Hoofdstuk 1 (week 1)
Beleid = poging van de overheid om gedrag te beïnvloeden in de maatschappij
• Utopische visie: om sociale problemen op te lossen door beleid
• Dystopische visie: om samenleving in controle te houden en te beheersen
Kenmerken beleid:
1. Bewuste beslissing (geen ‘natuurlijke’ ontwikkeling);
2. Om te handelen of niets te doen;
3. Keten van keuzes en handelingen;
4. Door de overheid (één of meerdere overheidsorganen).
Politiek = een combinatie van polity (instituties) en politics (politieke praktijken). Institutie die
individuen beschermt tegen elkaar en die de sociale orde handhaaft. Instrumenten: wetten & beleid
Polity = institutionele structuren die een politiek systeem kenmerken
Politics = politieke partijen, stemgedrag in wetgevende organen.
Policy = inhoud van beleid staat centraal.
Beleidsvariantie: waarom verschillen beleidsmaatregelen tussen landen en sectoren?
Beleidsverandering: waarom blijven sommige beleidsmaatregelen stabiel terwijl sommige ook
veranderen?
Analytische benadering = vergelijkend onderzoek, om patronen te verklaren en te ontdekken in
beleid.
Positivistische benadering = verklaren van beleidsverandering door te zoeken naar oorzakelijke
verbanden, om te kunnen voorspellen.
Constructivistische benadering = begrijpen hoe mensen beleid beleven en betekenis geven.
Afhankelijk van: Cultuur, interpretatie, taal en context.
Public policy = handelswijze die door een regering (of wetgevende macht) wordt gevolgd met
betrekking tot een specifieke kwestie
• Actions of public actors = maatschappelijke actoren
• Governmental actions = overheidshandelingen
Sector specific measures = hele reeks verschillende maatregelen in een bepaalde sector
Subfield specific measures = publieke activiteiten in een subdomein
,Specific issues in subfields = onderscheidt tussen specifieke beleidsvraagstukken of doelen in een
domein
Regulatory instruments connected to the issues = regelgevende instrumenten, hoe het doel wordt
bereikt.
Planmatig rationeel model = Beleidsvorming verloopt stap voor stap op basis van doelen, analyse en
rationele keuzes om tot de beste oplossing te komen.
Volgens Lasswell in de volgende stappen
• Intelligence
• Promotion
• Prescription
• Invocation
• Termination
• appraisal
Incrementeel model (muddling through) = Beleid wordt gevormd door kleine, geleidelijke
aanpassingen op bestaand beleid zonder grote analyses of ingrijpende veranderingen.
• Punctuated equilibrium = beleid verandert meestal langzaam en geleidelijk, maar af en toe
plotseling en ingrijpend omslaat door bijvoorbeeld publieke druk of crisissen. Het combineert
lange periodes van stabiliteit met korte momenten van snelle verandering.
Partisanmutual adjustment (partijdige wederzijdse aanpassing) = interactie tussen verschillende
actoren die over verschillende soorten informatie beschikken
Bounded rationality = rationaliteit is beperkt wanneer individuen beslissingen nemen
Garbage can= Beleid ontstaat chaotisch wanneer problemen, oplossingen, besluitvormers en kansen
toevallig samenkomen.
Stromenmodel = Beleid ontstaat wanneer drie stromen — probleem, oplossing en politieke wil —
samenkomen tijdens een window of opportunity, waardoor een onderwerp op de politieke agenda
komt.
Ontwikkelingen
• Budgettaire beperkingen
• Economische globalisering
• Digitalisering
Hoofdvragen
, • Hoe komt overheidsbeleid (policy) tot stand?
• Wanneer vindt een beleidsverandering plaats?
• Wat zijn de effecten van overheidsbeleid (policy)?
Artikelen samengevat
Artikel SP:
De SP wil het verplicht eigen risico in de zorgverzekering afschaffen, zodat mensen die ziek worden
niet langer financieel gestraft worden. SP-Kamerlid Maarten Hijink noemt het eigen risico een "boete
op ziek zijn". De partij stelt ook voor om het vrijwillig eigen risico te behouden, maar met een
maximum van €500. De financiering van dit plan zou deels via belastingen en een hogere
werkgeversbijdrage aan de zorgpremie moeten komen. Zo worden vooral lage en middeninkomens
ontzien, terwijl mensen betere toegang tot zorg krijgen zonder angst voor hoge kosten.
Artikel PVV:
De PVV krijgt in de Tweede Kamer stevige kritiek omdat ze het eigen risico nog niet meteen
afschaffen, ondanks dat dit een harde verkiezingsbelofte was. Kamerlid Agema zegt dat ze dit pas kan
regelen na de formatie, omdat NSC en VVD er nu nog tegen zijn. Andere partijen, zoals SP en
GroenLinks-PvdA, reageren fel en vinden dat de PVV zich verschuilt achter de onderhandelingen
terwijl er al een meerderheid is om het eigen risico per direct af te schaffen. Ze verwijten de partij
vaagheid en kiezersbedrog. Agema houdt echter vol dat het plan nog niet van tafel is, maar dat het
langer zal duren dan gehoopt.
Artikel EenVandaag:
Het afschaffen van het eigen risico wordt vaak besproken, maar de kosten ervan worden verschillend
ingeschat: 3,4 miljard volgens sommige deskundigen, en tot 6 miljard als je het verwachte extra
zorggebruik meerekent. Het eigen risico heeft volgens gezondheidseconomen drie functies: het zorgt
ervoor dat mensen een deel van hun zorgkosten zelf betalen, het remt onnodig gebruik van zorg af, en
het maakt dat de collectieve zorglasten lager blijven. Zonder eigen risico zullen premies voor iedereen
Beleid = poging van de overheid om gedrag te beïnvloeden in de maatschappij
• Utopische visie: om sociale problemen op te lossen door beleid
• Dystopische visie: om samenleving in controle te houden en te beheersen
Kenmerken beleid:
1. Bewuste beslissing (geen ‘natuurlijke’ ontwikkeling);
2. Om te handelen of niets te doen;
3. Keten van keuzes en handelingen;
4. Door de overheid (één of meerdere overheidsorganen).
Politiek = een combinatie van polity (instituties) en politics (politieke praktijken). Institutie die
individuen beschermt tegen elkaar en die de sociale orde handhaaft. Instrumenten: wetten & beleid
Polity = institutionele structuren die een politiek systeem kenmerken
Politics = politieke partijen, stemgedrag in wetgevende organen.
Policy = inhoud van beleid staat centraal.
Beleidsvariantie: waarom verschillen beleidsmaatregelen tussen landen en sectoren?
Beleidsverandering: waarom blijven sommige beleidsmaatregelen stabiel terwijl sommige ook
veranderen?
Analytische benadering = vergelijkend onderzoek, om patronen te verklaren en te ontdekken in
beleid.
Positivistische benadering = verklaren van beleidsverandering door te zoeken naar oorzakelijke
verbanden, om te kunnen voorspellen.
Constructivistische benadering = begrijpen hoe mensen beleid beleven en betekenis geven.
Afhankelijk van: Cultuur, interpretatie, taal en context.
Public policy = handelswijze die door een regering (of wetgevende macht) wordt gevolgd met
betrekking tot een specifieke kwestie
• Actions of public actors = maatschappelijke actoren
• Governmental actions = overheidshandelingen
Sector specific measures = hele reeks verschillende maatregelen in een bepaalde sector
Subfield specific measures = publieke activiteiten in een subdomein
,Specific issues in subfields = onderscheidt tussen specifieke beleidsvraagstukken of doelen in een
domein
Regulatory instruments connected to the issues = regelgevende instrumenten, hoe het doel wordt
bereikt.
Planmatig rationeel model = Beleidsvorming verloopt stap voor stap op basis van doelen, analyse en
rationele keuzes om tot de beste oplossing te komen.
Volgens Lasswell in de volgende stappen
• Intelligence
• Promotion
• Prescription
• Invocation
• Termination
• appraisal
Incrementeel model (muddling through) = Beleid wordt gevormd door kleine, geleidelijke
aanpassingen op bestaand beleid zonder grote analyses of ingrijpende veranderingen.
• Punctuated equilibrium = beleid verandert meestal langzaam en geleidelijk, maar af en toe
plotseling en ingrijpend omslaat door bijvoorbeeld publieke druk of crisissen. Het combineert
lange periodes van stabiliteit met korte momenten van snelle verandering.
Partisanmutual adjustment (partijdige wederzijdse aanpassing) = interactie tussen verschillende
actoren die over verschillende soorten informatie beschikken
Bounded rationality = rationaliteit is beperkt wanneer individuen beslissingen nemen
Garbage can= Beleid ontstaat chaotisch wanneer problemen, oplossingen, besluitvormers en kansen
toevallig samenkomen.
Stromenmodel = Beleid ontstaat wanneer drie stromen — probleem, oplossing en politieke wil —
samenkomen tijdens een window of opportunity, waardoor een onderwerp op de politieke agenda
komt.
Ontwikkelingen
• Budgettaire beperkingen
• Economische globalisering
• Digitalisering
Hoofdvragen
, • Hoe komt overheidsbeleid (policy) tot stand?
• Wanneer vindt een beleidsverandering plaats?
• Wat zijn de effecten van overheidsbeleid (policy)?
Artikelen samengevat
Artikel SP:
De SP wil het verplicht eigen risico in de zorgverzekering afschaffen, zodat mensen die ziek worden
niet langer financieel gestraft worden. SP-Kamerlid Maarten Hijink noemt het eigen risico een "boete
op ziek zijn". De partij stelt ook voor om het vrijwillig eigen risico te behouden, maar met een
maximum van €500. De financiering van dit plan zou deels via belastingen en een hogere
werkgeversbijdrage aan de zorgpremie moeten komen. Zo worden vooral lage en middeninkomens
ontzien, terwijl mensen betere toegang tot zorg krijgen zonder angst voor hoge kosten.
Artikel PVV:
De PVV krijgt in de Tweede Kamer stevige kritiek omdat ze het eigen risico nog niet meteen
afschaffen, ondanks dat dit een harde verkiezingsbelofte was. Kamerlid Agema zegt dat ze dit pas kan
regelen na de formatie, omdat NSC en VVD er nu nog tegen zijn. Andere partijen, zoals SP en
GroenLinks-PvdA, reageren fel en vinden dat de PVV zich verschuilt achter de onderhandelingen
terwijl er al een meerderheid is om het eigen risico per direct af te schaffen. Ze verwijten de partij
vaagheid en kiezersbedrog. Agema houdt echter vol dat het plan nog niet van tafel is, maar dat het
langer zal duren dan gehoopt.
Artikel EenVandaag:
Het afschaffen van het eigen risico wordt vaak besproken, maar de kosten ervan worden verschillend
ingeschat: 3,4 miljard volgens sommige deskundigen, en tot 6 miljard als je het verwachte extra
zorggebruik meerekent. Het eigen risico heeft volgens gezondheidseconomen drie functies: het zorgt
ervoor dat mensen een deel van hun zorgkosten zelf betalen, het remt onnodig gebruik van zorg af, en
het maakt dat de collectieve zorglasten lager blijven. Zonder eigen risico zullen premies voor iedereen
