Groepsdynamisch begeleiden - Overzicht 1
Groep (Johnson & Johnson) Team (Kozlowksi & Ilgen)
1. Gemeenschappelijk doel • Teambelang
2. Onderlinge afhankelijkheid • Cohesie
3. Interactie • Samenwerking
4. Bepaald door waarden en normen • Communicatie
5. Sociale eenheid (bewust lid) 2+ • Waardering
6. Onderlinge beïnvloeding • Verantwoordelijkheid
• Bijdrage gemeenschappelijk doel
• Gemeenschappelijk resultaat
Verschil: Team = verbinding, besef door samenwerking groter doel bereiken dan individueel
Groepsdynamica = inzicht i/h functioneren van groepen (hiërarchie, invloedsstructuur, interactie)
1. Taakniveau (autonomie ZDT)
2. Sociaal-emotioneel niveau (verbinding ZDT)
Waarover? - Gedrag
- Groepsontwikkeling
- Interactie
- Groepsstructuur
Actoren? 1. Begeleidingsgroep
2. Jezelf
3. Team
Beïnvloedt? - Gedrag cliënten
- Groepssfeer
- E ect interventies
Ontwikkelingsfasen Tuckman = model geeft inzicht in hoe groepen én teams zich vormen
Forming Vormen - Afhankelijk van leider - Leiden
- Onafhankelijk van de leden - Vertrouwen geven
- Onzeker, onwennig, - Info, duidelijke verwachtingen
afwachtend - Kennismaking, ijsbreker, welkom
Storming Hechter, winnen vertrouwen - Teamhechting - Begeleiden
- Bekritiseren teamleider - Open communicatie stimuleren
(Stopt bij hiërarchie/ - Ik > wij con ict - Oplossen con icten stimuleren
structuur-vorming) - Kritiek, frustratie, boosheid - Goed voorbeeld geven
Norming Volwaardig samenwerken - Constructief, taakgericht - Ondersteunen
- Wij < ik - Bevorderen groepscohesie
- Begrip, afspraken - Alert voor initiatief
Performing Functioneren als éénheid - Eenheid - Delegeren
- Vertrouwen, betrokkenheid - Stimuleren positieve
- Zelfsturend, autonoom samenwerking
- Doelen stellen
Adjourning Uit elkaar - Bestaan houdt op - Ondersteunen vertrek
- Afstand nemen ((on)bewust) - Symbolisch, terugblikken
- Emoties - Blik op toekomst
Reforming Opnieuw doormaken
Tips:
- Samen afwassen
- Samen playstation spelen
- Wie eet ook graag … (gemeenschappelijkheden)
- Wij-aanspreking
- Pro-actieve cirkels (groepsre ectieà
- Con icten benoemen
- Eigen gevoelens open delen
© Eveline Vandenberghe 2025
ff fl fl fl fl
, Groepsdynamisch begeleiden - Overzicht 2
Zelfdeterminatietheorie = 3 psychologische behoeften
Autonomie Vrij, keuze, verantwoordelijkheid
Verbinding Betekenis van de ander, en betekenisvol voor de ander
Competentie Waardering kwaliteiten, talenten, …
6 bouwstenen v/e samenwerking
Autonome onafhankelijkheid Verbondenheid + autonoom functioneren
Eenheid Zien als samenhangend geheel
Individuele en Verantwoordelijkheid bepaalde taak (individueel)
groepsverantwoordelijkheid Verantwoordelijkheid gezamenlijk project (groep)
Positieve interactie Vertrouwen, uitwisseling, helpen
Groepsre ectie Re ectie eigen functioneren, gewenste situatie
Sociale vaardigheden Leren kennen, accepteren, constructief samenwerken
4 valkuilen v/e samenwerking
Meelifters Pro teren inspanningen anderen
Groepsdenken Unanimiteit belangrijker dan goed besluite
Risky shift Meer risicovolle beslissingen (extremer)
Wij-zij processen Oorzaken problemen extern gezocht
Teame ectiviteit = kwaliteit, klanttevredenheid, …
5 bepalende factoren
Werkzaamheden Autonomie, participatie, taakvariatie, taaksigni cantie, …
Onderlinge afhankelijkheden Afhankelijkheid leidt tot groter gezamenlijk verantwoordelijkheidsgevoel, meer
motivatie
Teamsamenstelling Te laag of te hoog aantal leden
Externe middelen en invloed Training, steun, waardering leidinggevenden
Interne processen Diversiteit, gelijke meningen, goede relaties, open om van elkaar te leren
Teamcultuur = wat leeft i/e organisatie, onderling gedrag, verwachtingen, …
Kenmerken - Aangeleerd
- Af te leiden uit waarden en normen
- Dynamisch proces (veranderlijk)
UI-model (Sanders & Neijen)
Symbolen Gebouwen, kledij, branding, … ⇢ wat men wil
Helden Belangrijke personen, charismatisch, bewondering/verafschuwing ⇢ wat men
(on)wenselijk vindt
Rituelen Gewoontes, gedragingen, (on)geschreven regels ⇢ stuurt hun handelen
Waarden en grondbeginselen Loyaliteit, zuinigheid, rechtvaardigheid, … ⇢ waar men achter staat
© Eveline Vandenberghe 2025
flfi ff fl
fi
Groep (Johnson & Johnson) Team (Kozlowksi & Ilgen)
1. Gemeenschappelijk doel • Teambelang
2. Onderlinge afhankelijkheid • Cohesie
3. Interactie • Samenwerking
4. Bepaald door waarden en normen • Communicatie
5. Sociale eenheid (bewust lid) 2+ • Waardering
6. Onderlinge beïnvloeding • Verantwoordelijkheid
• Bijdrage gemeenschappelijk doel
• Gemeenschappelijk resultaat
Verschil: Team = verbinding, besef door samenwerking groter doel bereiken dan individueel
Groepsdynamica = inzicht i/h functioneren van groepen (hiërarchie, invloedsstructuur, interactie)
1. Taakniveau (autonomie ZDT)
2. Sociaal-emotioneel niveau (verbinding ZDT)
Waarover? - Gedrag
- Groepsontwikkeling
- Interactie
- Groepsstructuur
Actoren? 1. Begeleidingsgroep
2. Jezelf
3. Team
Beïnvloedt? - Gedrag cliënten
- Groepssfeer
- E ect interventies
Ontwikkelingsfasen Tuckman = model geeft inzicht in hoe groepen én teams zich vormen
Forming Vormen - Afhankelijk van leider - Leiden
- Onafhankelijk van de leden - Vertrouwen geven
- Onzeker, onwennig, - Info, duidelijke verwachtingen
afwachtend - Kennismaking, ijsbreker, welkom
Storming Hechter, winnen vertrouwen - Teamhechting - Begeleiden
- Bekritiseren teamleider - Open communicatie stimuleren
(Stopt bij hiërarchie/ - Ik > wij con ict - Oplossen con icten stimuleren
structuur-vorming) - Kritiek, frustratie, boosheid - Goed voorbeeld geven
Norming Volwaardig samenwerken - Constructief, taakgericht - Ondersteunen
- Wij < ik - Bevorderen groepscohesie
- Begrip, afspraken - Alert voor initiatief
Performing Functioneren als éénheid - Eenheid - Delegeren
- Vertrouwen, betrokkenheid - Stimuleren positieve
- Zelfsturend, autonoom samenwerking
- Doelen stellen
Adjourning Uit elkaar - Bestaan houdt op - Ondersteunen vertrek
- Afstand nemen ((on)bewust) - Symbolisch, terugblikken
- Emoties - Blik op toekomst
Reforming Opnieuw doormaken
Tips:
- Samen afwassen
- Samen playstation spelen
- Wie eet ook graag … (gemeenschappelijkheden)
- Wij-aanspreking
- Pro-actieve cirkels (groepsre ectieà
- Con icten benoemen
- Eigen gevoelens open delen
© Eveline Vandenberghe 2025
ff fl fl fl fl
, Groepsdynamisch begeleiden - Overzicht 2
Zelfdeterminatietheorie = 3 psychologische behoeften
Autonomie Vrij, keuze, verantwoordelijkheid
Verbinding Betekenis van de ander, en betekenisvol voor de ander
Competentie Waardering kwaliteiten, talenten, …
6 bouwstenen v/e samenwerking
Autonome onafhankelijkheid Verbondenheid + autonoom functioneren
Eenheid Zien als samenhangend geheel
Individuele en Verantwoordelijkheid bepaalde taak (individueel)
groepsverantwoordelijkheid Verantwoordelijkheid gezamenlijk project (groep)
Positieve interactie Vertrouwen, uitwisseling, helpen
Groepsre ectie Re ectie eigen functioneren, gewenste situatie
Sociale vaardigheden Leren kennen, accepteren, constructief samenwerken
4 valkuilen v/e samenwerking
Meelifters Pro teren inspanningen anderen
Groepsdenken Unanimiteit belangrijker dan goed besluite
Risky shift Meer risicovolle beslissingen (extremer)
Wij-zij processen Oorzaken problemen extern gezocht
Teame ectiviteit = kwaliteit, klanttevredenheid, …
5 bepalende factoren
Werkzaamheden Autonomie, participatie, taakvariatie, taaksigni cantie, …
Onderlinge afhankelijkheden Afhankelijkheid leidt tot groter gezamenlijk verantwoordelijkheidsgevoel, meer
motivatie
Teamsamenstelling Te laag of te hoog aantal leden
Externe middelen en invloed Training, steun, waardering leidinggevenden
Interne processen Diversiteit, gelijke meningen, goede relaties, open om van elkaar te leren
Teamcultuur = wat leeft i/e organisatie, onderling gedrag, verwachtingen, …
Kenmerken - Aangeleerd
- Af te leiden uit waarden en normen
- Dynamisch proces (veranderlijk)
UI-model (Sanders & Neijen)
Symbolen Gebouwen, kledij, branding, … ⇢ wat men wil
Helden Belangrijke personen, charismatisch, bewondering/verafschuwing ⇢ wat men
(on)wenselijk vindt
Rituelen Gewoontes, gedragingen, (on)geschreven regels ⇢ stuurt hun handelen
Waarden en grondbeginselen Loyaliteit, zuinigheid, rechtvaardigheid, … ⇢ waar men achter staat
© Eveline Vandenberghe 2025
flfi ff fl
fi
