OMGEVINGSREC
HT
,Inhoudsopgave
1
, Inleiding
Zie pwp
Hoofdstuk 1: Omgevingsrecht en het recht
Situering in het recht
- Vooral bestuursrecht maar niet alleen: dwarsdoorsnede van het recht
o Vergunningsplicht om te bouwen enz., aansprakelijkheid voor milieuschade,
ecofiscaliteit, …
- Toenemende invloed op het privaatrecht
o Bv. bodemattest bij verkoop van een onroerend goed
Bestuursrecht
Milieurecht en ruimtelijk bestuursrecht
- Omgevingsrecht = milieurecht en ruimtelijk bestuursrecht
o Milieubeleid: gericht op bescherming van mens en het fysieke milieu tegen
milieuhygiëne, milieubeheer en natuurbehoud
Milieuhygiëne: bestrijding van verontreiniging
Milieubeheer: beheer natuurlijke rijkdommen (bodem, water, enz.)
Natuurbehoud: behoud natuurgebieden, wilde flora en fauna
o Ruimtelijke ordening: gericht op bescherming van ruimtelijke kwaliteit door
bestemming van ruimte
Bestemming van ruimte = toekenning van functies van gebieden, zoals
wonen, landbouw, industrie)
o Beleid inzake onroerend erfgoed (monumenten, enz.)
- Energierecht: gericht op regulering m.b.t. productie, transport, verbruik van energie
- Ontwikkeling van het milieurecht en ruimtelijke ordeningsrecht in België
o Vroeger: ad hoc benadering in het ‘milieubeleid’: exploitatievergunning, …
o Sectorale benadering in milieubeleid vanaf 1970: aparte wetten voor
verschillende milieucompartimenten (oppervlaktewater, lucht, bodem,
grondwater, afval, natuur, …)
2
, o Ruimtelijke ordening ook apart: begin met Stedenbouwwet van 1962
(bouwvergunning, planning) → voor het eerst gebiedsdekkende ruimtelijke
planning
o Staatshervorming: grotendeels gewestelijke bevoegdheid
o Milieubeleid sterk internationaal en Europees beïnvloed (luchtkwaliteit,
natuur, klimaat, …) maar niet de ruimtelijke ordening (dat is geen EU
bevoegdheid)
onderzoek wijst uit: 90 % van de milieumaatregelen wordt
internationaal of door de EU beïnvloed; 70 % van de
milieumaatregelen wordt door EU beïnvloed
o Tendens naar integratie en codificatie in het milieurecht sinds eind jaren
1980, bv. in Vlaanderen:
Integratie van exploitatie- en lozingsvergunning in milieuvergunning in
1985
Invloed werkstukken van professoren Decreet algemene
bepalingen milieubeleid (DABM) in 1995 (systematisch opgebouwd)
o Tendens naar integratie en codificatie in het milieurecht en ruimtelijke
ordeningsrecht sinds begin 21e eeuw, bv. in Vlaanderen
Integratie van stedenbouwkundige en milieuvergunning in
omgevingsvergunning in 2014
Nieuwe term overgewaaid uit Nederland: ‘omgevingsrecht’ omvat
milieurecht en ruimtelijke ordeningsrecht
In andere talen vaak maar één woord voor milieu en omgeving (bv.
Engels: ‘environment’)
o Terugdringen van administratieve lasten staat ook centraal
Fancy termen: ‘smarter regulation’ , ‘better regulation’, ‘fitness check’
Gevaar: sommigen willen onder dit mom milieubeleid afzwakken
o Recent groene ambities EU: Green Deal, klimaaatneutraal tegen 2050…
- Milieurecht en ruimtelijke ordeningsrecht als vakgebied
o Jonge rechtstakken waarbij instrumentele functie van het recht centraal staat
(recht als middel om een beleid te voeren)
o Eigen systematiek en instrumenten (beginselen, kwaliteitsnormen,
emissienormen, productnormen, afstandsregels, …)
o Belangrijk voor welzijn en voor economie
o Belangrijk deel van het bestuursrecht voor de rechtspraktijk, bv. in
Vlaanderen
Handboeken/Boeken
3
, O.m. jaarlijks Milieuzakboekje, Zakboekje Ruimtelijke ordening
Tijdschriften: TMR, TROS, MER, TOO, STORM
- Bevoegdheidsverdeling: gewesten bevoegd behalve voor residuaire bevoegdheden
die voor de federale overheid zijn
- Administratieve organisatie
- Enkele dingen uit (algemeen) bestuursrecht om goed te onthouden
o Formele vs. materiële motivering bij individuele besluiten
In de beslissing zelf – in het dossier volstaat
o Rechtsbescherming tegen besluiten
Administratief beroep vs. jurisdictioneel beroep
Bij overheid – bij rechter
Legaliteits- en opportuniteitstoetsing – alleen
legaliteitstoetsing
Nieuwe beslissing door beroepsinstantie – in geval van
vernietiging moet de overheid een nieuwe beslissing nemen
Jurisdictioneel beroep
Bij Raad van State
Tenzij wet- of decreetgever ander rechtscollege bevoegd
maakt
o Vaak: de Raad voor Vergunningsbetwistingen
o In dat geval is de Raad van State cassatierechter
o Exceptie van onwettigheid (art. 159 Gw)
Rechter laat onwettige besluiten buiten toepassing
Raad van State: enkel onwettige verordenende besluiten …
4
, Hoofdstuk 2: Milieu, ruimte, beleid en recht
Milieu, ruimte en (de nood aan) beleid
Toenemende aantasting door de mens
- Voor de mens: enkel natuur
o Tegenwoordig: veranderd door mens
- Milieu = leefomgeving van de mensen
o Steeds meer verstoord door de mensen
o Hoge bevolkingsdichtheid → beschikbare ruimte telkens kleiner
Nadelig juridisch statuut van het milieu
- Tragedy of the commons – illustratie art. 544 en 714 oud BW: verantwoordelijkheid
voor milieu uitsluitend bij overheid
o Tragedy of the commons: herders laten schapen grazen op
gemeenschappelijke weidegronden, de winst is voor het individu, het verlies
(overbegrazing) is voor gemeenschap
o België: milieu heeft geen juridisch statuut, wel samengesteld uit verschillende
zaken met een verschillend statuut
o Natuurlijke rijkdommen: bestaat uit
Gemene goederen (art. 714 oud BW): geen verbod op overexploitatie
→ afwezigheid van overheidsoptreden zorgt voor overexploitatie
Exclusieve eigendomsrecht (art. 544 oud BW): geen verbod op
nadelige beïnvloeding van milieu → personen streven naar
winstmaximalisatie dus zal nadelige beïnvloeding hebben op milieu
(woeste gronden bouwgronden)
- Maar nieuw BW brengt verbetering: art. 3.50 nieuw BW (niet meer “op de meest
volstrekte wijze”); art. 3.43 nieuw BW (gebruik van gemene goederen “in het
algemeen belang, met inbegrip van het belang van toekomstige generaties”); art.
3.39 nieuw BW (“dieren hebben een gevoelsvermogen en hebben biologische
noden”) (in werking sinds 1 september 2021)
Milieubeleid, ruimtelijke ordening… zijn nodig!
- Houding mens tov natuur gewijzigd: milieubescherming is nodig
5
, - Overheid is milieubeleid gaan ontwikkelen als tegengewicht voor verstoring van
milieu
o Idem ruimte: ruimte is schaars dus ruimtelijke ordening is noodzakelijk
Legitimatie van het omgevingsbeleid
- Verantwoordelijkheid voor ruimtelijke ordening en milieubescherming: bij overheid
→ moet regulerend optreden tegen burgers
- Art. 3.50 en 3.43 (en 3.39) nieuw BW verwijzen naar regulerend optreden van de
overheid t.a.v. eigendom, gemene zaken en dieren
- Art. 23, 4° Grondwet: recht op bescherming gezond leefmilieu (als sociaaleconomisch
grondrecht)
o Strekt zich uit tot natuurbescherming, ruimtelijke ordening en
monumentenzorg
o GwH: ook burger heeft “overeenkomstige plichten”
- Art. 7bis GW: streven naar een duurzame ontwikkeling
o Uitgewerkt door soft law (vb sustainability goals)
- Sociale verzorgingsstaat
Streven naar duurzame ontwikkeling
- = ontwikkeling die voorziet in behoeften van de huidige generatie zonder de
mogelijkheden in gevaar te brengen voor toekomstige generaties om in hun
behoeften te voorzien
- Afzetting tegenover streven naar economische groei
- Idee van inter- en intragenerationele billijkheid
- Concept vanuit de wetenschap heeft zijn weg gevonden naar (internationale) soft-
law en verder
o Rapport van de Brundtland commissie in 1987, Rio Verklaring over Milieu en
Ontwikkeling in 1992, …
- Concept heeft naast een milieudimensie ook een sociale en economische dimensie
- Operationalisering van het concept is moeilijk
- Evolutie in de uitwerking van wat een duurzame ontwikkeling inhoudt:
o Lange tijd sterk in de ban van het recht op ontwikkeling (van de derde wereld)
VN Verklaring van Rio over Milieu en Ontwikkeling in 1992
VN Millenniumdoelstellingen
VN Sustainable Development Goals (SDG’s) in 2015 vastgelegd voor
periode tot 2030 (1. geen armoede 2. geen honger…)
6
, Kritiek: te veel, conflicterend, … vooral te weinig aandacht voor de
milieudimensie, bv. ook niet voor dierenwelzijn
o Naar (terug) meer aandacht voor de ecologische basis van ons bestaan en de
idee van transitie naar een koolstofarme economie
“The most serious sustainability deficit and our greatest challenge is
the ecological debt, which we are running up by overusing and
depleting our natural resources and thereby threatening our ability to
meet the needs of future generations within the limits of our planet.
Worldwide, the strains on key resources, from fresh water to fertile
land, put human existence in peril. Today humanity uses the
equivalent of 1.7 Earths.” European Commission COM(2019)22 of 30
January 2019
Functies van het omgevingsrecht
- Verwezenlijking van de ruimtelijke ordening, het milieubeleid, … door
o Regulering van het menselijk handelen (bv. vergunningsplicht)
o Organisatie van de besluitvorming in de overheid en de rechtsbescherming
van de burger (bv. vergunningsprocedure)
o Organisatie van de handhaving (bv. maatregelen bij niet-naleving van de
vergunningsplicht)
Instrumenten van het omgevingsbeleid
Directe en indirecte regulering
- Directe regulering of ‘command and control’ (bv. verbod) = nauwkeurig wordt het
gedrag van de mens vastgelegd door verbods- en gebodsbepalingen
o Gedetailleerde gedragsregels vs. doelvoorschriften of open normen
- Indirecte regulering (bv. milieuheffingen, afval sorteren) = men wil de burger ertoe
aanzetten om het juiste gedrag te kiezen → op verantwoordelijkheid van de burger
zelf het gewenste drag aannemen
Enkele belangrijke instrumenten
Voorbeelden van directe regulering
Vergunningen
7
,= beslissing waarbij de overheid in een individueel geval toestemming verleent om af te
wijken van een algemeen verbod of gebod
- melding: voor minder belangrijke activiteiten
o Overheid moet geen beslissing nemen
Stedenbouwkundige voorschriften en beschermingsvoorwaarden
- Stedenbouwkundige voorschriften (zonering): wat allemaal binnen gebieden wel en
niet mag
- Beschermingsvoorwaarden: in de natuur: bepaald beschermd statuut wordt aan een
gebied toebedeeld
Milieueffectrapportage, milieukwaliteitsnormen en emissienormen
- Milieueffectrapportage: document waarin de te verwachten gevolgen voor het milieu
van een voorgenmoen actie en van de redelijkerwijze in beschouwing te nemen
alternatieven worden geanalyseerd en geëvalueerd
- Milieukwaliteitsnormen: bepalen aan welke kwaliteitseisen de onderdelen van het
milieu (atmosfeer, grondwater, bodem…) moeten voldoen
o Overheid moet er rekening mee houden bij verleneen van
omgevingsvergunningen
- Emissienormen: bepalen de maximaal toelaatbare emissie
o In theorie werkbaar model
o In praktijk veel problemen uit de aard van de milieuproblematiek
Grote afstand in tijd en plaats van vervuiling ten opzichte van de
schade
Veel stoffen nog niet onderzocht, alsook moeilijk verband tussen
milieukwaliteitsnormen en emissienormen
Schade ontstaat soms veel later dan de emissie → overheid is
soms te laat
Veelheid van bronnen die (dezelfde) vervuiling veroorzaken
Sommige delen van milieu zijn gemeenschappelijk en worden in het
recht niet goed verdedigd
Bij ruimtelijke ordening grote invloed op gebruiksmogelijkheden en
dus waarde van de grond
o De laatste jaren ook wat meer politieke onwil en verzet bij de bevolking tegen
een streng milieubeleid
8
, Productnormen
Instrumenten van ruimtelijke ordening
Inname van ruimte/grondoppvervlak:
directe regulering over wat wel/niet gedaan
mag worden met het stuk grond → er
worden functies bedoeld voor de bepaalde
stukken grond
belangrijk voor overheid die moet
oordelen over vergunningsaanvragen: OH
gebonden door ruimtelijke plannen
Via ruimtelijke ordening: alle menselijke
activiteiten plannen in zones = zonering
- Milieuadviesbureau: bureau die zal bepalen wat de invloed zal zijn op het milieu/de
gezondheid, wat zullen de afvalstromen zijn?
Instrumenten van milieuhygiënebeleid
Verontreinigingsketen: verschillende
vervuilingsbronnen (= daar waar vervuling
zal worden uitgestoten)
- Als dit niet wordt gereguleerd, krijgt
men emissie → fijn stof gaat de lucht
in leidt tot verontreiniging
- Kwaliteit van lucht is aangetast door
aanwezigheid van fabriek (=
verontreiniging) schade (aan
gezondheid mens/milieu…)
Om dit te voorkomen: aantal instrumenten
- Bij bron: vergunning nodig om te exploiteren (dus om verontreiniging te mogen
veroorzaken)
- …
Bron: leiden tot emissies → als overheid bepalen hoeveel mag worden uitgestoten =
emissienormen
- Schade voor mens en milieu moet aanvaardbaar blijven
9
HT
,Inhoudsopgave
1
, Inleiding
Zie pwp
Hoofdstuk 1: Omgevingsrecht en het recht
Situering in het recht
- Vooral bestuursrecht maar niet alleen: dwarsdoorsnede van het recht
o Vergunningsplicht om te bouwen enz., aansprakelijkheid voor milieuschade,
ecofiscaliteit, …
- Toenemende invloed op het privaatrecht
o Bv. bodemattest bij verkoop van een onroerend goed
Bestuursrecht
Milieurecht en ruimtelijk bestuursrecht
- Omgevingsrecht = milieurecht en ruimtelijk bestuursrecht
o Milieubeleid: gericht op bescherming van mens en het fysieke milieu tegen
milieuhygiëne, milieubeheer en natuurbehoud
Milieuhygiëne: bestrijding van verontreiniging
Milieubeheer: beheer natuurlijke rijkdommen (bodem, water, enz.)
Natuurbehoud: behoud natuurgebieden, wilde flora en fauna
o Ruimtelijke ordening: gericht op bescherming van ruimtelijke kwaliteit door
bestemming van ruimte
Bestemming van ruimte = toekenning van functies van gebieden, zoals
wonen, landbouw, industrie)
o Beleid inzake onroerend erfgoed (monumenten, enz.)
- Energierecht: gericht op regulering m.b.t. productie, transport, verbruik van energie
- Ontwikkeling van het milieurecht en ruimtelijke ordeningsrecht in België
o Vroeger: ad hoc benadering in het ‘milieubeleid’: exploitatievergunning, …
o Sectorale benadering in milieubeleid vanaf 1970: aparte wetten voor
verschillende milieucompartimenten (oppervlaktewater, lucht, bodem,
grondwater, afval, natuur, …)
2
, o Ruimtelijke ordening ook apart: begin met Stedenbouwwet van 1962
(bouwvergunning, planning) → voor het eerst gebiedsdekkende ruimtelijke
planning
o Staatshervorming: grotendeels gewestelijke bevoegdheid
o Milieubeleid sterk internationaal en Europees beïnvloed (luchtkwaliteit,
natuur, klimaat, …) maar niet de ruimtelijke ordening (dat is geen EU
bevoegdheid)
onderzoek wijst uit: 90 % van de milieumaatregelen wordt
internationaal of door de EU beïnvloed; 70 % van de
milieumaatregelen wordt door EU beïnvloed
o Tendens naar integratie en codificatie in het milieurecht sinds eind jaren
1980, bv. in Vlaanderen:
Integratie van exploitatie- en lozingsvergunning in milieuvergunning in
1985
Invloed werkstukken van professoren Decreet algemene
bepalingen milieubeleid (DABM) in 1995 (systematisch opgebouwd)
o Tendens naar integratie en codificatie in het milieurecht en ruimtelijke
ordeningsrecht sinds begin 21e eeuw, bv. in Vlaanderen
Integratie van stedenbouwkundige en milieuvergunning in
omgevingsvergunning in 2014
Nieuwe term overgewaaid uit Nederland: ‘omgevingsrecht’ omvat
milieurecht en ruimtelijke ordeningsrecht
In andere talen vaak maar één woord voor milieu en omgeving (bv.
Engels: ‘environment’)
o Terugdringen van administratieve lasten staat ook centraal
Fancy termen: ‘smarter regulation’ , ‘better regulation’, ‘fitness check’
Gevaar: sommigen willen onder dit mom milieubeleid afzwakken
o Recent groene ambities EU: Green Deal, klimaaatneutraal tegen 2050…
- Milieurecht en ruimtelijke ordeningsrecht als vakgebied
o Jonge rechtstakken waarbij instrumentele functie van het recht centraal staat
(recht als middel om een beleid te voeren)
o Eigen systematiek en instrumenten (beginselen, kwaliteitsnormen,
emissienormen, productnormen, afstandsregels, …)
o Belangrijk voor welzijn en voor economie
o Belangrijk deel van het bestuursrecht voor de rechtspraktijk, bv. in
Vlaanderen
Handboeken/Boeken
3
, O.m. jaarlijks Milieuzakboekje, Zakboekje Ruimtelijke ordening
Tijdschriften: TMR, TROS, MER, TOO, STORM
- Bevoegdheidsverdeling: gewesten bevoegd behalve voor residuaire bevoegdheden
die voor de federale overheid zijn
- Administratieve organisatie
- Enkele dingen uit (algemeen) bestuursrecht om goed te onthouden
o Formele vs. materiële motivering bij individuele besluiten
In de beslissing zelf – in het dossier volstaat
o Rechtsbescherming tegen besluiten
Administratief beroep vs. jurisdictioneel beroep
Bij overheid – bij rechter
Legaliteits- en opportuniteitstoetsing – alleen
legaliteitstoetsing
Nieuwe beslissing door beroepsinstantie – in geval van
vernietiging moet de overheid een nieuwe beslissing nemen
Jurisdictioneel beroep
Bij Raad van State
Tenzij wet- of decreetgever ander rechtscollege bevoegd
maakt
o Vaak: de Raad voor Vergunningsbetwistingen
o In dat geval is de Raad van State cassatierechter
o Exceptie van onwettigheid (art. 159 Gw)
Rechter laat onwettige besluiten buiten toepassing
Raad van State: enkel onwettige verordenende besluiten …
4
, Hoofdstuk 2: Milieu, ruimte, beleid en recht
Milieu, ruimte en (de nood aan) beleid
Toenemende aantasting door de mens
- Voor de mens: enkel natuur
o Tegenwoordig: veranderd door mens
- Milieu = leefomgeving van de mensen
o Steeds meer verstoord door de mensen
o Hoge bevolkingsdichtheid → beschikbare ruimte telkens kleiner
Nadelig juridisch statuut van het milieu
- Tragedy of the commons – illustratie art. 544 en 714 oud BW: verantwoordelijkheid
voor milieu uitsluitend bij overheid
o Tragedy of the commons: herders laten schapen grazen op
gemeenschappelijke weidegronden, de winst is voor het individu, het verlies
(overbegrazing) is voor gemeenschap
o België: milieu heeft geen juridisch statuut, wel samengesteld uit verschillende
zaken met een verschillend statuut
o Natuurlijke rijkdommen: bestaat uit
Gemene goederen (art. 714 oud BW): geen verbod op overexploitatie
→ afwezigheid van overheidsoptreden zorgt voor overexploitatie
Exclusieve eigendomsrecht (art. 544 oud BW): geen verbod op
nadelige beïnvloeding van milieu → personen streven naar
winstmaximalisatie dus zal nadelige beïnvloeding hebben op milieu
(woeste gronden bouwgronden)
- Maar nieuw BW brengt verbetering: art. 3.50 nieuw BW (niet meer “op de meest
volstrekte wijze”); art. 3.43 nieuw BW (gebruik van gemene goederen “in het
algemeen belang, met inbegrip van het belang van toekomstige generaties”); art.
3.39 nieuw BW (“dieren hebben een gevoelsvermogen en hebben biologische
noden”) (in werking sinds 1 september 2021)
Milieubeleid, ruimtelijke ordening… zijn nodig!
- Houding mens tov natuur gewijzigd: milieubescherming is nodig
5
, - Overheid is milieubeleid gaan ontwikkelen als tegengewicht voor verstoring van
milieu
o Idem ruimte: ruimte is schaars dus ruimtelijke ordening is noodzakelijk
Legitimatie van het omgevingsbeleid
- Verantwoordelijkheid voor ruimtelijke ordening en milieubescherming: bij overheid
→ moet regulerend optreden tegen burgers
- Art. 3.50 en 3.43 (en 3.39) nieuw BW verwijzen naar regulerend optreden van de
overheid t.a.v. eigendom, gemene zaken en dieren
- Art. 23, 4° Grondwet: recht op bescherming gezond leefmilieu (als sociaaleconomisch
grondrecht)
o Strekt zich uit tot natuurbescherming, ruimtelijke ordening en
monumentenzorg
o GwH: ook burger heeft “overeenkomstige plichten”
- Art. 7bis GW: streven naar een duurzame ontwikkeling
o Uitgewerkt door soft law (vb sustainability goals)
- Sociale verzorgingsstaat
Streven naar duurzame ontwikkeling
- = ontwikkeling die voorziet in behoeften van de huidige generatie zonder de
mogelijkheden in gevaar te brengen voor toekomstige generaties om in hun
behoeften te voorzien
- Afzetting tegenover streven naar economische groei
- Idee van inter- en intragenerationele billijkheid
- Concept vanuit de wetenschap heeft zijn weg gevonden naar (internationale) soft-
law en verder
o Rapport van de Brundtland commissie in 1987, Rio Verklaring over Milieu en
Ontwikkeling in 1992, …
- Concept heeft naast een milieudimensie ook een sociale en economische dimensie
- Operationalisering van het concept is moeilijk
- Evolutie in de uitwerking van wat een duurzame ontwikkeling inhoudt:
o Lange tijd sterk in de ban van het recht op ontwikkeling (van de derde wereld)
VN Verklaring van Rio over Milieu en Ontwikkeling in 1992
VN Millenniumdoelstellingen
VN Sustainable Development Goals (SDG’s) in 2015 vastgelegd voor
periode tot 2030 (1. geen armoede 2. geen honger…)
6
, Kritiek: te veel, conflicterend, … vooral te weinig aandacht voor de
milieudimensie, bv. ook niet voor dierenwelzijn
o Naar (terug) meer aandacht voor de ecologische basis van ons bestaan en de
idee van transitie naar een koolstofarme economie
“The most serious sustainability deficit and our greatest challenge is
the ecological debt, which we are running up by overusing and
depleting our natural resources and thereby threatening our ability to
meet the needs of future generations within the limits of our planet.
Worldwide, the strains on key resources, from fresh water to fertile
land, put human existence in peril. Today humanity uses the
equivalent of 1.7 Earths.” European Commission COM(2019)22 of 30
January 2019
Functies van het omgevingsrecht
- Verwezenlijking van de ruimtelijke ordening, het milieubeleid, … door
o Regulering van het menselijk handelen (bv. vergunningsplicht)
o Organisatie van de besluitvorming in de overheid en de rechtsbescherming
van de burger (bv. vergunningsprocedure)
o Organisatie van de handhaving (bv. maatregelen bij niet-naleving van de
vergunningsplicht)
Instrumenten van het omgevingsbeleid
Directe en indirecte regulering
- Directe regulering of ‘command and control’ (bv. verbod) = nauwkeurig wordt het
gedrag van de mens vastgelegd door verbods- en gebodsbepalingen
o Gedetailleerde gedragsregels vs. doelvoorschriften of open normen
- Indirecte regulering (bv. milieuheffingen, afval sorteren) = men wil de burger ertoe
aanzetten om het juiste gedrag te kiezen → op verantwoordelijkheid van de burger
zelf het gewenste drag aannemen
Enkele belangrijke instrumenten
Voorbeelden van directe regulering
Vergunningen
7
,= beslissing waarbij de overheid in een individueel geval toestemming verleent om af te
wijken van een algemeen verbod of gebod
- melding: voor minder belangrijke activiteiten
o Overheid moet geen beslissing nemen
Stedenbouwkundige voorschriften en beschermingsvoorwaarden
- Stedenbouwkundige voorschriften (zonering): wat allemaal binnen gebieden wel en
niet mag
- Beschermingsvoorwaarden: in de natuur: bepaald beschermd statuut wordt aan een
gebied toebedeeld
Milieueffectrapportage, milieukwaliteitsnormen en emissienormen
- Milieueffectrapportage: document waarin de te verwachten gevolgen voor het milieu
van een voorgenmoen actie en van de redelijkerwijze in beschouwing te nemen
alternatieven worden geanalyseerd en geëvalueerd
- Milieukwaliteitsnormen: bepalen aan welke kwaliteitseisen de onderdelen van het
milieu (atmosfeer, grondwater, bodem…) moeten voldoen
o Overheid moet er rekening mee houden bij verleneen van
omgevingsvergunningen
- Emissienormen: bepalen de maximaal toelaatbare emissie
o In theorie werkbaar model
o In praktijk veel problemen uit de aard van de milieuproblematiek
Grote afstand in tijd en plaats van vervuiling ten opzichte van de
schade
Veel stoffen nog niet onderzocht, alsook moeilijk verband tussen
milieukwaliteitsnormen en emissienormen
Schade ontstaat soms veel later dan de emissie → overheid is
soms te laat
Veelheid van bronnen die (dezelfde) vervuiling veroorzaken
Sommige delen van milieu zijn gemeenschappelijk en worden in het
recht niet goed verdedigd
Bij ruimtelijke ordening grote invloed op gebruiksmogelijkheden en
dus waarde van de grond
o De laatste jaren ook wat meer politieke onwil en verzet bij de bevolking tegen
een streng milieubeleid
8
, Productnormen
Instrumenten van ruimtelijke ordening
Inname van ruimte/grondoppvervlak:
directe regulering over wat wel/niet gedaan
mag worden met het stuk grond → er
worden functies bedoeld voor de bepaalde
stukken grond
belangrijk voor overheid die moet
oordelen over vergunningsaanvragen: OH
gebonden door ruimtelijke plannen
Via ruimtelijke ordening: alle menselijke
activiteiten plannen in zones = zonering
- Milieuadviesbureau: bureau die zal bepalen wat de invloed zal zijn op het milieu/de
gezondheid, wat zullen de afvalstromen zijn?
Instrumenten van milieuhygiënebeleid
Verontreinigingsketen: verschillende
vervuilingsbronnen (= daar waar vervuling
zal worden uitgestoten)
- Als dit niet wordt gereguleerd, krijgt
men emissie → fijn stof gaat de lucht
in leidt tot verontreiniging
- Kwaliteit van lucht is aangetast door
aanwezigheid van fabriek (=
verontreiniging) schade (aan
gezondheid mens/milieu…)
Om dit te voorkomen: aantal instrumenten
- Bij bron: vergunning nodig om te exploiteren (dus om verontreiniging te mogen
veroorzaken)
- …
Bron: leiden tot emissies → als overheid bepalen hoeveel mag worden uitgestoten =
emissienormen
- Schade voor mens en milieu moet aanvaardbaar blijven
9
