BIOLOGISCHE ANTROPOLOGIE
BOEKDEEL II: ANTISOCIAAL GEDRAG DOOR BIOSOCIALE BRIL
HOOFDSTUK I: VAN BIOLOGISCH POSITIVISME NAAR BIOSOCIALE CRIMINOLOGIE
INLEIDING
• Biosociale etiologische criminologie=
o Stroming waarin ‘oorzaken en wetmatigheden’ gezocht worden: link wordt
tussen ‘biologische’ factoren en criminaliteit.
§ Biosociale interacties (invloed van sociale biologie)
§ Evolutiebiologie van ‘criminaliteit’, ‘bestraCing’, ‘sociaal gedrag’
(menselijke sociobiologie)
• Verlichtingsfilosofen (Kant, Locke, Hume, Bentham, Beccaria) en het rationeel
mensbeeld (‘homo economicus’)
o criminaliteitspreventie best door kosten-baten analyse van mensen te
beïnvloeden
o homo economicus: mens die kosten en baten tgo elkaar afweegt
o Bentham: genuanceerder: uitspraken over vrije wil konden niet in zijn tijd
(wetenschap stond nog niet zo ver)
§ maar mensen waren natuurlijke beslissers die kosten en baten in
kaart brengen
o eerste school die impact heeft gehad op de criminologie
§ weinig aandacht voor biologie, men ging ervan uit dat iedereen
beslissingen neemt
• Versus…
• Het 19de eeuwse Positivisme (wetmatigheden).
o klassieke stroming
o beïncloed begindagen van de biosociale etiologie
• Mislukte start!
• Misinterpretatie van evolutietheorie (Darwin), vnl survival of the fittest.
o men dacht hierbij dat het ging over de “sterktste”
o maar het ging om degene die het meest aangepast was aan de omgeving:
dus selectiedruk als zeef
• Concept ‘genen’ was onbekend in 19de eeuw.
o “erfelijke factoren”, maar geen idee welke dit zouden zijn
o genen pas ontdekt in 20E
1
, • ‘Biologisch deterministen’ meenden dat de criminele mens niet was aangepast
aan de moderne omgeving
o gedrag van mensen vanuit vroege scholen werd volledig bepaald door de
biologie
o criminele mensen/regelovertredende mensen: waren niet aangepast aan
de moderne omgeving
§ hedendaagse omgeving : crimineel gedrag is maladaptief
o Biologische afwijkingen (atavisme en degeneratie) aan de basis lagen van
recidivisme.
§ atavisme en degeneratie < Lombroso
§ atavisme: voorouderlijke kenmerken
§ degeneratie: ontaarding
• Lombroso en Co: historische belang
o wrm sommige aversie hebben tov biosociale criminologie: veel te maken
met wat gebeurd in 19E
§ atavisme bevestigde bv bestaande raciale stereotypen
• Voorlopers:
o Fysio(g)nomie
§ pseudowetenschap
§ van de lichaamsconstructie van de mens iets afleiden omtrent de
criminele geneigdheid
o Frenologie
§ cranioscopie = studie bestond uit het meten van schedels, dit
werd omgedoopt tot de frenologie
§ bulten en knobbels op brein kunnen zogezegd persoonlijkheid van
de mens bepalen
DE VROEGE CRIMINELE ANTROPOLOGIE VAN LOMBROSO
• interesse in uiterlijke fysiologische kenmerken of uiterlijke stigmata
o criminele antropometrie = wetenschap die afmetingen en verhoudingen
van het menselijke lichaam gebruikte om daders te onderscheiden van
gewone mens
• geen vrije wil
• biologisch determinisme
• oud sociaal verweer: bescherming van de SL tegen verstokte recidivist als rode
draad
• Op zoek naar ‘atavistische’ kenmerken bij gevatte daders?
o voorouderlijke kenmerken en ontaarding
§ het gaat over een “wilde”
§ geboren crimineel
o begin van de antropometrie
§ biosociale criminologie situeert zich in
tijdperk waarin fysiologische antropologie
start met meten van elk deel van het lichaam
§ men spitst zich op hoe schedel en gezichten eruit zagen
2
, • Lombroso’s ideeën ontkracht in 1913 (!) door Charles Goring (1870-1919)
o Lombroso verzamelde zijn gegevens als arts bij Italiaans leger
o Engelse Charles Goring: grootschalige statistische studie over Engelse
veroordeelde
§ conclusie: ideen van Lombroso (typologieën enzo) klopten
allemaal niet : meerderheid Britse gedetineerden beschikken niet
over atavistische kenmerken
o dus mensen hadden snel door dat het belangrijk is om ideeën empirisch
te toetsen
DE CRIMINOLOGIE VAN ENRICO FERRI (1856-1929)
• Enrico Ferri (1856-1929): 'The denial of the free will'`
• verzet zich ook tegen vrije wil
• wat is vrije wil?
o we hebben er geen controle op, maar ook geen controle op
omgevingsfactoren
• Ferri had invloed op strafwet
o erkende groep misdadigers die men geen schuld kon verwijten
o oud sociaal verweer ontstaat: personen bij wie extreme vormen van
crimineel gedrag en recidive wordt vastgesteld: onderworpen aan een
ander stelsel dan mensen die wilsbekwaam worden geacht
• 5 type daders
o geboren crimineel (atavist van Lombroso)
o geesteszieke crimineel: klinisch als totaal mentaal gestoord bestempeld
o gepassioneerde crimineel: delictgedrag als gevolg van chronische
mentale problemen of gelijkaardige emotionele toestand
o gelegenheidscrimineel die door familiale en sociale condities tot
delictgedrag werd gedreven
o gewoontedader die vanuit diens sociale omgeving de gewoonte had
ontwikkeld om steeds opnieuw delicten te plegen
DE CRIMINOLOGIE VAN RAFFAELE GAROFALO (1851-1934)
• RaCaele Garofalo (1852-1934): 'Natural crimes’: belangrijk begrip: ‘natural
crimes’ komen overal voor…
o italiaans antropologische school
• natuurlijke misdrijven = misdrijven die indruisen tegen de menselijke natuur en
het voortbestaan van de menselijke soort bedreigen
• betrokkenheid bij delictgedrag: overtreding van 2 basissentimenten
o pitty/medelijden: verafschuwing van het vrijwillig toedienen van leed aan
anderen
o probity: respect voor andermans eigendom
o deze 2 basisentimenten tasten het voortbestaan van de menselijke natuur
aan
• natuurlijke misdrijven: hij gaat op zoek naar de natuur van crimineel gedrag
• bestaat er een vorm van regelovertredend gedrag die we in elke SL zouden
kunnen tegenkomen?
3
, o indien dit bestaat, kan je spreken van ‘natuurlijke vormen van
criminaliteit’
• maar altruïsme is ook in elke SL terug te vinden
DE CRIMINEEL-ANTROPOLOGISCHE SCHOLENSTRIJD EN DIENS ONDERGANG
• Franse milieuschool rond de arts Alexandre Lacassagne (1843-1924) zette zich af
tegen de Italiaanse school van Lombroso.
o milieuschool is ook een antropologische school, maar legt meer impact
op sociale milieu
o omgevingsdeterminisme ipv biologisch determinisme
• Determinerende rol van ongunstige sociale omstandigheden, vooral onder de
arbeidersklasse.
o ongunstige omstandigheden van arbeidersklasse was centrale thema en
dus vocht men de ideeën van Lombroso aan
§ misvatting om Lombroso weg te zetten als atavist
• hij geloofde ook in sociale oorzaken
o Immoraliteit van de arbeidersklasse.
§ als gevolg van bv deprimerende sociale omstandigheden
o Sociologisch deterministische benadering.
§ betrokkenheid bij delictgedrag komt voornamelijk voort uit ontaard
sociaal milieu
o Overerven van verworven eigenschappen (zie ‘Lamarckisme’)???
§ kenmerken die men tijdens levensloop verwerft bv armoede:
zouden kunnen overgeërfd worden naar de volgende generatie
§ franse milieuschool wees op het overerven van verworven
eigenschappen
§ lamarckisme: denkt aan giraCes met langer wordende nek
DE AMERIKAANSE NAKOMELINGEN VAN HET BIOLOGISCH DETERMINISME
• Earnest Albert Hooton (1887-1954)
o 'The American criminal. An anthropological study’ (1939)
o classificatie van rassen obv uitwendige zichtbare tekenen
o ging op zoek naar verschillen tussen subpopulaties, raciale kenmerken en
vormen van criminaliteit
§ verschillen in degradatie in raciale oertypes
o Schedelvorm (naar ras) en criminaliteit
§ verwetenschappelijkte de antropometrie
§ 14.000 gevangenen
§ 3.000 controlegroep (nooit in gevangenis)
§ geen enkel bewijs voor atavistische stigmata
• uiterlijke kenmerken van dieven, moordenaars en
verkrachters verschillen wel
• ook correlaties met sociologische eigenschappen zoals
opgroeien in gebroken gezin gevonden
o steunt eugenetica-beweging: vindt dat mensen met geschiedenis van
betrokkenheid bij delictgedrag gesteriliseerd moet worden
4
BOEKDEEL II: ANTISOCIAAL GEDRAG DOOR BIOSOCIALE BRIL
HOOFDSTUK I: VAN BIOLOGISCH POSITIVISME NAAR BIOSOCIALE CRIMINOLOGIE
INLEIDING
• Biosociale etiologische criminologie=
o Stroming waarin ‘oorzaken en wetmatigheden’ gezocht worden: link wordt
tussen ‘biologische’ factoren en criminaliteit.
§ Biosociale interacties (invloed van sociale biologie)
§ Evolutiebiologie van ‘criminaliteit’, ‘bestraCing’, ‘sociaal gedrag’
(menselijke sociobiologie)
• Verlichtingsfilosofen (Kant, Locke, Hume, Bentham, Beccaria) en het rationeel
mensbeeld (‘homo economicus’)
o criminaliteitspreventie best door kosten-baten analyse van mensen te
beïnvloeden
o homo economicus: mens die kosten en baten tgo elkaar afweegt
o Bentham: genuanceerder: uitspraken over vrije wil konden niet in zijn tijd
(wetenschap stond nog niet zo ver)
§ maar mensen waren natuurlijke beslissers die kosten en baten in
kaart brengen
o eerste school die impact heeft gehad op de criminologie
§ weinig aandacht voor biologie, men ging ervan uit dat iedereen
beslissingen neemt
• Versus…
• Het 19de eeuwse Positivisme (wetmatigheden).
o klassieke stroming
o beïncloed begindagen van de biosociale etiologie
• Mislukte start!
• Misinterpretatie van evolutietheorie (Darwin), vnl survival of the fittest.
o men dacht hierbij dat het ging over de “sterktste”
o maar het ging om degene die het meest aangepast was aan de omgeving:
dus selectiedruk als zeef
• Concept ‘genen’ was onbekend in 19de eeuw.
o “erfelijke factoren”, maar geen idee welke dit zouden zijn
o genen pas ontdekt in 20E
1
, • ‘Biologisch deterministen’ meenden dat de criminele mens niet was aangepast
aan de moderne omgeving
o gedrag van mensen vanuit vroege scholen werd volledig bepaald door de
biologie
o criminele mensen/regelovertredende mensen: waren niet aangepast aan
de moderne omgeving
§ hedendaagse omgeving : crimineel gedrag is maladaptief
o Biologische afwijkingen (atavisme en degeneratie) aan de basis lagen van
recidivisme.
§ atavisme en degeneratie < Lombroso
§ atavisme: voorouderlijke kenmerken
§ degeneratie: ontaarding
• Lombroso en Co: historische belang
o wrm sommige aversie hebben tov biosociale criminologie: veel te maken
met wat gebeurd in 19E
§ atavisme bevestigde bv bestaande raciale stereotypen
• Voorlopers:
o Fysio(g)nomie
§ pseudowetenschap
§ van de lichaamsconstructie van de mens iets afleiden omtrent de
criminele geneigdheid
o Frenologie
§ cranioscopie = studie bestond uit het meten van schedels, dit
werd omgedoopt tot de frenologie
§ bulten en knobbels op brein kunnen zogezegd persoonlijkheid van
de mens bepalen
DE VROEGE CRIMINELE ANTROPOLOGIE VAN LOMBROSO
• interesse in uiterlijke fysiologische kenmerken of uiterlijke stigmata
o criminele antropometrie = wetenschap die afmetingen en verhoudingen
van het menselijke lichaam gebruikte om daders te onderscheiden van
gewone mens
• geen vrije wil
• biologisch determinisme
• oud sociaal verweer: bescherming van de SL tegen verstokte recidivist als rode
draad
• Op zoek naar ‘atavistische’ kenmerken bij gevatte daders?
o voorouderlijke kenmerken en ontaarding
§ het gaat over een “wilde”
§ geboren crimineel
o begin van de antropometrie
§ biosociale criminologie situeert zich in
tijdperk waarin fysiologische antropologie
start met meten van elk deel van het lichaam
§ men spitst zich op hoe schedel en gezichten eruit zagen
2
, • Lombroso’s ideeën ontkracht in 1913 (!) door Charles Goring (1870-1919)
o Lombroso verzamelde zijn gegevens als arts bij Italiaans leger
o Engelse Charles Goring: grootschalige statistische studie over Engelse
veroordeelde
§ conclusie: ideen van Lombroso (typologieën enzo) klopten
allemaal niet : meerderheid Britse gedetineerden beschikken niet
over atavistische kenmerken
o dus mensen hadden snel door dat het belangrijk is om ideeën empirisch
te toetsen
DE CRIMINOLOGIE VAN ENRICO FERRI (1856-1929)
• Enrico Ferri (1856-1929): 'The denial of the free will'`
• verzet zich ook tegen vrije wil
• wat is vrije wil?
o we hebben er geen controle op, maar ook geen controle op
omgevingsfactoren
• Ferri had invloed op strafwet
o erkende groep misdadigers die men geen schuld kon verwijten
o oud sociaal verweer ontstaat: personen bij wie extreme vormen van
crimineel gedrag en recidive wordt vastgesteld: onderworpen aan een
ander stelsel dan mensen die wilsbekwaam worden geacht
• 5 type daders
o geboren crimineel (atavist van Lombroso)
o geesteszieke crimineel: klinisch als totaal mentaal gestoord bestempeld
o gepassioneerde crimineel: delictgedrag als gevolg van chronische
mentale problemen of gelijkaardige emotionele toestand
o gelegenheidscrimineel die door familiale en sociale condities tot
delictgedrag werd gedreven
o gewoontedader die vanuit diens sociale omgeving de gewoonte had
ontwikkeld om steeds opnieuw delicten te plegen
DE CRIMINOLOGIE VAN RAFFAELE GAROFALO (1851-1934)
• RaCaele Garofalo (1852-1934): 'Natural crimes’: belangrijk begrip: ‘natural
crimes’ komen overal voor…
o italiaans antropologische school
• natuurlijke misdrijven = misdrijven die indruisen tegen de menselijke natuur en
het voortbestaan van de menselijke soort bedreigen
• betrokkenheid bij delictgedrag: overtreding van 2 basissentimenten
o pitty/medelijden: verafschuwing van het vrijwillig toedienen van leed aan
anderen
o probity: respect voor andermans eigendom
o deze 2 basisentimenten tasten het voortbestaan van de menselijke natuur
aan
• natuurlijke misdrijven: hij gaat op zoek naar de natuur van crimineel gedrag
• bestaat er een vorm van regelovertredend gedrag die we in elke SL zouden
kunnen tegenkomen?
3
, o indien dit bestaat, kan je spreken van ‘natuurlijke vormen van
criminaliteit’
• maar altruïsme is ook in elke SL terug te vinden
DE CRIMINEEL-ANTROPOLOGISCHE SCHOLENSTRIJD EN DIENS ONDERGANG
• Franse milieuschool rond de arts Alexandre Lacassagne (1843-1924) zette zich af
tegen de Italiaanse school van Lombroso.
o milieuschool is ook een antropologische school, maar legt meer impact
op sociale milieu
o omgevingsdeterminisme ipv biologisch determinisme
• Determinerende rol van ongunstige sociale omstandigheden, vooral onder de
arbeidersklasse.
o ongunstige omstandigheden van arbeidersklasse was centrale thema en
dus vocht men de ideeën van Lombroso aan
§ misvatting om Lombroso weg te zetten als atavist
• hij geloofde ook in sociale oorzaken
o Immoraliteit van de arbeidersklasse.
§ als gevolg van bv deprimerende sociale omstandigheden
o Sociologisch deterministische benadering.
§ betrokkenheid bij delictgedrag komt voornamelijk voort uit ontaard
sociaal milieu
o Overerven van verworven eigenschappen (zie ‘Lamarckisme’)???
§ kenmerken die men tijdens levensloop verwerft bv armoede:
zouden kunnen overgeërfd worden naar de volgende generatie
§ franse milieuschool wees op het overerven van verworven
eigenschappen
§ lamarckisme: denkt aan giraCes met langer wordende nek
DE AMERIKAANSE NAKOMELINGEN VAN HET BIOLOGISCH DETERMINISME
• Earnest Albert Hooton (1887-1954)
o 'The American criminal. An anthropological study’ (1939)
o classificatie van rassen obv uitwendige zichtbare tekenen
o ging op zoek naar verschillen tussen subpopulaties, raciale kenmerken en
vormen van criminaliteit
§ verschillen in degradatie in raciale oertypes
o Schedelvorm (naar ras) en criminaliteit
§ verwetenschappelijkte de antropometrie
§ 14.000 gevangenen
§ 3.000 controlegroep (nooit in gevangenis)
§ geen enkel bewijs voor atavistische stigmata
• uiterlijke kenmerken van dieven, moordenaars en
verkrachters verschillen wel
• ook correlaties met sociologische eigenschappen zoals
opgroeien in gebroken gezin gevonden
o steunt eugenetica-beweging: vindt dat mensen met geschiedenis van
betrokkenheid bij delictgedrag gesteriliseerd moet worden
4
