Samenvatting wijsbegeerte
Inleiding:
BERTRAND RUSSEL
• Engelse filosoof
• “Geschiedenis van de westerse filosofie” : onzekerheid zaaien en koesteren
• Filosofie om pijnlijke onzekerheden te verdragen
1. Wat is filosofie?
Essentie filosofie zeer moeilijk MAAR proberen
Filosofie = liefde voor (levens)wijsheid, verlangen naar meer weten
1.1. Drie kenmerken
NIGEL WARBURTON
“philosophy is an unusual subject in that it’s practitioners don’t agree what it’s about”
Kenmerk 1: attitude
Kritisch zijn > opent mogelijkheid dat dingen anders zouden kunnen zijn
MAAR niet alleen kenmerk van filosofie, ook van andere wetenschapsdomeinen
Gelijk met wetenschap
: wetenschappers en filosofen gelijke attitudes; kritisch en ruimdenkend, ...
Kenmerk 2: gebruikte methoden
,Veel methoden >> lijkt geen enkele uniek voor filosofie
- Eigen intuïtie
Intuïtie = kennis die op een onmiddellijke manier wordt verkregen (17de en 18de
eeuws)
Intuïtie = spontane overtuigingen die we in onze eigen geest aantreffen wanneer we over
een bepaald onderwerp beginnen te denken (20ste eeuw)
= common sense (het gezond verstand)
MAAR ook wetenschappers baseren zich vaak op hun intuïties (dus geen unieke
methode)
- Conceptuele analyse
LUCIANO FLORIDI : conceptual engeneering > het ontrafelen en verbteren van concepten
die we in het dagelijks leven misschien soms te achteloos gebruiken
Conceptuele analyse in kern van alle wetenschappen dus niet uniek en niet als kenmerk
om te onderscheiden
- Gedachte-experiment
Gedachte-experiment = instrument van de verbeelding dat gebruikt wordt om nieuwe
informatie te verkrijgen zonder gebruik te maken van nieuwe empirische data
+ verhelderen probleem door visualisatie
+ gegevens opleveren voor of tegen een bepaalde theorie
+ financiële, technologische en morele problemen omzeilen die er wel zijn in echte
experimenten
,Voorbeeld:
Brain in a vat – hersenen-in-een-vat
=> aangetoond dat zekerheden waar we zo trots op zijn, zijn geen echte, zekere,
fundamentele zekerheden
!!! Gedachte-experiment toont aan dat wetenschap niet louter empirische activiteit is
Nieuwe discipline: experimentele filosofie
: empirisch-wetenschappelijke methoden kunnen soms bijdragen aan een oplossing voor
traditionele filosofische problemen
Kenmerk 3: domein, aard van vragen waarmee de filosofie zich bezighoudt
Onbeantwoordbare vragen
Uniek? Nee, ook in andere disciplines deze vragen gesteld
FEYMAN
“a centipede was happy – quite
Until a toad in fun
Said, -pray, which leg moves after which?-
This raised her doubts to such a pitch,
She fell exhausted in the ditch
Not knowing how to run?”
=> steeds weten wat je doet, tot iemand erachter vraagt (en dan niet meer in staat zijn
daartoe)
, Filosofie ~ kunst
Kunst : verschillende stromingen > volgen elkaar op > nooit echt vooruitgang
KUHN
Paradigma's zijn incommensurabel: op geen enkele manier te vergelijken met elkaar,
weinig/geen gedeelde standaarden of theoretisch gedeelde deugden
Theoretische deugden = kwaliteiten die we belangrijk achten bij wetenschappelijke
theorieën
Wel vooruitgang filosofie
>> psychologie heeft zich ontwikkeld vanuit filosofie
=> sommige filosofische vragen werden in de loop der tijd wel beantwoord EN vormden
dan brandstof voor nieuwe wetenschap
(wetenschappers gingen dan met de eer lopen)
1.2. Vier deeldomeinen
1) Metafysica
2) Logica
3) Epistemologie
4) Ethiek of moraalfilosofie
1) Metafysica
Vragen:
Op grond waarvan kunnen we zeggen dat iets bestaat?
Bestaat alleen materie?
Bestaan ook niet-materiële zaken?
Wat is het geestesspul waaruit mentale toestanden zijn opgebouwd volgens dualisen?
Bestaat er zoiets als vrije wil?
Inleiding:
BERTRAND RUSSEL
• Engelse filosoof
• “Geschiedenis van de westerse filosofie” : onzekerheid zaaien en koesteren
• Filosofie om pijnlijke onzekerheden te verdragen
1. Wat is filosofie?
Essentie filosofie zeer moeilijk MAAR proberen
Filosofie = liefde voor (levens)wijsheid, verlangen naar meer weten
1.1. Drie kenmerken
NIGEL WARBURTON
“philosophy is an unusual subject in that it’s practitioners don’t agree what it’s about”
Kenmerk 1: attitude
Kritisch zijn > opent mogelijkheid dat dingen anders zouden kunnen zijn
MAAR niet alleen kenmerk van filosofie, ook van andere wetenschapsdomeinen
Gelijk met wetenschap
: wetenschappers en filosofen gelijke attitudes; kritisch en ruimdenkend, ...
Kenmerk 2: gebruikte methoden
,Veel methoden >> lijkt geen enkele uniek voor filosofie
- Eigen intuïtie
Intuïtie = kennis die op een onmiddellijke manier wordt verkregen (17de en 18de
eeuws)
Intuïtie = spontane overtuigingen die we in onze eigen geest aantreffen wanneer we over
een bepaald onderwerp beginnen te denken (20ste eeuw)
= common sense (het gezond verstand)
MAAR ook wetenschappers baseren zich vaak op hun intuïties (dus geen unieke
methode)
- Conceptuele analyse
LUCIANO FLORIDI : conceptual engeneering > het ontrafelen en verbteren van concepten
die we in het dagelijks leven misschien soms te achteloos gebruiken
Conceptuele analyse in kern van alle wetenschappen dus niet uniek en niet als kenmerk
om te onderscheiden
- Gedachte-experiment
Gedachte-experiment = instrument van de verbeelding dat gebruikt wordt om nieuwe
informatie te verkrijgen zonder gebruik te maken van nieuwe empirische data
+ verhelderen probleem door visualisatie
+ gegevens opleveren voor of tegen een bepaalde theorie
+ financiële, technologische en morele problemen omzeilen die er wel zijn in echte
experimenten
,Voorbeeld:
Brain in a vat – hersenen-in-een-vat
=> aangetoond dat zekerheden waar we zo trots op zijn, zijn geen echte, zekere,
fundamentele zekerheden
!!! Gedachte-experiment toont aan dat wetenschap niet louter empirische activiteit is
Nieuwe discipline: experimentele filosofie
: empirisch-wetenschappelijke methoden kunnen soms bijdragen aan een oplossing voor
traditionele filosofische problemen
Kenmerk 3: domein, aard van vragen waarmee de filosofie zich bezighoudt
Onbeantwoordbare vragen
Uniek? Nee, ook in andere disciplines deze vragen gesteld
FEYMAN
“a centipede was happy – quite
Until a toad in fun
Said, -pray, which leg moves after which?-
This raised her doubts to such a pitch,
She fell exhausted in the ditch
Not knowing how to run?”
=> steeds weten wat je doet, tot iemand erachter vraagt (en dan niet meer in staat zijn
daartoe)
, Filosofie ~ kunst
Kunst : verschillende stromingen > volgen elkaar op > nooit echt vooruitgang
KUHN
Paradigma's zijn incommensurabel: op geen enkele manier te vergelijken met elkaar,
weinig/geen gedeelde standaarden of theoretisch gedeelde deugden
Theoretische deugden = kwaliteiten die we belangrijk achten bij wetenschappelijke
theorieën
Wel vooruitgang filosofie
>> psychologie heeft zich ontwikkeld vanuit filosofie
=> sommige filosofische vragen werden in de loop der tijd wel beantwoord EN vormden
dan brandstof voor nieuwe wetenschap
(wetenschappers gingen dan met de eer lopen)
1.2. Vier deeldomeinen
1) Metafysica
2) Logica
3) Epistemologie
4) Ethiek of moraalfilosofie
1) Metafysica
Vragen:
Op grond waarvan kunnen we zeggen dat iets bestaat?
Bestaat alleen materie?
Bestaan ook niet-materiële zaken?
Wat is het geestesspul waaruit mentale toestanden zijn opgebouwd volgens dualisen?
Bestaat er zoiets als vrije wil?
