1. LES 1: 3 BELANGRIJKE CONCEPTEN
1.1. RELATIES
• Focus = Partnerrelatie, romantische relatie, Koppel, …
• NIET: relaties met familieleden (kinderen, ouders, broers/zussen, vrienden en
kennissen, collega's, ...
1.1.1.ESTHER PEREL
• Moderne relaties zijn complex
- Kwaliteit van relaties rondom ons bepaald mee de levenskwaliteit
- Verwachting dat er gecommuniceerd wordt over je noden
Geen sociale structuren meer die dit bepalen
Vrijheid op dit vlak brengt veel twijfel en onzekerheden rond identiteit
met zich mee
• Privérelatie
- Kosten en baten van relatie afwegen
Men verwacht dat de partner je helpt om jezelf te ontdekken
“I want you to help me to be the best version of myself”
- Economisch perspectief op relatie
• Werkrelatie
- Emotioneel geladen woorden worden op de werkvloer gebruikt
1.2. INTIMITEIT
• Gevoel of ervaring van diepe verbondenheid
• Lichamelijk, emotioneel, spiritueel
Geluksdriehoek: plezier, betekenis en verbinding intimiteit =
onderdeel van verbinding binnen deze driehoek
• Beleving, subjectief: begrip wordt ingevuld naar eigen
beleving
• Geen specifiek gedrag: kan los staan van seksuele
prikkeling
• Afhankelijk van context (situatie, tijd en ruimte)
1.3. SEKSUALITEIT
Wat is seksualiteit?
Seksualiteits-beleving: emotionele
betekenis
Seksueel functioneren: bloedbanen,
zenuwbanen en hormonen
1) Beleving: emotionele betekenis (Hoe
ervaar je het?)
Legt klemtoon op de ervaring
1
, Wat is de subjectieve ervaring?
2) Functioneren: Wat kan er technisch (bloedbanen, zenuwen, hormonen: moeten
intact zijn 1 van deze niet meer in orde kan zorgen voor problemen op
seksueel functioneren)
Werking
Samenspel zorgt ervoor om geen seksuele disfuncties te ervaren (functioneren
kan ook los staan van de beleving of andersom
1.4. GESCHIEDENIS VAN DE SEKSUOLOGIE
Voor de oorlog: 1906: vooral Europese artsen en psychiaters
• Zij keken naar seksualiteit als: er zijn moeilijkheden in het leven van volwassen
mensen en die hebben te maken met moeilijkheden in de seksuele ontwikkeling
(eerder psychiatrisch)
- Medisch en psychologisch geschoold
- Vanuit het biologische en psychologische perspectief
1906: Seksuologie als wetenschappelijke onderneming
- Ontwikkelen tot een complexe en multimethodische interdisciplinaire
wetenschap
1908: Zeitschrift fur sexualwissenschaft
1913: Seksuologische vereniging voor medici
1919: Eerste instituut; het institur fur sexualwissenschaft
1926: International congress for sex research
Na de oorlog: Amerikaanse onderzoekers (klemtoon verschoven naar enkel artsen)
• Meer vanuit de biologie
- Kinsey: belangrijke doorbraak
- Frank Beach: rol van hormonen in kaart gebracht
- John Money: grondlegger van de ‘genderidentiteit’
- Masters & Johnson: seksuele respons op biologisch vlak
- Helen Singer Kaplan: focus op het seksuele verlangen
& het psychodynamische
- APA: homoseksualiteit uit DSM gehaald
1.4.1.FOCUS OP GEDRAG: THE KINSEY REPORT
Dr. Alfred Kinsley, zoöloog, Institute for sex research, VS
2
, • Alles rond seks werd bevraagd aan een groot aantal respondenten (uitsluitend
blanken)
(zelf opgezocht)
Kinsey report = 2 baanbrekende studies uitgevoerd door Alfred Kinsey, bestudeerde
seksuele gedrag en attitudes van Amerikanen in jaren 40 en 50
Doel: dieper inzicht te krijgen in menselijke seksualiteit en om enkele van de
heersende overtuigingen en mythes over seksualiteit te weerleggen.
• Verzamelde gegevens via interviews met duizenden deelnemers
• Ontwikkelden schaalmodellen om variaties in seksueel gedrag te kwalificeren
Conclusie van zijn onderzoek: seksualiteit veel complexer en diverser was dan destijds
algemeen werd aangenomen (niet alleen beperkt tot heteroseksuele handelingen)
Stimuleerde grotere erkenning van variabiliteit en complexiteit van seksualiteit
• Feitelijke gedrag ≠heersende normen VB. veel mannen hebben ook
homoseksueel gedrag gesteld
The Kinsey Reports -> feitelijke gedrag heersende normen
- Enkele uitkomsten die Amerika schokten:
- Van alle mannen had 37% sinds hun adolescentie homoseksueel contact met
inbegrip van orgasmes.
- Vrouwen hadden in 28% van de gevallen lesbische contacten, waarvan 13% met
orgasme.
- Tussen hun 16e en 55e levensjaar had 18% van de ondervraagde mannen
gedurende drie jaar ten minste evenveel homoseksuele als heteroseksuele seks.
- Bij vrouwen tussen hun 20e en hun 35e had ongeveer 2% evenveel homoseksuele
als heteroseksuele contacten.
- Van de mannen meldde 27 tot 37% buitenechtelijke orgastische seks.
- Van de gehuwde vrouwen tot 40 jaar was dat 26%.
- Van de mannen had 68,7% ervaring met betaalde seks.
- Van de mannen die opgroeiden op het platteland, had 40 tot 50% ten minste één
keer seksueel contact met een dier gehad. Bij vrouwen (na hun adolescentie) ging
het om 3,6%.
- Van de vrouwen die waren geboren tussen 1900 en 1909, meldde 60% seks voor
het huwelijk. Van de laagopgeleide mannen rapporteerde 98% seks voor het
huwelijk, voor middelbaar en hoogopgeleide mannen was dat respectievelijk 84 en
67%.
1.4.2.DE KINSEYSCHAAL
7- puntsschaal bij seksuele oriëntatie:
- Bepaald aan de hand van de verhouding tussen de proporties feitelijk
hetroseksueel en homoseksueel gedrag en de beleving daarvan
- Seksualiteit is dynamisch en steeds in ontwikkeling
- Concept van homo-hetero is hiermee omvergeworpen
3
, • Doorheen het leven kan
men verschuiven op de
schaal
1.4.3.FOCUS OP SEKSUEEL
FUNCTIONEREN EN
BELEVING: DE SEKSUELE
RESPONSCYCLUS:
William Masters & Virginia
Johnson
• Met elektroden op het lichaam koppels penetratieseks
laten hebben
- Respons op seksualiteit en opwinding
- Ook met surogaatparnter (prostituee)
• Het onderzoek richtte zich op de fysiologische reacties
van het menselijke lichaam tijdens seksuele activiteit. Ze identificeerden een
patroon van 4 fases die mensen doorgaans ervaren tijdens seksuele opwinding
en activiteit:
• Seksuele respons: mannen
1) Opwinding: hartslag en ademhaling omhoog, toename van bloeddruk
2) Plateau: opwinding hoogste punt en stabiliseert
3) Orgasme
4) Resolutie: keert terug naar zijn niet-opgewonden toestand
• Seksuele respons vrouwen: Vrouwelijke seksuele responscyclus verschilt van
de mannelijke
- Vrouw kan verschillende orgasmes na elkaar beleven
- Erg veel variatie op de fysieke gewaarwording
Orgasme bouwt op
Man heeft een herstelfase nodig
Bereikt hoogtepunt
Man beleeft orgasme steeds op dezelfde manier
Opwinding valt weg
resolutiefase
1.4.4.EERBETOON AAN ELLEN LAAN (1962-2022)
Nederlandse onderzoekster in Amsterdam
• Boodschap: voor vrouwen en meisjes belangrijk dat zij eigen lichaam leren
kennen
• Focus op genot: niet enkel seks voor mannen maar ook voor vrouwen
• Vrouw net als een man een erectie kan krijgen (maar intern)
• Voorspel is enorm belangrijk
• Bij vrouwen: niet snel naar vagina toegaan, maar ook andere plekken van het
lichaam
• Belangrijkste bevinding: vrouwen in labo, vaginale bloeding meten met tampon
aantonen dat als vrouwenbeelden zien van verkrachting dat de vrouw zich we
klaar maakt maar dat vrouwen het vreselijk vinden (functioneren en beleving
niet overeenkomen)
4
1.1. RELATIES
• Focus = Partnerrelatie, romantische relatie, Koppel, …
• NIET: relaties met familieleden (kinderen, ouders, broers/zussen, vrienden en
kennissen, collega's, ...
1.1.1.ESTHER PEREL
• Moderne relaties zijn complex
- Kwaliteit van relaties rondom ons bepaald mee de levenskwaliteit
- Verwachting dat er gecommuniceerd wordt over je noden
Geen sociale structuren meer die dit bepalen
Vrijheid op dit vlak brengt veel twijfel en onzekerheden rond identiteit
met zich mee
• Privérelatie
- Kosten en baten van relatie afwegen
Men verwacht dat de partner je helpt om jezelf te ontdekken
“I want you to help me to be the best version of myself”
- Economisch perspectief op relatie
• Werkrelatie
- Emotioneel geladen woorden worden op de werkvloer gebruikt
1.2. INTIMITEIT
• Gevoel of ervaring van diepe verbondenheid
• Lichamelijk, emotioneel, spiritueel
Geluksdriehoek: plezier, betekenis en verbinding intimiteit =
onderdeel van verbinding binnen deze driehoek
• Beleving, subjectief: begrip wordt ingevuld naar eigen
beleving
• Geen specifiek gedrag: kan los staan van seksuele
prikkeling
• Afhankelijk van context (situatie, tijd en ruimte)
1.3. SEKSUALITEIT
Wat is seksualiteit?
Seksualiteits-beleving: emotionele
betekenis
Seksueel functioneren: bloedbanen,
zenuwbanen en hormonen
1) Beleving: emotionele betekenis (Hoe
ervaar je het?)
Legt klemtoon op de ervaring
1
, Wat is de subjectieve ervaring?
2) Functioneren: Wat kan er technisch (bloedbanen, zenuwen, hormonen: moeten
intact zijn 1 van deze niet meer in orde kan zorgen voor problemen op
seksueel functioneren)
Werking
Samenspel zorgt ervoor om geen seksuele disfuncties te ervaren (functioneren
kan ook los staan van de beleving of andersom
1.4. GESCHIEDENIS VAN DE SEKSUOLOGIE
Voor de oorlog: 1906: vooral Europese artsen en psychiaters
• Zij keken naar seksualiteit als: er zijn moeilijkheden in het leven van volwassen
mensen en die hebben te maken met moeilijkheden in de seksuele ontwikkeling
(eerder psychiatrisch)
- Medisch en psychologisch geschoold
- Vanuit het biologische en psychologische perspectief
1906: Seksuologie als wetenschappelijke onderneming
- Ontwikkelen tot een complexe en multimethodische interdisciplinaire
wetenschap
1908: Zeitschrift fur sexualwissenschaft
1913: Seksuologische vereniging voor medici
1919: Eerste instituut; het institur fur sexualwissenschaft
1926: International congress for sex research
Na de oorlog: Amerikaanse onderzoekers (klemtoon verschoven naar enkel artsen)
• Meer vanuit de biologie
- Kinsey: belangrijke doorbraak
- Frank Beach: rol van hormonen in kaart gebracht
- John Money: grondlegger van de ‘genderidentiteit’
- Masters & Johnson: seksuele respons op biologisch vlak
- Helen Singer Kaplan: focus op het seksuele verlangen
& het psychodynamische
- APA: homoseksualiteit uit DSM gehaald
1.4.1.FOCUS OP GEDRAG: THE KINSEY REPORT
Dr. Alfred Kinsley, zoöloog, Institute for sex research, VS
2
, • Alles rond seks werd bevraagd aan een groot aantal respondenten (uitsluitend
blanken)
(zelf opgezocht)
Kinsey report = 2 baanbrekende studies uitgevoerd door Alfred Kinsey, bestudeerde
seksuele gedrag en attitudes van Amerikanen in jaren 40 en 50
Doel: dieper inzicht te krijgen in menselijke seksualiteit en om enkele van de
heersende overtuigingen en mythes over seksualiteit te weerleggen.
• Verzamelde gegevens via interviews met duizenden deelnemers
• Ontwikkelden schaalmodellen om variaties in seksueel gedrag te kwalificeren
Conclusie van zijn onderzoek: seksualiteit veel complexer en diverser was dan destijds
algemeen werd aangenomen (niet alleen beperkt tot heteroseksuele handelingen)
Stimuleerde grotere erkenning van variabiliteit en complexiteit van seksualiteit
• Feitelijke gedrag ≠heersende normen VB. veel mannen hebben ook
homoseksueel gedrag gesteld
The Kinsey Reports -> feitelijke gedrag heersende normen
- Enkele uitkomsten die Amerika schokten:
- Van alle mannen had 37% sinds hun adolescentie homoseksueel contact met
inbegrip van orgasmes.
- Vrouwen hadden in 28% van de gevallen lesbische contacten, waarvan 13% met
orgasme.
- Tussen hun 16e en 55e levensjaar had 18% van de ondervraagde mannen
gedurende drie jaar ten minste evenveel homoseksuele als heteroseksuele seks.
- Bij vrouwen tussen hun 20e en hun 35e had ongeveer 2% evenveel homoseksuele
als heteroseksuele contacten.
- Van de mannen meldde 27 tot 37% buitenechtelijke orgastische seks.
- Van de gehuwde vrouwen tot 40 jaar was dat 26%.
- Van de mannen had 68,7% ervaring met betaalde seks.
- Van de mannen die opgroeiden op het platteland, had 40 tot 50% ten minste één
keer seksueel contact met een dier gehad. Bij vrouwen (na hun adolescentie) ging
het om 3,6%.
- Van de vrouwen die waren geboren tussen 1900 en 1909, meldde 60% seks voor
het huwelijk. Van de laagopgeleide mannen rapporteerde 98% seks voor het
huwelijk, voor middelbaar en hoogopgeleide mannen was dat respectievelijk 84 en
67%.
1.4.2.DE KINSEYSCHAAL
7- puntsschaal bij seksuele oriëntatie:
- Bepaald aan de hand van de verhouding tussen de proporties feitelijk
hetroseksueel en homoseksueel gedrag en de beleving daarvan
- Seksualiteit is dynamisch en steeds in ontwikkeling
- Concept van homo-hetero is hiermee omvergeworpen
3
, • Doorheen het leven kan
men verschuiven op de
schaal
1.4.3.FOCUS OP SEKSUEEL
FUNCTIONEREN EN
BELEVING: DE SEKSUELE
RESPONSCYCLUS:
William Masters & Virginia
Johnson
• Met elektroden op het lichaam koppels penetratieseks
laten hebben
- Respons op seksualiteit en opwinding
- Ook met surogaatparnter (prostituee)
• Het onderzoek richtte zich op de fysiologische reacties
van het menselijke lichaam tijdens seksuele activiteit. Ze identificeerden een
patroon van 4 fases die mensen doorgaans ervaren tijdens seksuele opwinding
en activiteit:
• Seksuele respons: mannen
1) Opwinding: hartslag en ademhaling omhoog, toename van bloeddruk
2) Plateau: opwinding hoogste punt en stabiliseert
3) Orgasme
4) Resolutie: keert terug naar zijn niet-opgewonden toestand
• Seksuele respons vrouwen: Vrouwelijke seksuele responscyclus verschilt van
de mannelijke
- Vrouw kan verschillende orgasmes na elkaar beleven
- Erg veel variatie op de fysieke gewaarwording
Orgasme bouwt op
Man heeft een herstelfase nodig
Bereikt hoogtepunt
Man beleeft orgasme steeds op dezelfde manier
Opwinding valt weg
resolutiefase
1.4.4.EERBETOON AAN ELLEN LAAN (1962-2022)
Nederlandse onderzoekster in Amsterdam
• Boodschap: voor vrouwen en meisjes belangrijk dat zij eigen lichaam leren
kennen
• Focus op genot: niet enkel seks voor mannen maar ook voor vrouwen
• Vrouw net als een man een erectie kan krijgen (maar intern)
• Voorspel is enorm belangrijk
• Bij vrouwen: niet snel naar vagina toegaan, maar ook andere plekken van het
lichaam
• Belangrijkste bevinding: vrouwen in labo, vaginale bloeding meten met tampon
aantonen dat als vrouwenbeelden zien van verkrachting dat de vrouw zich we
klaar maakt maar dat vrouwen het vreselijk vinden (functioneren en beleving
niet overeenkomen)
4
