overheid
voorschrijft en wat de kinderen en
ouders van je vragen
(onderwijsbehoeften).
De positieve psychologie en de
pedagogische ethiek als basis
voor ons pedagogisch-
professioneel handelen.
De relatie die een leerkracht
opbouwt met het kind is
essentieel. Relaties beïnvloeden
de betrokkenheid van de
leerlingen en dus ook de
leerprestaties.
Een goede leraar is in staat om
affectie te tonen, steun te geven
en zijn “nabijheid/aanwezigheid”
te laten voelen, ook aan
leerlingen die negatieve emoties uitlokken. De pedagogisch-professionele leraar
is authentiek, toont interesse in zijn leerlingen en kan zich inleven in de
ervaringswereld.
Benader de leerlingen vanuit een growth-mindset (groeigericht), laat leerlingen
risico’s niet uit de weg gaan. Laat zien dat je hoge verwachtingen hebt van de
leermogelijkheden van de leerlingen.
Sta niet enkel stil bij de talenten van je leerlingen, maar ook bij je eigen talenten.
Wie ben jij als leraar? Wat is je eigen leerkrachtstijl? Wordt voldoende bewust van
je persoonlijk interpretatiekader.
Kwaliteitsvolle leerkracht – leerling interactie
Met een ervaringsgerichte leerstijl kan de leraar, via interactie met de leerlingen,
inspelen op de psychologische basisbehoeften van de leerlingen (ABC).De
leerkracht-leerling interactie is kwaliteitsvol door de mate waarin de leerkracht
perspectief kan nemen -> Wat heeft het kind/de groep nodig? Hoe voelen zij
zich? Wat willen zij? Dit heb je nodig om het juiste te doen op het juiste moment
= Pedagogisch tactvol handelen.
Het geven van positieve bekrachtigers versterkt de leerkracht-leerling interactie.
Belonen (kan op verschillende manieren) werkt beter dan straffen. Houdt
rekening met de 4:1-ratio, dit betekent dat er voor elke correctie van ongewenst
gedrag 4 positieve bekrachtigers tegenover moeten staan.
1
,Klimaat en didactiek
Een positief klasklimaat en een sterke didactische basis zijn twee belangrijke
componenten voor een sterk klasmanagement. Deze tandwielen werken
voortdurend op elkaar in. Hett beïnvloed en versterkt elkaar.
Een positief klasklimaat bevordert veiligheid, respect en betrokkenheid,
waardoor leerlingen zich vrij voelen om te leren en samen te werken. Dit
vermindert storend gedrag en vergroot de motivatie.
Een sterke didactische basis zorgt ervoor dat lessen goed gestructureerd,
duidelijk en boeiend zijn, waardoor leerlingen actief deelnemen en minder
geneigd zijn tot afleiding of ongewenst gedrag.
-> Een goed didactisch aanbod houdt leerlingen betrokken, wat bijdraagt aan een
positief klasklimaat. Andersom zorgt een veilige en ondersteunende sfeer ervoor
dat leerlingen optimaal kunnen profiteren van effectieve instructie. Samen
vormen ze de basis voor sterk klasmanagement.
Preventieve en curatieve maatregelen
De focus ligt vooral op de preventie, het is beter om een probleem te voorkomen
dan ze achteraf op te lossen.
Primaire preventie Secundaire preventie Tertiaire preventie
o Laagste o Tweede o Derde
preventieniveau preventieniveau preventieniveau
o Voldoende voor o Richt zich op 7-10% o Richt zich op 2-5%
85% van de van de leerlingen van de leerlingen
leerlingen o Kwetsbare kinderen o Probleemgedrag is
o Algemeen en die opvallen door ernstig en komt
gericht op heel de hun gedrag frequent voor
groep o Gericht op aanpak o Er is hulp op maar
o Maatregelen van risicofactoren nodig
bestaan uit een o Kortdurend en
effectief intensief
georganiseerd
klassenmanageme
nt
Met een goede basis op primair niveau, zullen er minder specifieke maatregelen
op het tweede en derde niveau noodzakelijk zijn.
Ooit zijn de curatieve maatregelen nodig, bijvoorbeeld bij pestproblemen. Hier
richt men de inspanning op een probleem dat zich nu stelt, het doel is dan ook dit
probleem op een directe manier op te lossen, onder controle te houden en te
voorkomen in de toekomst.
2
,Klasklimaat: positieve psychologie en educatie
Positieve psychologie
“Positieve psychologie is de wetenschappelijke studie van wat het leven de
moeite waard maakt.”
Een tak binnen de psychologie die de menselijke gedachten, gevoelens en
gedrag bestudeert met focus op sterktes i.p.v. zwaktes, op de uitbouw van een
goed leven i.p.v. herstellen wat er verkeerd gaat.
Het legt de focus op positieve gebeurtenissen en invloeden in het leven:
1. Positieve ervaringen: geluk, plezier, welbevinden, liefde etc.
2. Positieve eigenschappen en kenmerken: dankbaarheid, weerbaarheid, hoop
etc.
3. Positieve instellingen die positieve principes integreren in hun organisaties
Martin Seligman had in de jaren ’60-’70 de basis gelegd voor de psychologische
theorie rond de aangeleerde hulpeloosheid. Later verschoof zijn focus naar
positieve psychologie, met nadruk op veerkracht, optimisme en groeipotentieel.
In 2000 lanceerde hij dit nieuwe domein, dat zich richt op het versterken van
competenties en kwaliteiten zoals moed, hoop en doorzettingsvermogen.
Positieve psychologie streeft ernaar mensen niet alleen te herstellen, maar hen
te laten floreren.
Floreren = optimaal groeien, veerkrachtig zijn en een zinvol, gelukkig leven
leiden.
Onderzoek naar geluk en betekenisvol leven
Algemeen:
Perspectief wisselen vergroot kans op geluk in je leven.
Het vermogen om aan je eigen welbevinden in brede zin te werken is belangrijk
om te kunnen floreren in het leven.
Wat is geluk ?
o ‘Positief denken’ volstaat niet… maar is wel nodig
o Negatieve gevoelens zijn ook in een gelukkig leven ‘normaal’
o Onderzoek bewijst: geluk is niet hetzelfde als hedonisme (plezier en pos.
gevoel)
o Kenmerken van een gelukkig leven zijn vast te stellen
o Meer geluksgevoel valt te leren.
Geluk = maakbaar, bewust en actief naar streven!
3
, PERMA-model
PERMA staat voor de 5 facetten van geluk volgens Seligman
Positive emotions
Het vermogen om optimistisch te zijn en naar je verleden, heden en toekomst te
kijken vanuit een constructieve houding. Het helpt je dagelijkse taken uit te
voeren en om door te zetten bij moeilijkere omstandigheden of tegenslagen
omdat je gelooft dat een betere toekomst mogelijk is.
Engagement
Ergens voor geëngageerd zijn is een belangrijk element binnen het welzijn. Al je
activiteiten vanuit engagement uitvoert, ervaart je lichaam een stroom van
positieve nerotransmitters en hormonen die bijdragen aan je gevoel van welzijn
Relationships
Mensen zijn sociale wezens, we hebben relaties met anderen nodig om op te
bloeien.
De relaties met dierbaren vormen een kerningrediënt van je algemene welzijn.
Sterke relaties bieden steun in momenten dat je uitgedaagd word door de
omstandigheden en in je eigen veerkracht moet tasten om de situaties aan te
kunnen.
Meaning
Als we onszelf aan een doel kunnen verbinden dat groter, ruimer is dan het eigen
ik alleen, ervaren we een levenszin die door niet anders vervangen valt. Wat dit
doel is kan erg verschillen tussen mensen.
Accomplishment/achievement
We bloeien allemaal op wanneer we succes ervaren, onze doelen bereiken en
onszelf kunnen verbeteren. We streven best naar realistische doelen die haalbaar
zijn en ons een gevoel van voldoening kunnen geven.
4
