Sociologie
Hoofdstuk 1:sociologie als wetenschap
Sociologie als blikverruimende wetenschap
• Samenleving verloopt volgens patronen, wetmatigheden
• Belangrijk om keuzes, situatie van mensen te begrijpen
• Iedereen heeft beperkte voorstelling
→ belangrijk om wetmatigheden, regels, patronen te kennen
• Sociologie helpt gedrag van mensen te verklaren vanuit interacties en sociale
omstandigheden
• Nodig om ons professioneel handelen hierop af te stemmen
Algemeen doel van Sociologie
• De cursist hanteert na afloop van de module een aantal basisbegrippen uit de
sociologie (kennen en toepassen) om zo gerichter naar de samenleving – vanuit de
positie van een sociaal werker – te kijken.
• De cursist verruimt het eigen referentiekader, en vergroot diens inzicht in de invloed van
structuren en culturen in de maatschappij op het handelen van de mensen waarmee
we werken en van zichzelf
Geschiedenis en grondleggers van de sociologie
Ibn Khaldoun
• Ontwikkelt ‘wetenschap van de maatschappelijke
organisatie’
• Theorievorming vanuit gegevens
• Theorie van sociale verandering:
- Sociale verandering in cyclische bewegingen
- Bloei/verval hangt samen met solidariteit
- Solidariteit gebaseerd op bloedverwantschap en
sterk geloofssysteem
, Na middeleeuwen: een samenleving in verandering
• Middeleeuwen
(4de-15de eeuw)
• Goddelijke voorzienigheid
• Standenmaatschappij
• Renaissance
(16de eeuw)
• Oude mens- en wereldbeeld wordt in vraag gesteld
• Verlichting
(17-18de eeuw)
• Rationalisme en empirie
• Maatschappij heeft objectieve structuur
• Vooruitgangsoptimisme
• Moderne tijd
(19de eeuw)
• Maatschappelijke revoluties
• Sociologie als antwoord op samenleving in crisis
Moderne tijd (19de eeuw)
• Ingrijpende sociale veranderingen
- Franse revolutie
- Industriële revolutie
- Intellectuele revolutie: groeiend politiek
bewustzijn
• Mens moet eigen samenleving bewust beginnen
organiseren
, Sociologie als crisiswetenschap
• Sociologie moest orde scheppen in de chaos
• 3 grondleggers: Marx, Weber, Durkheim → basis van belangrijkste stromingen binnen
sociologie
• Wat volgt: belangrijkste theoretisch inzicht + relevantie voor sociaal werkers vandaag
Emile Durkheim
• “Sociale feiten verklaren door sociale feiten”
→ sociologie als zelfstandige wetenschap
• Context: industriële revolutie
• Onderzoek naar sociale cohesie en solidariteit
• Evolutie van mechanische naar organische solidariteit
• Mechanische solidartiteit. -> Organische solidariteit
• Premoderne samenlevingen - Industriële periode
• Sterk collectief bewustzijn - Doorgedreven
arbeidsdeling
• Homogeniteit als bron van solidariteit - Afhankelijkheid als bron
van solidariteit
Max Weber
• Van traditioneel naar rationeel handelen
• Maatschappelijke omstandigheden geven vorm aan onze
mentaliteit:
- Situatie bepaalt hoe mensen naar realiteit kijken
- Hoe ze naar realiteit kijken, bepaalt hoe ze handelen
- Basis van symbolisch interactionisme (zie hoofdstuk
2)
, Relevantie voor sociaal werkers vandaag
• Iedereen interpreteert realiteit vanuit eigen situatie/referentiekader
• Sociaal werkers vaak in andere situatie dan mensen waarmee ze werken
➔ Beseffen dat wij als sociaal werkers de realiteit anders interpreteren dan onze
cliënten/doelgroepen
➔ Hun standpunt leren kennen en begrijpen
Karl Marx
• Economisch determinisme: economie bepaalt samenlevingsvorm
• Sociale ongelijkheid tussen de kapitalisten en het
proletariaat
- Kapitalisten bezitten productiemiddelen en
daardoor macht
- Proletariaat bezit enkel arbeidskracht, en moet
werken voor kapitalisten
- Winst wordt gemaakt door proletariaat uit te
buiten
• Voorspelling: er komt een klassenstrijd tussen
proletariaat en bourgeoisie
Relevantie voor sociaal werkers vandaag
• Ongelijkheid wordt nog steeds sterk veroorzaakt door hoe economie georganiseerd is
• Macht is vaak economische macht
• Problemen van mensen vaak gevolg van economische situatie
Sociologie vandaag
• Fundamentele veranderingen
• Grote uitdagingen → veel werk voor sociologen!
Hoofdstuk 1:sociologie als wetenschap
Sociologie als blikverruimende wetenschap
• Samenleving verloopt volgens patronen, wetmatigheden
• Belangrijk om keuzes, situatie van mensen te begrijpen
• Iedereen heeft beperkte voorstelling
→ belangrijk om wetmatigheden, regels, patronen te kennen
• Sociologie helpt gedrag van mensen te verklaren vanuit interacties en sociale
omstandigheden
• Nodig om ons professioneel handelen hierop af te stemmen
Algemeen doel van Sociologie
• De cursist hanteert na afloop van de module een aantal basisbegrippen uit de
sociologie (kennen en toepassen) om zo gerichter naar de samenleving – vanuit de
positie van een sociaal werker – te kijken.
• De cursist verruimt het eigen referentiekader, en vergroot diens inzicht in de invloed van
structuren en culturen in de maatschappij op het handelen van de mensen waarmee
we werken en van zichzelf
Geschiedenis en grondleggers van de sociologie
Ibn Khaldoun
• Ontwikkelt ‘wetenschap van de maatschappelijke
organisatie’
• Theorievorming vanuit gegevens
• Theorie van sociale verandering:
- Sociale verandering in cyclische bewegingen
- Bloei/verval hangt samen met solidariteit
- Solidariteit gebaseerd op bloedverwantschap en
sterk geloofssysteem
, Na middeleeuwen: een samenleving in verandering
• Middeleeuwen
(4de-15de eeuw)
• Goddelijke voorzienigheid
• Standenmaatschappij
• Renaissance
(16de eeuw)
• Oude mens- en wereldbeeld wordt in vraag gesteld
• Verlichting
(17-18de eeuw)
• Rationalisme en empirie
• Maatschappij heeft objectieve structuur
• Vooruitgangsoptimisme
• Moderne tijd
(19de eeuw)
• Maatschappelijke revoluties
• Sociologie als antwoord op samenleving in crisis
Moderne tijd (19de eeuw)
• Ingrijpende sociale veranderingen
- Franse revolutie
- Industriële revolutie
- Intellectuele revolutie: groeiend politiek
bewustzijn
• Mens moet eigen samenleving bewust beginnen
organiseren
, Sociologie als crisiswetenschap
• Sociologie moest orde scheppen in de chaos
• 3 grondleggers: Marx, Weber, Durkheim → basis van belangrijkste stromingen binnen
sociologie
• Wat volgt: belangrijkste theoretisch inzicht + relevantie voor sociaal werkers vandaag
Emile Durkheim
• “Sociale feiten verklaren door sociale feiten”
→ sociologie als zelfstandige wetenschap
• Context: industriële revolutie
• Onderzoek naar sociale cohesie en solidariteit
• Evolutie van mechanische naar organische solidariteit
• Mechanische solidartiteit. -> Organische solidariteit
• Premoderne samenlevingen - Industriële periode
• Sterk collectief bewustzijn - Doorgedreven
arbeidsdeling
• Homogeniteit als bron van solidariteit - Afhankelijkheid als bron
van solidariteit
Max Weber
• Van traditioneel naar rationeel handelen
• Maatschappelijke omstandigheden geven vorm aan onze
mentaliteit:
- Situatie bepaalt hoe mensen naar realiteit kijken
- Hoe ze naar realiteit kijken, bepaalt hoe ze handelen
- Basis van symbolisch interactionisme (zie hoofdstuk
2)
, Relevantie voor sociaal werkers vandaag
• Iedereen interpreteert realiteit vanuit eigen situatie/referentiekader
• Sociaal werkers vaak in andere situatie dan mensen waarmee ze werken
➔ Beseffen dat wij als sociaal werkers de realiteit anders interpreteren dan onze
cliënten/doelgroepen
➔ Hun standpunt leren kennen en begrijpen
Karl Marx
• Economisch determinisme: economie bepaalt samenlevingsvorm
• Sociale ongelijkheid tussen de kapitalisten en het
proletariaat
- Kapitalisten bezitten productiemiddelen en
daardoor macht
- Proletariaat bezit enkel arbeidskracht, en moet
werken voor kapitalisten
- Winst wordt gemaakt door proletariaat uit te
buiten
• Voorspelling: er komt een klassenstrijd tussen
proletariaat en bourgeoisie
Relevantie voor sociaal werkers vandaag
• Ongelijkheid wordt nog steeds sterk veroorzaakt door hoe economie georganiseerd is
• Macht is vaak economische macht
• Problemen van mensen vaak gevolg van economische situatie
Sociologie vandaag
• Fundamentele veranderingen
• Grote uitdagingen → veel werk voor sociologen!
