SAMENVATTING GEOLOGIE
THEORIE – MODULE 2
1: DE GEOLOGISCHE TIJD
1.1.: ALGEMEEN
• GEOLOGISCHE TIJD: van ontstaan aarde tot vandaag
RELATIEVE DATERING
• Gesteenten/geologische gebeurtenissen in chronologische volgorde plaatsen a.d.h.v. onderlinge
relaties.
ABSOLUTE DATERING
• Gesteenten/geologische gebeurtenissen exact dateren a.d.h.v. bijvoorbeeld radiometrische
datering.
GEOCHRONOLOGIE
• Studie van tijd m.b.t. geschiedenis van aarde m.b.v. relatieve en absolute datering.
CHRONOSTRATIGRAGIE
• Relatieve ordening van gesteenten.
ONTSTAAN AARDE
• 4600 Ma
o Op basis van absolute datering van maangesteenten, meteorieten, aardse materialen,…
1.2.: GESCHIEDENIS
A.H. BECQUEREL (19 D E – 20 S T E EEUW)
• Ontdekt radioactiviteit
M. EN P. CURIE (19 D E – 20 S T E EEUW
• Ontdekken radium en radioactiviteit in thorium
E. RUTHERFORD (19 D E – 20 S T E EEUW)
• Datering a.d.h.v. radioactiviteit
o Radium vervalt tot helium wanneer smelt afkoelt. Daarna bepalen hoeveel radium en
helium aanwezig is en het tempo van het verval. Hierdoor datering mogelijk.
A. HOLMES (19 D E – 20 S T E EEUW)
• 1ste geologische tijdschaal o.b.v. radiometrische data → basis duale tijdschaal
1
,J. USSHER (16 D E – 17 D E EEUW)
• Ontstaan aarde: 23/10/4004 v.C.
o Op basis van historische bronnen, stambomen in bijbel, anatomische cycli,…
J. LIGHTFOOT
• Ontstaan aarde: 23/10/4004 v.C. om 9u
G. CUVIER + A. BRONGNIART (18 D E – 19 D E EEUW)
• CATASTROFISME: aaneenschakeling grote rampen waarna nieuwe levensvormen ontstonden
W. BUCKLAND (18 D E – 19 D E EEUW)
• Maakte als eerste reconstructie dinosaurus na aantreffen dinosaurusbot
• DILUVIALISME: geologische verschijnselen verklaren a.d.h.v. zondvloed (= overstroming)
G.L. DE BUFFON (18 D E EEUW)
• Vloeibare aarde koelde af → ontstaan aarde: 75 000 jaar oud
o Experiment met warme ijzeren bollen en afkoelsnelheid
J. HUTTON (18 D E EEUW)
• Grondlegger moderne geologie
• Universum = onbeperkte tijd → geen zicht op verleden en toekomst → gaan tegen kerk in
W. THOMSON (= LORD KELVIN) (19 D E – 20 D E EEUW)
• Ontstaan aarde: 20 Ma – 100 Ma
o Op basis van smelttemperatuur gesteenten, aarde afmetingen, warmtetransfer aan
oppervlakte,…
E. HALLEY (17 D E – 18 D E EEUW)
• Ontstaan mens: 6000 jaar → ontstaan aarde: veel ouder
o Op basis van zoutgehalte oceanen
J. JOLY (19 D E – 20 D E EEUW)
• Ontstaan aarde: 90 Ma – 100 Ma
C. D. WALCOTT (19 D E – 20 D E EEUW)
• Ontstaan aarde: 35 Ma – 80 Ma
o Op basis van sedimentatiesnelheid, sedimentatiedikte, opheffing, erosie, subsidentie,…
W. WHEWELL (18 D E – 19 D E EEUW)
• PRINCIPE VAN HET UNIFORMITARIANISME (= actualisme/actualiteitsprincipe)
o Mechanismen uit het verleden zijn vandaag nog steeds werkzaam, maar ook niet allemaal
2
, C. LYELL (18 D E – 19 D E EEUW)
• Voorstander uniformitarianisme
• Geologische geschiedenis is uniform en progressief
• Veranderingen in fossiele fauna is het gevolg van onderbrekingen/onvolmaaktheden
A.G. WERNER (18 D E – 19 D E EEUW)
• ≠ Hutton
• NEPTUNISME: alle gesteenten gevormd door neerslag van mineralen in oeroceaan die hele aarde
omvatte.
C. DARWIN (19 D E EEUW)
• = Hutton
• Evolutieleer
• Geologische geschiedenis is uniform en progressief
1.3.: RELATIEVE DATERING
DEFINITIE
• Gesteenten/geologische gebeurtenissen in chronologische volgorde plaatsen a.d.h.v. onderlinge
relaties.
FOCUS
• Principe van de opeenvolging van fauna’s en flora’s
W. SMITH (18 D E – 19 D E EEUW)
VOORWAARDEN
• Sedimentpakket met bepaalde ouderdom bevat karakteristieke fossielen.
• Combinatie fossiele planten en dieren komen in bepaalde volgorde voor in strata.
STUDIE
• Onbereikbare lagen en gesteenten bereikbaar door kanaalwerken tijdens industrialisering
FOSSIELEN
DEFINITIE
• Overblijfselen, afdrukken of sporen van organismen uit vroegere tijdperken
SOORTEN
• MACROFOSSIELEN: met blote oog
• MICROFOSSIELEN: met microscoop
• LICHAAMSFOSSIELEN: resten van organismen
• SPORENFOSSIELEN/ICHNOFOSSIELEN: afdrukken of sporen van organismen
3
THEORIE – MODULE 2
1: DE GEOLOGISCHE TIJD
1.1.: ALGEMEEN
• GEOLOGISCHE TIJD: van ontstaan aarde tot vandaag
RELATIEVE DATERING
• Gesteenten/geologische gebeurtenissen in chronologische volgorde plaatsen a.d.h.v. onderlinge
relaties.
ABSOLUTE DATERING
• Gesteenten/geologische gebeurtenissen exact dateren a.d.h.v. bijvoorbeeld radiometrische
datering.
GEOCHRONOLOGIE
• Studie van tijd m.b.t. geschiedenis van aarde m.b.v. relatieve en absolute datering.
CHRONOSTRATIGRAGIE
• Relatieve ordening van gesteenten.
ONTSTAAN AARDE
• 4600 Ma
o Op basis van absolute datering van maangesteenten, meteorieten, aardse materialen,…
1.2.: GESCHIEDENIS
A.H. BECQUEREL (19 D E – 20 S T E EEUW)
• Ontdekt radioactiviteit
M. EN P. CURIE (19 D E – 20 S T E EEUW
• Ontdekken radium en radioactiviteit in thorium
E. RUTHERFORD (19 D E – 20 S T E EEUW)
• Datering a.d.h.v. radioactiviteit
o Radium vervalt tot helium wanneer smelt afkoelt. Daarna bepalen hoeveel radium en
helium aanwezig is en het tempo van het verval. Hierdoor datering mogelijk.
A. HOLMES (19 D E – 20 S T E EEUW)
• 1ste geologische tijdschaal o.b.v. radiometrische data → basis duale tijdschaal
1
,J. USSHER (16 D E – 17 D E EEUW)
• Ontstaan aarde: 23/10/4004 v.C.
o Op basis van historische bronnen, stambomen in bijbel, anatomische cycli,…
J. LIGHTFOOT
• Ontstaan aarde: 23/10/4004 v.C. om 9u
G. CUVIER + A. BRONGNIART (18 D E – 19 D E EEUW)
• CATASTROFISME: aaneenschakeling grote rampen waarna nieuwe levensvormen ontstonden
W. BUCKLAND (18 D E – 19 D E EEUW)
• Maakte als eerste reconstructie dinosaurus na aantreffen dinosaurusbot
• DILUVIALISME: geologische verschijnselen verklaren a.d.h.v. zondvloed (= overstroming)
G.L. DE BUFFON (18 D E EEUW)
• Vloeibare aarde koelde af → ontstaan aarde: 75 000 jaar oud
o Experiment met warme ijzeren bollen en afkoelsnelheid
J. HUTTON (18 D E EEUW)
• Grondlegger moderne geologie
• Universum = onbeperkte tijd → geen zicht op verleden en toekomst → gaan tegen kerk in
W. THOMSON (= LORD KELVIN) (19 D E – 20 D E EEUW)
• Ontstaan aarde: 20 Ma – 100 Ma
o Op basis van smelttemperatuur gesteenten, aarde afmetingen, warmtetransfer aan
oppervlakte,…
E. HALLEY (17 D E – 18 D E EEUW)
• Ontstaan mens: 6000 jaar → ontstaan aarde: veel ouder
o Op basis van zoutgehalte oceanen
J. JOLY (19 D E – 20 D E EEUW)
• Ontstaan aarde: 90 Ma – 100 Ma
C. D. WALCOTT (19 D E – 20 D E EEUW)
• Ontstaan aarde: 35 Ma – 80 Ma
o Op basis van sedimentatiesnelheid, sedimentatiedikte, opheffing, erosie, subsidentie,…
W. WHEWELL (18 D E – 19 D E EEUW)
• PRINCIPE VAN HET UNIFORMITARIANISME (= actualisme/actualiteitsprincipe)
o Mechanismen uit het verleden zijn vandaag nog steeds werkzaam, maar ook niet allemaal
2
, C. LYELL (18 D E – 19 D E EEUW)
• Voorstander uniformitarianisme
• Geologische geschiedenis is uniform en progressief
• Veranderingen in fossiele fauna is het gevolg van onderbrekingen/onvolmaaktheden
A.G. WERNER (18 D E – 19 D E EEUW)
• ≠ Hutton
• NEPTUNISME: alle gesteenten gevormd door neerslag van mineralen in oeroceaan die hele aarde
omvatte.
C. DARWIN (19 D E EEUW)
• = Hutton
• Evolutieleer
• Geologische geschiedenis is uniform en progressief
1.3.: RELATIEVE DATERING
DEFINITIE
• Gesteenten/geologische gebeurtenissen in chronologische volgorde plaatsen a.d.h.v. onderlinge
relaties.
FOCUS
• Principe van de opeenvolging van fauna’s en flora’s
W. SMITH (18 D E – 19 D E EEUW)
VOORWAARDEN
• Sedimentpakket met bepaalde ouderdom bevat karakteristieke fossielen.
• Combinatie fossiele planten en dieren komen in bepaalde volgorde voor in strata.
STUDIE
• Onbereikbare lagen en gesteenten bereikbaar door kanaalwerken tijdens industrialisering
FOSSIELEN
DEFINITIE
• Overblijfselen, afdrukken of sporen van organismen uit vroegere tijdperken
SOORTEN
• MACROFOSSIELEN: met blote oog
• MICROFOSSIELEN: met microscoop
• LICHAAMSFOSSIELEN: resten van organismen
• SPORENFOSSIELEN/ICHNOFOSSIELEN: afdrukken of sporen van organismen
3
